PESEL darczyńcy w formularzu SD-Z2

Darowizna od siostry z zagranicy a obowiązek zgłoszenia SD-Z2

Jeżeli siostra przekazuje pieniądze, co do zasady mamy do czynienia z darowizną. Siostra należy do kręgu najbliższej rodziny wymienionego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli do tzw. grupy zerowej. Dzięki temu darowizna może korzystać z pełnego zwolnienia z podatku, niezależnie od wartości, ale tylko wtedy, gdy obdarowany spełni warunki ustawowe.

Podstawowy warunek to zgłoszenie nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Przy darowiźnie pieniędzy dokonanej bez aktu notarialnego termin liczy się najczęściej od dnia otrzymania pieniędzy, bo wtedy zostaje spełnione przyrzeczone świadczenie i powstaje obowiązek podatkowy.

Zgłoszenie nie jest wymagane, gdy wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty wolnej dla I grupy podatkowej, czyli obecnie 36 120 zł. W praktyce przy darowiznach pieniężnych z zagranicy warto jednak dokładnie policzyć wszystkie wcześniejsze darowizny od tej samej osoby i zachować dokumenty potwierdzające przelew.

Czy PESEL darczyńcy w SD-Z2 jest konieczny?

Formularz SD-Z2 przewiduje pole na identyfikator podatkowy NIP albo numer PESEL osoby, od której nabyto majątek. W przypadku darowizny chodzi o dane darczyńcy. Jeżeli darczyńca jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej i ma numer PESEL, należy ten numer wpisać. Jeżeli darczyńca posługuje się NIP, właściwy może być NIP.

PESEL nie jest tylko formalnością. Numer ten ułatwia organowi podatkowemu jednoznaczne ustalenie, od kogo pochodzi darowizna, czy darczyńca należy do najbliższej rodziny i czy zgłoszenie dotyczy właściwej osoby. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy darczyńca mieszka za granicą, zmienił nazwisko albo ma popularne imię i nazwisko.

Jeżeli darczyńca rzeczywiście nie posiada numeru PESEL ani NIP, nie należy wpisywać numeru przypadkowego, numeru dokumentu innej osoby ani numeru PESEL obdarowanego. Trzeba podać pozostałe dane identyfikujące: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres zamieszkania, kraj, a w razie potrzeby wyjaśnić brak polskiego identyfikatora w części przeznaczonej na uwagi lub w piśmie uzupełniającym.

Przy wypełnianiu SD-Z2 trzeba więc sprawdzić nie tylko numer PESEL, ale także datę nabycia, datę powstania obowiązku podatkowego, stopień pokrewieństwa i sposób przekazania pieniędzy.

Jakie dane należy wpisać w zgłoszeniu SD-Z2?

W SD-Z2 należy odróżnić dane podatnika, czyli obdarowanego, od danych osoby, od której majątek został nabyty. Obdarowany wpisuje własne dane w części dotyczącej podatnika, natomiast dane siostry, brata, rodzica albo innego darczyńcy wpisuje w części dotyczącej spadkodawcy, darczyńcy lub innej osoby, od której nabyto rzeczy lub prawa majątkowe.

W praktyce przy darowiźnie od siostry mieszkającej w Kanadzie trzeba wpisać jej imię, nazwisko, adres zamieszkania, kraj, datę urodzenia oraz numer PESEL albo NIP, jeżeli go posiada. Jeżeli siostra urodziła się w Polsce, miała polskie dokumenty albo była zameldowana w Polsce, bardzo często numer PESEL został jej nadany, nawet jeśli od wielu lat mieszka za granicą.

Jeżeli po złożeniu formularza okaże się, że wpisano zły identyfikator, błędną datę, niewłaściwą kwotę albo nieprecyzyjny opis składnika majątku, warto szybko sprawdzić, jak poprawić błędy w SD-Z2. Pomyłka w zgłoszeniu nie zawsze oznacza utratę zwolnienia, ale wymaga reakcji, zanim urząd zakwestionuje dane.

Warunki pełnego zwolnienia darowizny pieniężnej

Dla pełnego zwolnienia darowizny pieniężnej od siostry znaczenie mają przede wszystkim: pokrewieństwo, termin zgłoszenia, sposób udokumentowania pieniędzy oraz status obdarowanego. Zwolnienie z art. 4a obejmuje m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Dodatkowo zwolnienia przewidziane w ustawie stosuje się, jeżeli w chwili nabycia nabywca miał obywatelstwo polskie, obywatelstwo państwa UE albo EFTA, albo miejsce zamieszkania w Polsce, UE albo państwie EFTA.

Przy pieniądzach ustawa wymaga udokumentowania ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek bankowy albo rachunek w SKOK, ewentualnie przekazem pocztowym. Najbezpieczniejszy dowód to potwierdzenie przelewu, z którego jasno wynikają: nadawca, odbiorca, kwota, data i tytuł płatności.

Przekazanie gotówki może być bardzo ryzykowne, bo przy darowiźnie pieniężnej zwolnienie zależy nie tylko od pokrewieństwa i zgłoszenia, ale także od sposobu udokumentowania transferu. Jeżeli pieniądze mają trafić na rachunek osoby trzeciej, np. sprzedawcy mieszkania, sprawę warto ocenić indywidualnie, ponieważ praktyka i orzecznictwo w takich sytuacjach wymagają dokładnej analizy dokumentów.

Co grozi za brak zgłoszenia albo błędne dane w SD-Z2?

Jeżeli obdarowany nie złoży SD-Z2 w terminie i nie zachodzi ustawowy wyjątek, może utracić prawo do pełnego zwolnienia. Wtedy nabycie podlega opodatkowaniu na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej, a urząd może wezwać do złożenia zeznania SD-3 i zapłaty podatku.

Jeszcze poważniejsze skutki mogą wystąpić wtedy, gdy podatnik powoła się na niezgłoszoną darowiznę dopiero w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. W takim przypadku ustawa przewiduje opodatkowanie według stawki 20%, jeżeli należny podatek nie został zapłacony.

Nie każda pomyłka w formularzu jest równoznaczna z brakiem zgłoszenia. Literówka, błędny PESEL albo niepełny adres mogą wymagać korekty lub wyjaśnień. Jeżeli jednak błąd utrudnia identyfikację darczyńcy, kwoty albo daty nabycia, trzeba go poprawić jak najszybciej.

Czy można uratować zwolnienie po terminie?

Ustawa przewiduje szczególne sytuacje, w których nabywca dowiedział się o nabyciu majątku dopiero po upływie podstawowego terminu. Wtedy zwolnienie może być zachowane, jeżeli zgłoszenie zostanie złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym nabywca dowiedział się o nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego uzyskania tej wiadomości.

Po zmianach w ustawie przewidziano także możliwość przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie jest to jednak automatyczne. Wymaga złożenia właściwego wniosku i wykazania okoliczności, które rzeczywiście usprawiedliwiały opóźnienie.

Czynny żal może mieć znaczenie na gruncie odpowiedzialności karnoskarbowej, ale sam w sobie nie przywraca zwolnienia podatkowego z art. 4a. Dlatego przy spóźnionym SD-Z2 trzeba rozdzielić dwie kwestie: skutki podatkowe i ewentualne ryzyko odpowiedzialności karnoskarbowej.

FAQ

Czy brak PESEL darczyńcy uniemożliwia złożenie SD-Z2?

Nie zawsze. Jeżeli darczyńca nie ma numeru PESEL, należy podać inne dane pozwalające go zidentyfikować, przede wszystkim imię, nazwisko, datę urodzenia i adres. Nie wolno jednak zastępować brakującego PESEL numerem innej osoby.

Czy urząd skarbowy sprawdza darczyńcę po numerze PESEL?

PESEL służy przede wszystkim do jednoznacznej identyfikacji darczyńcy. Urząd może dzięki temu sprawdzić zgodność danych, relację rodzinną i warunki zwolnienia, ale samo wpisanie numeru PESEL nie oznacza automatycznie szczególnej kontroli zagranicznej darczyńcy.

Czy darowizna od siostry z Kanady jest zwolniona z podatku?

Może być zwolniona w całości, ponieważ siostra należy do najbliższej rodziny. Trzeba jednak złożyć SD-Z2 w terminie, udokumentować przekazanie pieniędzy właściwym dowodem i spełnić pozostałe warunki ustawy, w tym warunki dotyczące statusu obdarowanego.

Czy do SD-Z2 trzeba dołączyć potwierdzenie przelewu?

Urząd nie zawsze wymaga załączników już przy składaniu formularza, ale potwierdzenie przelewu trzeba zachować. Jest to podstawowy dowód, że darowizna pieniężna została przekazana w sposób wymagany dla zwolnienia.

Co zrobić, gdy w SD-Z2 wpisano błędny PESEL?

Należy rozważyć korektę zgłoszenia albo złożenie pisma wyjaśniającego. Sposób działania zależy od rodzaju błędu, etapu sprawy i tego, czy urząd już wezwał do wyjaśnień. Najbezpieczniej poprawić błąd jak najszybciej.

Czy czynny żal wystarczy, żeby odzyskać zwolnienie z podatku?

Nie. Czynny żal może ograniczać ryzyko odpowiedzialności karnoskarbowej, ale nie zastępuje terminowego zgłoszenia SD-Z2 ani nie przywraca automatycznie zwolnienia. W razie spóźnienia trzeba osobno ocenić możliwość przywrócenia terminu albo inne podstawy zachowania zwolnienia.

Podsumowanie

W formularzu SD-Z2 numer PESEL darczyńcy należy wpisać wtedy, gdy darczyńca go posiada. Jeżeli darczyńca mieszka za granicą i nie ma PESEL ani NIP, trzeba podać inne dane identyfikacyjne, a w razie potrzeby wyjaśnić brak polskiego identyfikatora. Dla zwolnienia z podatku najważniejsze są termin 6 miesięcy, prawidłowe dane darczyńcy i dowód przekazania pieniędzy w formie wymaganej przez ustawę. Przy większych kwotach, spóźnieniu albo błędach w zgłoszeniu warto ocenić sprawę indywidualnie, ponieważ skutki podatkowe zależą od szczegółów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, t.j. Dz.U. 2026 poz. 478 - tekst jednolity
2. Formularz SD-Z2, wzór zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych - podatki.gov.pl
3. Formularze dotyczące podatku od spadków i darowizn - podatki.gov.pl
4. Informacja publiczna o zgłoszeniu SD-Z2 - gov.pl