Opłata dodatkowa w strefie płatnego parkowania

Czy opłata dodatkowa w SPP jest mandatem?

Nie. Opłata dodatkowa za brak opłaty parkingowej w strefie płatnego parkowania nie jest mandatem karnym ani grzywną za wykroczenie. Wynika ona z art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pobiera się opłatę dodatkową.

Obowiązek zapłaty opłaty za postój wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Przepis ten nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania.

Wysokość i sposób pobierania opłaty dodatkowej określa rada gminy albo rada miasta w uchwale wydanej na podstawie art. 13f ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Uchwała nie może przekroczyć ustawowego limitu wskazanego w tym przepisie, czyli 10% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W praktyce trzeba więc zawsze sprawdzić uchwałę obowiązującą w konkretnej gminie i w dacie postoju.

Kiedy można pobierać opłatę za postój w strefie?

Zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłatę za postój pobiera się za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu oraz w określonych dniach i godzinach. Oznacza to, że sama obecność pojazdu na obszarze oznaczonym jako SPP nie wystarcza, jeżeli miejsce postoju nie zostało prawidłowo wyznaczone.

Strefę płatnego parkowania ustala rada gminy, a na drogach zarządzanych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad także po uzyskaniu jego zgody, co wynika z art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Rada gminy określa również wysokość opłat, sposób ich pobierania oraz może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane na podstawie art. 13b ust. 4 ustawy o drogach publicznych.

W praktyce należy ustalić trzy rzeczy: czy w danym miejscu obowiązywała uchwała o SPP, czy postój nastąpił w godzinach płatnych oraz czy miejsce było wyznaczone zgodnie z przepisami o znakach drogowych.

Oznakowanie miejsca w strefie płatnego parkowania

Znak D-44 oznacza początek strefy płatnego parkowania, a znak D-45 jej koniec. Wynika to z § 58 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Znak D-44 informuje więc o wjeździe do strefy, ale sam nie wyznacza konkretnego miejsca postojowego.

Warunki techniczne dla znaków określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. Załącznik nr 1 do tego rozporządzenia, w części dotyczącej znaku D-44, przewiduje, że w strefie płatnego parkowania miejsca przeznaczone do postoju pojazdów wyznacza się znakami pionowymi dotyczącymi parkingu oraz znakami poziomymi określonymi w załączniku nr 2, w szczególności znakami wyznaczającymi stanowiska postojowe lub linię wyznaczającą pas postojowy.

Jeżeli zatem miejsce zostało oznaczone wyłącznie znakiem D-44, bez czytelnego wyznaczenia miejsca postoju, jest to istotny argument przeciwko naliczeniu opłaty dodatkowej. Nie oznacza to jednak automatycznej wygranej w każdej sprawie, ponieważ organ może powoływać się na projekt stałej organizacji ruchu, inne znaki pionowe, oznaczenia poziome w pobliżu albo lokalny regulamin SPP.

Czy kolorowa kostka może zastąpić białe linie?

Przepisy o znakach drogowych nie przewidują ogólnej zasady, że kostka brukowa w innym kolorze automatycznie zastępuje znak poziomy. Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. opisuje znaki poziome, ich barwę, wymiary i sposób wykonania. Typowe oznaczenia stanowisk postojowych to znaki poziome, takie jak P-18, P-19 albo inne oznaczenia przewidziane w tym załączniku.

Inny kolor nawierzchni może być elementem porządkującym albo pomocniczym, ale co do zasady nie jest samodzielnym znakiem drogowym, jeżeli nie odpowiada znakom poziomym przewidzianym w rozporządzeniu. Jeżeli zarządca SPP twierdzi, że kolorowa kostka wyznacza miejsca postojowe, warto zażądać wskazania konkretnej podstawy prawnej oraz projektu zatwierdzonej organizacji ruchu dla tego odcinka drogi.

Jak zareagować na wezwanie do zapłaty?

Najpierw należy odróżnić wezwanie z SPP od mandatu. Wezwanie najczęściej jest zawiadomieniem o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej. Nie stosuje się tu trybu przyjmowania albo odmowy mandatu z Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Sprawę prowadzi zarząd drogi albo zarządca drogi, o którym mowa w art. 13f ust. 3 ustawy o drogach publicznych.

Warto złożyć reklamację albo wniosek o anulowanie opłaty, jeżeli przewiduje to uchwała lub regulamin SPP. W piśmie należy wskazać datę, numer wezwania, numer rejestracyjny pojazdu, miejsce postoju, argumenty prawne oraz dowody, takie jak zdjęcia oznakowania, bilet parkingowy, potwierdzenie płatności mobilnej lub dokumenty potwierdzające awarię parkomatu.

Jeżeli spór dotyczy oznakowania, praktyczne znaczenie mają zdjęcia wykonane z perspektywy kierowcy: wjazdu do strefy, miejsca postoju, nawierzchni, znaków pionowych i ewentualnych oznaczeń poziomych. Warto też poprosić zarządcę drogi o wskazanie projektu stałej organizacji ruchu, na podstawie którego miejsce zostało wyznaczone.

Co dzieje się po odmowie anulowania opłaty?

Jeżeli opłata nie zostanie zapłacona dobrowolnie, wierzyciel może dochodzić jej w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przed wszczęciem egzekucji należności pieniężnej co do zasady doręcza się upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy, chyba że przepisy szczególne zwalniają z tego obowiązku.

Następnie wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Podstawowe wymogi tytułu wykonawczego określa art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego zobowiązany może bronić się zarzutami w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 tej ustawy.

W zarzutach można powoływać się w szczególności na nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku, przedawnienie, brak wymagalności, błąd co do osoby zobowiązanego, brak doręczenia wymaganego upomnienia albo niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zakres dopuszczalnych zarzutów zależy od konkretnego tytułu wykonawczego i pouczenia doręczonego zobowiązanemu.

Po rozpoznaniu zarzutów organ wydaje postanowienie. Na postanowienie w sprawie zarzutów służy zażalenie, jeżeli przewiduje to art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po wyczerpaniu środków zaskarżenia możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Skarga do sądu administracyjnego

Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co wynika z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin na wniesienie skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 53 § 1 tej ustawy.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub rozstrzygnięcie jest zaskarżane, na podstawie art. 54 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny bada legalność działania organu, w tym prawidłowość podstawy prawnej, procedury oraz rozpoznania zarzutów.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty parkingowej ma charakter publicznoprawny i może być dochodzona w egzekucji administracyjnej. Tak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. II GSK 2152/11.

Przedawnienie opłaty dodatkowej

Zgodnie z art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych obowiązek uiszczenia opłat za postój, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, oraz opłat dodatkowych, o których mowa w art. 13f ust. 1 tej ustawy, przedawnia się z upływem 5 lat. Termin liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone.

Przykładowo, jeżeli opłata miała być uiszczona w 2024 r., pięcioletni termin należy liczyć od końca 2024 r. W konkretnej sprawie trzeba jednak sprawdzić, czy nie doszło do czynności mających wpływ na bieg terminu w postępowaniu egzekucyjnym.

Inne opłaty drogowe a opłata parkingowa

Opłata dodatkowa w SPP jest odrębną instytucją od opłat za przejazd po drogach płatnych albo dawnych kar związanych z systemem poboru opłat elektronicznych. Jeżeli sprawa dotyczy przejazdu pojazdem z przyczepą, masy zespołu pojazdów lub dawnych rozliczeń w systemie ViaToll, podstawy prawne i tryb postępowania będą inne niż w sprawie wezwania z parkomatu.

FAQ

Źródła

• Art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b, art. 13f oraz art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
• Art. 15 § 1, art. 27 § 1, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
• Art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
• § 58 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.
• Załącznik nr 1 i załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach.
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. II GSK 2152/11.