Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci
Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
W myśl art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z jego majątku wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania i wychowania. Zakres tych świadczeń zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Zakres świadczeń alimentacyjnych
Świadczenia alimentacyjne obejmują środki pieniężne niezbędne do pokrycia bieżących wydatków, w tym także potrzeby dorosłych dzieci, które nie są jeszcze samodzielne finansowo. Obejmują one m.in. koszty wyżywienia, mieszkania, leczenia, edukacji, wypoczynku oraz rozwoju zawodowego.
NSA w wyroku z 21.05.1997 r., I SA/WR 646/96 wskazał, że zakres świadczeń alimentacyjnych należnych dziecku obejmuje również wydatki o charakterze naukowym i oświatowo-wychowawczym, w tym środki na uzyskanie wykształcenia średniego i wyższego.
Darowizna jako definitywne przysporzenie majątkowe
Umowa darowizny polega na nieodpłatnym i definitywnym przysporzeniu majątkowym na rzecz obdarowanego. Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego darowizna prowadzi do trwałego zwiększenia majątku obdarowanego.
Środki przekazywane dziecku na utrzymanie w ramach obowiązku alimentacyjnego nie stanowią takiego przysporzenia, ponieważ służą zaspokajaniu bieżących potrzeb, a nie powiększaniu majątku. Co więcej, jeżeli przekazaniu pieniędzy towarzyszy obowiązek ich ewentualnego zwrotu, brak jest elementu definitywności, który jest niezbędny do uznania czynności za darowiznę.
Skutki podatkowe otrzymanych środków
Jeżeli środki pieniężne przekazywane są tytułem realizacji obowiązku alimentacyjnego, nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Potwierdził to Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z dnia 22.09.2016 r., nr 2461-IBPB-2-1.4515.243.2016.2.HK, wskazując, że świadczenia alimentacyjne nie mieszczą się w katalogu czynności podlegających temu podatkowi.
Również środki przekazane z obowiązkiem ich zwrotu, które nie zostały wykorzystane na potrzeby obdarowanego, nie stanowią darowizny. Tego rodzaju przekazanie można porównać do umowy przechowania, a nie do nieodpłatnego przysporzenia.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Charakter przekazanych środków w opisanej sytuacji
W sytuacji, gdy dziecko nie jest samodzielne ekonomicznie, kwoty przekazywane przez rodziców na jego utrzymanie są wykonaniem obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia takie pozostają poza zakresem ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Środki przekazane na bieżące potrzeby studenta należy kwalifikować jako świadczenie alimentacyjne, natomiast środki przekazane z zastrzeżeniem ich zwrotu nie spełniają przesłanek darowizny i również nie podlegają zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
FAQ – najczęściej zadane pytania
Czy przelew od rodzica zawsze jest darowizną?
Nie. Jeśli środki służą utrzymaniu dziecka, mogą stanowić świadczenie alimentacyjne, a nie darowiznę.
Czy trzeba zgłaszać przelewy od rodziców do urzędu skarbowego?
Nie, jeżeli są to świadczenia alimentacyjne albo środki przekazane z obowiązkiem zwrotu.
Kiedy przelew od rodzica podlega podatkowi od darowizn?
Gdy ma charakter definitywnego przysporzenia, czyli nie ma obowiązku zwrotu i zwiększa majątek dziecka.
Czy dorosłe dziecko może otrzymywać alimenty od rodziców?
Tak, jeśli nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, np. kontynuuje naukę.
Czy jednorazowy duży przelew od rodzica to zawsze darowizna?
Nie. O jego charakterze decyduje cel przekazania środków oraz ustalenia między stronami.
Jak udowodnić, że przelew miał charakter alimentacyjny?
Pomocne mogą być okoliczności faktyczne, np. status studenta, brak dochodów oraz cel wydatkowania środków.
Czy niewykorzystane środki trzeba zwrócić rodzicowi?
Jeśli tak ustalono, to tak – wówczas nie dochodzi do darowizny.
Podsumowanie
Przekazywanie pieniędzy przez rodziców na utrzymanie dziecka, które nie jest samodzielne finansowo, co do zasady stanowi realizację obowiązku alimentacyjnego. Takie środki nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn ani obowiązkowi zgłoszenia. Również pieniądze przekazane z obowiązkiem zwrotu nie mają charakteru darowizny. W razie wątpliwości co do kwalifikacji podatkowej zawsze można wystąpić o indywidualną interpretację do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
Przykłady
Przykład 1
Rodzice przekazują pełnoletniemu studentowi co miesiąc określoną kwotę na utrzymanie i opłacenie studiów. Dziecko nie osiąga stałych dochodów. Takie środki stanowią świadczenie alimentacyjne i nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn.
Przykład 2
Rodzic przelewa dziecku jednorazowo większą kwotę z ustnym ustaleniem, że niewykorzystane pieniądze zostaną zwrócone. Środki nie są wydatkowane na potrzeby dziecka. Nie dochodzi do darowizny, ponieważ brak definitywnego przysporzenia.
Przykład 3
Rodzice finansują koszty edukacji i utrzymania dorosłego dziecka, które czasowo nie pracuje. Wydatki na naukę, książki i mieszkanie mieszczą się w zakresie obowiązku alimentacyjnego i nie rodzą obowiązku podatkowego.
Oferta porad prawnych
Udzielamy porad prawnych w zakresie prawa podatkowego, rodzinnego i cywilnego, w tym oceny skutków podatkowych świadczeń między członkami rodziny. Pomagamy także w przygotowaniu wniosków o indywidualne interpretacje oraz w bezpiecznym planowaniu rozliczeń z urzędem skarbowym.
Darowizna pieniężna od żonatego brata a podatek
.jpg "Zakup mieszkania na firmę, zasady podatkowe, działalność pielęgniarska")
.jpg "Jak ustalić spadkobierców i kupić dom bez uregulowanego spadku")
