Trawa na pasie zieleni przy drodze gminnej – kto ma ją kosić?

Kto odpowiada za koszenie pasa zieleni przy drodze?

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że pas zieleni ma około 1,6 m szerokości, jest położony między granicą posesji a drogą gminną i – według opisu – nie należy do właściciela nieruchomości. W takim układzie nie można automatycznie przerzucać na właściciela posesji obowiązku koszenia trawy tylko dlatego, że teren znajduje się obok jego ogrodzenia.

Aktualne brzmienie art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rozdziela obowiązki właścicieli nieruchomości, zarządu drogi i gminy. Właściciel nieruchomości ma obowiązek utrzymywać czystość i porządek na swojej nieruchomości oraz wykonywać obowiązki wyraźnie wskazane w ustawie i regulaminie utrzymania czystości. Nie oznacza to jednak obowiązku pielęgnacji każdego terenu widocznego z posesji albo przylegającego do płotu.

Jeżeli sporny pas zieleni jest częścią drogi publicznej albo pasa drogowego, odpowiedzialność przechodzi na zarządcę drogi. Jeżeli natomiast jest to osobna działka gminna, która nie stanowi części pasa drogowego, co do zasady odpowiedzialność za utrzymanie porządku ponosi gmina. Inaczej będzie tylko wtedy, gdy z map, ewidencji gruntów albo dokumentów własności wynika, że trawnik faktycznie leży na działce prywatnej.

Pas zieleni a droga dla pieszych – ważna różnica

W praktyce urzędy często powołują się na obowiązek właściciela nieruchomości dotyczący uprzątania terenu przy posesji. Trzeba jednak odróżnić pas zieleni od drogi dla pieszych, potocznie nazywanej chodnikiem.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości uprząta błoto, śnieg, lód i inne zanieczyszczenia z drogi dla pieszych położonej wzdłuż nieruchomości. Za taką drogę ustawa uznaje wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych, położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Ten przepis nie mówi o koszeniu trawy na pasie zieleni, który nie jest drogą dla pieszych.

Jeżeli przy posesji nie ma chodnika ani drogi dla pieszych, lecz znajduje się wyłącznie trawnik, drzewa lub pas zieleni, urząd powinien wskazać konkretną podstawę prawną, z której miałby wynikać obowiązek koszenia przez właściciela posesji. Sam fakt sąsiedztwa z gruntem gminnym nie wystarcza.

Jeżeli pas zieleni jest w pasie drogowym

Ustawa o drogach publicznych przewiduje, że pas drogowy to grunt wydzielony liniami rozgraniczającymi, w którym jest albo będzie usytuowana droga. W pasie drogowym mogą znajdować się nie tylko jezdnia i droga dla pieszych, lecz także pobocze, zieleń przydrożna, rowy, urządzenia drogi i inne elementy związane z drogą.

Do zarządcy drogi należy m.in. utrzymanie części drogi i urządzeń drogi, wykonywanie robót interwencyjnych i utrzymaniowych oraz utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów. W przypadku drogi gminnej zarządcą jest zasadniczo wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W większych gminach zadania te mogą być wykonywane przez zarząd dróg, zakład komunalny albo inną jednostkę, ale odpowiedzialność organizacyjna nadal wynika z przepisów o drogach publicznych.

Dlatego jeżeli trawnik i drzewa leżą w pasie drogowym drogi gminnej, żądanie koszenia kieruje się do zarządcy tej drogi. W piśmie warto wskazać, że sprawa dotyczy zieleni przydrożnej w pasie drogowym, a nie prywatnej działki.

Jeżeli pas zieleni jest działką gminną poza pasem drogowym

Może się zdarzyć, że pas zieleni między posesją a drogą nie jest formalnie częścią pasa drogowego, lecz stanowi odrębną działkę należącą do gminy. Wtedy podstawowe znaczenie ma art. 5 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten stanowi, że obowiązki utrzymania czystości i porządku na terenach innych niż wymienione w art. 5 ust. 1–4 należą do gminy.

W takim przypadku właściciel sąsiedniej nieruchomości może zgłosić potrzebę skoszenia trawy, usunięcia odpadów albo uporządkowania terenu, ale nie powinien być traktowany jako podmiot zobowiązany do wykonywania tych prac na cudzym gruncie.

Czy regulamin gminny może przerzucić koszenie na właściciela?

Rada gminy uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin może określać wymagania dotyczące utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości, a właściciel powinien go przestrzegać. Nie oznacza to jednak dowolności. Akt prawa miejscowego nie powinien nakładać na właściciela obowiązku pielęgnacji cudzego gruntu tylko dlatego, że grunt ten sąsiaduje z jego działką.

Regulamin może więc mieć znaczenie, gdy trawa znajduje się na działce właściciela albo gdy obowiązek dotyczy ustawowo wskazanej drogi dla pieszych. Jeżeli jednak pas zieleni należy do gminy albo znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej, urząd powinien wykazać, dlaczego miałby odpowiadać za niego właściciel sąsiedniej posesji.

Jak sprawdzić, do kogo należy pas zieleni?

Najbezpieczniej zacząć od ustalenia numeru działki i przebiegu granicy. Można to zrobić przez mapę ewidencyjną, wypis i wyrys z ewidencji gruntów, geoportal albo dokumentację geodezyjną posiadaną przy zakupie nieruchomości. Jeżeli przebieg granicy budzi wątpliwości, potrzebna może być pomoc geodety.

W piśmie do gminy warto poprosić o wskazanie, czy sporny pas zieleni znajduje się w pasie drogowym, na odrębnej działce gminnej czy na działce prywatnej. Przy sporach sąsiedzkich i wątpliwościach co do przebiegu ogrodzenia pomocne może być także ustalenie, gdzie faktycznie przebiegają granice działek.

Co zrobić, gdy gmina odmawia koszenia?

Najlepiej skierować do urzędu krótkie pismo lub wiadomość przez ePUAP, w której opisze się lokalizację, załączy zdjęcia i wskaże, że pas zieleni nie należy do właściciela posesji. Warto poprosić o informację, kto jest właścicielem albo zarządcą terenu oraz kto odpowiada za jego koszenie.

Jeżeli urząd odpowiada ustnie albo powołuje się ogólnie na przepisy, należy poprosić o odpowiedź na piśmie. W piśmie można wskazać, że obowiązek właściciela z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy dotyczy drogi dla pieszych położonej bezpośrednio przy granicy nieruchomości, a nie pasa zieleni na cudzym gruncie. Jeżeli teren leży w pasie drogowym, należy powołać się również na obowiązki zarządcy drogi dotyczące utrzymania zieleni przydrożnej.

Gdy wysoka trawa zagraża bezpieczeństwu, ogranicza widoczność przy wyjeździe, sprzyja zaleganiu odpadów albo utrudnia korzystanie z drogi, warto wyraźnie opisać te okoliczności. Zgłoszenie nie musi być rozbudowane, ale powinno pozwalać urzędowi jednoznacznie zidentyfikować teren.

Czy można samemu skosić taki pas zieleni?

Właściciel posesji może oczywiście dobrowolnie skosić trawę, jeżeli nie narusza cudzych praw ani urządzeń w pasie drogowym, ale samo dobrowolne koszenie nie tworzy po jego stronie stałego obowiązku. Trzeba też zachować ostrożność przy drzewach, krzewach, znakach drogowych, rowach, studzienkach, kablach i innych urządzeniach.

Nie należy samodzielnie usuwać drzew lub krzewów z pasa drogowego ani z działki gminnej. Takie działania mogą wymagać zgód lub decyzji, a za uszkodzenie zieleni albo infrastruktury można ponosić odpowiedzialność. Jeżeli problem jest powtarzalny, lepiej doprowadzić do pisemnego ustalenia, kto odpowiada za teren.

FAQ

Czy właściciel musi kosić trawę między płotem a drogą gminną?

Nie zawsze. Jeżeli ten pas zieleni nie należy do właściciela i jest częścią pasa drogowego albo działką gminną, obowiązek koszenia co do zasady nie obciąża właściciela posesji. Trzeba jednak sprawdzić granice działki i status terenu.

Czy pas zieleni to chodnik?

Nie. Pas zieleni nie jest automatycznie drogą dla pieszych. Obowiązek właściciela z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy dotyczy uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z drogi dla pieszych położonej bezpośrednio przy granicy nieruchomości, a nie koszenia trawnika na cudzym gruncie.

Kto odpowiada za zieleń przy drodze gminnej?

Jeżeli zieleń znajduje się w pasie drogowym drogi gminnej, odpowiada zarządca drogi, czyli zasadniczo wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Praktyczne wykonanie prac może być zlecone jednostce komunalnej albo firmie zewnętrznej.

Co napisać do gminy w sprawie koszenia?

W zgłoszeniu warto podać dokładną lokalizację, załączyć zdjęcia, wskazać, że teren nie należy do właściciela posesji, i poprosić o informację, czy jest to pas drogowy albo działka gminna. Dobrze też poprosić urząd o pisemne wskazanie podstawy prawnej, jeśli odmawia koszenia.

Czy gmina może ukarać właściciela za niekoszenie pasa zieleni?

Jeżeli pas zieleni nie leży na jego nieruchomości i nie jest drogą dla pieszych objętą ustawowym obowiązkiem uprzątania, podstawa do obciążenia właściciela jest wątpliwa. Inaczej będzie, gdy sporny teren faktycznie należy do właściciela albo obowiązek wynika z przepisów dotyczących jego własnej nieruchomości.

Podsumowanie

W opisanym stanie faktycznym właściciel posesji ma mocne argumenty, że nie powinien być zobowiązany do koszenia trawy na pasie zieleni, który nie należy do niego i nie jest drogą dla pieszych. Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące jest ustalenie, czy teren stanowi część pasa drogowego, odrębną działkę gminną czy fragment nieruchomości prywatnej.

Jeżeli pas zieleni leży w pasie drogowym drogi gminnej, należy zgłosić sprawę do zarządcy drogi. Jeżeli jest to inny teren gminny, właściwym adresatem zgłoszenia będzie gmina. W razie odmowy warto żądać pisemnej podstawy prawnej i nie poprzestawać na ogólnym stwierdzeniu, że teren przylega do prywatnej posesji.

Źródła

1. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 733, w szczególności art. 3, art. 4 i art. 5 – tekst aktu.
2. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 889, w szczególności art. 4, art. 19 i art. 20 – tekst aktu.