Zwrot darowizny pieniędzy rodzicom – jak zrobić to bezpiecznie?

Darowizna pieniędzy dla córki a majątek wspólny małżonków

Jeżeli rodzice przekazali pieniądze wyraźnie córce, a z treści darowizny nie wynikało, że środki mają wejść do majątku wspólnego córki i jej męża, to taka darowizna co do zasady stanowi majątek osobisty córki. Wynika to z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że darczyńca inaczej postanowił.

Wspólność majątkowa małżeńska nie oznacza więc automatycznie, że każda kwota wpływająca na konto jednego z małżonków staje się majątkiem wspólnym. Jeżeli przelewy były opisane jako darowizna na rzecz córki, a rodzice nie wskazali, że obdarowanymi są córka i jej mąż, mąż córki nie staje się współwłaścicielem tych pieniędzy tylko dlatego, że pozostaje z córką w związku małżeńskim.

Trzeba jednak odróżnić stan prawny od praktycznego ryzyka. Jeżeli pieniądze trafiły na wspólne konto, były mieszane z bieżącymi dochodami małżonków albo zostały wydane na składniki majątku wspólnego, późniejsze wykazanie, że określona część środków nadal pochodzi z majątku osobistego córki, może być trudniejsze. Dlatego przy większych darowiznach pieniężnych warto zachowywać umowy, tytuły przelewów i historię rachunku.

Czy córka może zwrócić darowiznę pieniędzy rodzicom?

Córka może przekazać rodzicom pieniądze, które wcześniej od nich otrzymała. Należy jednak precyzyjnie nazwać tę czynność. Jeżeli pierwotna darowizna została już wykonana i nie ma podstaw do jej odwołania, dobrowolne oddanie pieniędzy przez córkę będzie w praktyce najczęściej nową darowizną od córki na rzecz rodziców.

Nie jest to problemem, ale trzeba liczyć się z konsekwencjami podatkowymi po stronie rodziców jako nowych obdarowanych. Warto sporządzić krótką pisemną umowę, w której strony opiszą, że córka przekazuje rodzicom określoną kwotę tytułem darowizny, wskażą datę, kwotę, rachunek bankowy i osoby obdarowane. Przy wysokiej kwocie samo określenie przelewu jako „zwrot darowizny” może być zbyt nieprecyzyjne.

Jeżeli strony chcą inaczej ukształtować sytuację – na przykład rozwiązać wcześniejszą umowę darowizny za porozumieniem stron albo ustalić obowiązek późniejszego przekazania środków córce lub wnukom – warto przygotować dokument dostosowany do konkretnego celu. Inne skutki wywoła darowizna, inne umowa zwrotnego przeniesienia środków, a jeszcze inne testament lub zapis.

Jak wykonać przelew, aby nie tworzyć problemów podatkowych?

Najbezpieczniej przekazać pieniądze przelewem bankowym z rachunku córki na rachunek rodzica albo rodziców. Dla zwolnienia podatkowego przy darowiźnie pieniężnej w najbliższej rodzinie istotne jest udokumentowanie otrzymania środków dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym.

W tytule przelewu lepiej unikać skrótów i niejasnych określeń. Przykładowo można wpisać: „darowizna pieniężna od córki Anny Kowalskiej dla rodziców Jana i Marii Kowalskich” albo – jeżeli obdarowany ma być tylko jeden rodzic – „darowizna pieniężna od córki Anny Kowalskiej dla matki Marii Kowalskiej”. Tytuł powinien odpowiadać rzeczywistym ustaleniom stron.

Jeżeli pieniądze mają zostać przekazane obojgu rodzicom, warto w umowie wskazać, jaka część przypada każdemu z nich. Jeżeli tego nie zrobicie, w praktyce może powstać założenie, że każdy z rodziców otrzymał po połowie. Ma to znaczenie przy wypełnianiu formularzy SD-Z2, ponieważ każdy obdarowany zgłasza własne nabycie.

Zwrot darowizny pieniędzy a SD-Z2 i podatek

Rodzice otrzymujący darowiznę od dziecka należą do najbliższej rodziny objętej tzw. grupą „0”. Obejmuje ona m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Rodzic otrzymujący darowiznę od córki może więc skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, jeżeli spełni warunki ustawowe.

Aktualny limit, przy którym nie trzeba składać zgłoszenia SD-Z2, wynosi 36 120 zł. Limit liczy się łącznie od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Jeżeli rodzic otrzyma od córki więcej niż 36 120 zł, powinien złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny, aby zachować pełne zwolnienie z podatku.

Przy przelewie na oboje rodziców każdy z nich powinien sprawdzić własny limit i – jeśli jest przekroczony – złożyć osobny formularz SD-Z2. Przykładowo przy darowiźnie 400 000 zł przekazanej po połowie na rzecz matki i ojca każdy rodzic nabywa po 200 000 zł i każdy z nich powinien złożyć własne zgłoszenie.

Jeżeli rodzic nie zgłosi darowizny w terminie i nie ma zastosowania wyjątek, traci prawo do zwolnienia dla najbliższej rodziny, a nabycie może zostać opodatkowane według zasad dla I grupy podatkowej. Dodatkowo darowizna ujawniona dopiero w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego może w określonych sytuacjach skutkować sankcyjną stawką 20%.

Od 7 stycznia 2026 r. przepisy przewidują możliwość przywrócenia terminu na zgłoszenie SD-Z2, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Wniosek o przywrócenie terminu trzeba złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i razem z nim złożyć zaległe SD-Z2. Nie należy jednak traktować tego jako prostego sposobu na naprawienie każdego spóźnienia – trzeba uprawdopodobnić brak winy.

Co z pierwszą darowizną od rodziców dla córki?

Warto sprawdzić, czy córka prawidłowo rozliczyła pierwotną darowiznę od rodziców. Jeżeli otrzymała ponad 36 120 zł od każdego z rodziców albo od jednego z nich i chciała skorzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, powinna była zgłosić nabycie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania pieniędzy, chyba że darowizna była objęta wyjątkiem.

Jeżeli przelewów było kilka, co do zasady każdy wpływ należy oceniać osobno pod kątem daty nabycia i terminu zgłoszenia. W praktyce w formularzu można wykazać nabycia od tej samej osoby, ale nie wolno przegapić sześciomiesięcznego terminu licznego od otrzymania konkretnych pieniędzy.

Jeżeli córka nie zgłosiła wcześniejszej darowizny, a kwota była znaczna, warto przed kolejnymi czynnościami uporządkować tę kwestię. Późniejsze powoływanie się na niezgłoszoną darowiznę może wywołać skutki podatkowe, w tym utratę zwolnienia. Ocena zależy od dat przelewów, kwot, stron darowizny i dokumentów.

Czy taki zwrot zabezpieczy pieniądze przed mężem córki?

Jeżeli pieniądze są majątkiem osobistym córki, mąż nie powinien mieć do nich prawa jako do składnika majątku wspólnego. Sam problem alkoholowy, hazardowy albo finansowy małżonka nie powoduje jednak automatycznie, że pieniądze córki są prawnie zagrożone. Zagrożenie może mieć charakter praktyczny, np. gdy mąż ma dostęp do konta, wywiera presję albo środki są wydawane na wspólne potrzeby bez kontroli.

Przeniesienie pieniędzy do rodziców może ograniczyć praktyczne ryzyko, ale nie powinno służyć pokrzywdzeniu wierzycieli. Jeżeli córka ma własne długi albo przewiduje roszczenia wierzycieli, darowanie pieniędzy rodzicom może zostać zakwestionowane, np. przez skargę pauliańską. Inaczej wygląda sytuacja, gdy chodzi wyłącznie o ochronę majątku osobistego córki przed nieodpowiedzialnym gospodarowaniem przez męża.

W zależności od celu można rozważyć także inne rozwiązania: odrębne konto bez dostępu męża, ustanowienie rozdzielności majątkowej, dobrze opisane darowizny na rzecz wnuków, testament, zapis zwykły albo zapis windykacyjny, jeśli przedmiotem rozrządzenia może być konkretny składnik majątku. Każde z tych rozwiązań ma inne skutki podatkowe, spadkowe i rodzinne.

Testament rodziców po otrzymaniu pieniędzy

Rodzice mogą po otrzymaniu pieniędzy sporządzić testament i wskazać, że określone środki albo odpowiednia część majątku mają przypaść córce lub wnukom. Trzeba jednak pamiętać, że pieniądze jako takie często nie są odrębnym, łatwym do identyfikacji składnikiem majątku, jeżeli zostaną wymieszane z innymi środkami. W testamencie można wskazać konkretne dyspozycje, ale muszą one być wykonane zgodnie z przepisami prawa spadkowego.

Testament nie działa tak samo jak przechowanie pieniędzy. Po śmierci rodzica środki wchodzą do spadku, a uprawnione osoby mogą mieć roszczenia o zachowek. Jeżeli celem jest zabezpieczenie wnuków, trzeba rozważyć także wiek dzieci, sposób reprezentacji małoletnich, zarząd majątkiem dziecka i ewentualne obowiązki wobec sądu rodzinnego.

Dlatego przy kwotach rzędu kilkuset tysięcy złotych najlepiej przygotować cały plan: dokument darowizny od córki dla rodziców, przelewy, zgłoszenia SD-Z2, a następnie testament albo inne rozporządzenie na wypadek śmierci. Pozwoli to ograniczyć ryzyko podatkowe i rodzinne.

FAQ

Czy córka może oddać rodzicom darowane wcześniej pieniądze?

Tak. Jeżeli robi to dobrowolnie, najczęściej będzie to nowa darowizna od córki dla rodziców. Warto sporządzić pisemną umowę i wykonać przelew z jasnym tytułem.

Czy mąż córki ma prawo do pieniędzy otrzymanych przez nią od rodziców?

Zasadniczo nie, jeżeli darowizna była przeznaczona wyłącznie dla córki. Taka darowizna należy do jej majątku osobistego, chyba że rodzice postanowili, że ma wejść do majątku wspólnego małżonków.

Czy rodzice zapłacą podatek od pieniędzy zwróconych przez córkę?

Nie zapłacą podatku, jeżeli spełnią warunki zwolnienia dla najbliższej rodziny. Przy kwocie przekraczającej 36 120 zł od tej samej osoby, liczonej z roku ostatniego nabycia i 5 poprzednich lat, konieczne jest zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy oraz udokumentowanie przelewu lub przekazu.

Kto składa SD-Z2 przy darowiźnie od córki dla rodziców?

SD-Z2 składa obdarowany, czyli rodzic otrzymujący pieniądze. Jeżeli darowizna jest dla obojga rodziców, każdy z nich powinien złożyć własne zgłoszenie dotyczące swojej części darowizny.

Czy wystarczy napisać w tytule przelewu „zwrot darowizny”?

Przy małych kwotach często nie rodzi to praktycznych problemów, ale przy dużych darowiznach lepiej opisać przelew precyzyjnie i poprzeć go pisemną umową. Tytuł powinien wskazywać strony, kwotę i rzeczywisty charakter przekazania pieniędzy.

Czy można przywrócić termin na zgłoszenie SD-Z2?

Tak, od 7 stycznia 2026 r. przepisy przewidują możliwość przywrócenia terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Wniosek trzeba złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i równocześnie złożyć zaległe zgłoszenie.

Czy testament rodziców wystarczy, aby zabezpieczyć pieniądze dla córki i wnuków?

Testament może być elementem zabezpieczenia, ale nie zawsze wystarczy. Trzeba uwzględnić zachowek, sposób opisania środków, wiek wnuków i to, czy pieniądze nie zostaną wcześniej wymieszane z innym majątkiem rodziców.

Podsumowanie

Zwrot darowizny pieniężnej od córki do rodziców jest możliwy, ale dla bezpieczeństwa prawnego i podatkowego warto traktować go jako odrębną czynność. Pierwotna darowizna od rodziców dla córki co do zasady pozostaje majątkiem osobistym córki, a nie majątkiem wspólnym jej i męża. Jeżeli jednak córka chce oddać pieniądze rodzicom, najlepiej sporządzić pisemną umowę, wykonać przelew z jednoznacznym tytułem i dopilnować zgłoszeń SD-Z2.

Przy kwotach przekraczających 36 120 zł od tej samej osoby, liczonych z roku ostatniego nabycia i 5 poprzednich lat, zgłoszenie jest kluczowe dla zachowania zwolnienia z podatku. Następne zabezpieczenie pieniędzy testamentem albo inną czynnością powinno być przemyślane łącznie z zasadami prawa spadkowego, zachowku i ewentualnego zarządu majątkiem małoletnich wnuków.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
4. Ministerstwo Finansów, informacje o podatku od spadków i darowizn, ulgach, zwolnieniach, stawkach i limitach - podatki.gov.pl oraz podatki.gov.pl