Kara za posiadanie broni bez zezwolenia

Posiadanie broni bez zezwolenia – jaka jest podstawa odpowiedzialności?

Zgodnie z art. 263 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: kto bez wymaganego zezwolenia posiada broń palną lub amunicję, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jest to przestępstwo formalne, co oznacza, że dla odpowiedzialności karnej nie jest konieczne użycie broni ani spowodowanie szkody. Wystarczy bezprawne posiadanie broni palnej lub amunicji.

Broń gazowa nie jest traktowana jako zwykły przedmiot kolekcjonerski. Art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji zalicza do broni palnej między innymi broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Z kolei art. 9 ust. 1 tej ustawy stanowi, że broń palną i amunicję do tej broni można posiadać na podstawie pozwolenia na broń, jeżeli ustawa nie przewiduje wyjątku.

Dlatego osoba, która kiedyś nabyła broń legalnie, ale po zmianie przepisów nie dopełniła obowiązków związanych z pozwoleniem, może odpowiadać karnie, jeżeli w chwili ujawnienia broni nie miała już wymaganego uprawnienia. W podobnych sprawach znaczenie mają jednak okoliczności: czy broń była sprawna, czy była amunicja, czy broń była używana, w jaki sposób ją przechowywano, czy organom wcześniej zgłoszono jej posiadanie oraz czy została wydana dobrowolnie.

Czy broń gazowa wymaga pozwolenia?

Tak, co do zasady broń gazowa wymaga pozwolenia, ponieważ jest bronią palną w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Sam fakt, że dana broń została kupiona wiele lat temu legalnie, nie oznacza automatycznie, że obecnie można ją posiadać bez ważnego pozwolenia albo bez spełnienia aktualnych wymogów.

W praktyce szczególnie dużo problemów powstało przy broni nabytej w latach 90. Część osób uważała, że skoro broń była kiedyś zarejestrowana lub kupiona legalnie, to późniejsze zmiany przepisów nie mają znaczenia. To błędne założenie. Jeżeli aktualny stan prawny wymaga pozwolenia, a właściciel go nie posiada, organ ścigania może przyjąć, że doszło do czynu z art. 263 § 2 Kodeksu karnego.

Dlaczego podobne sprawy kończą się różnie?

Różnice w rozstrzygnięciach wynikają przede wszystkim z oceny społecznej szkodliwości czynu i konkretnych okoliczności sprawy. Art. 1 § 2 Kodeksu karnego stanowi, że nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Jeżeli organ procesowy uzna znikomą społeczną szkodliwość, postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego.

Kryteria oceny społecznej szkodliwości wskazuje art. 115 § 2 Kodeksu karnego. Sąd bierze pod uwagę w szczególności: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności czynu, wagę naruszonych obowiązków, postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności oraz stopień ich naruszenia.

Czy można żądać umorzenia z powodu znikomej społecznej szkodliwości?

Tak, ale nie jest to automatyczne. Wniosek o umorzenie powinien być oparty na art. 1 § 2 Kodeksu karnego oraz art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego. W piśmie warto szczegółowo wykazać, dlaczego w tej konkretnej sprawie społeczna szkodliwość czynu była znikoma.

W opisanym stanie faktycznym można powoływać się przede wszystkim na to, że broń została kupiona legalnie wiele lat temu, właściciel nie używał jej, nie posługiwał się nią wobec innych osób, nie popełnił żadnego czynu z jej użyciem, dobrowolnie ją wydał, nie był wcześniej karany i nie miał zamiaru wykorzystać broni do przestępstwa. Należy jednak uważać na argument, że właściciel zlekceważył obowiązek uzyskania aktualnego pozwolenia, ponieważ może to działać na jego niekorzyść.

Wniosek powinien odnosić się do przesłanek z art. 115 § 2 Kodeksu karnego, a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że sprawca jest spokojnym człowiekiem. Im bardziej konkretne okoliczności, tym większa szansa na rzeczową ocenę sądu.

Dobrowolne poddanie się karze – czy można się z tego wycofać?

Jeżeli podejrzany zgodził się na karę zaproponowaną przez prokuratora, sprawa mogła zostać skierowana do sądu w trybie art. 335 § 1 albo art. 335 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Ten tryb zakłada, że okoliczności popełnienia czynu i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego przemawia za zakończeniem sprawy bez pełnej rozprawy.

W sprawach o posiadanie broni bez zezwolenia zgoda na dobrowolne poddanie się karze powinna być poprzedzona spokojną oceną dowodów i możliwych konsekwencji. Sąd rozpoznaje taki wniosek na zasadach określonych w art. 343 Kodeksu postępowania karnego. Jeżeli oskarżony nie chce już podtrzymywać zgody, powinien jak najszybciej złożyć do sądu pismo, w którym wyraźnie wskaże, że cofa zgodę na uzgodnioną karę i wnosi o nieuwzględnienie wniosku prokuratora.

Nie należy zwlekać do ostatniej chwili. Pismo najlepiej złożyć przed posiedzeniem albo rozprawą, a jego odpis zachować z potwierdzeniem nadania lub złożenia w biurze podawczym sądu. W piśmie można jednocześnie złożyć wniosek o umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu, ewentualnie o przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Jaka kara realnie grozi za posiadanie broni bez pozwolenia?

Art. 263 § 2 Kodeksu karnego przewiduje karę od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Oznacza to, że ustawowy dolny próg kary jest wysoki, ale w praktyce przy osobie dotychczas niekaranej, która nie używała broni i dobrowolnie ją wydała, sąd może rozważać karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Warunkowe zawieszenie wykonania kary reguluje art. 69 § 1 Kodeksu karnego. Sąd może zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary. Okres próby określa art. 70 § 1 Kodeksu karnego i wynosi co do zasady od roku do 3 lat.

Przy zawieszeniu wykonania kary sąd może orzec grzywnę na podstawie art. 71 § 1 Kodeksu karnego, jeżeli nie wymierzył jej na innej podstawie. Zasady stawek dziennych grzywny określa art. 33 § 1 i § 3 Kodeksu karnego: liczba stawek dziennych wynosi od 10 do 540, a wysokość jednej stawki od 10 zł do 2000 zł, przy czym sąd ustala ją według dochodów, warunków osobistych, rodzinnych i majątkowych sprawcy oraz jego możliwości zarobkowych.

Czego nie można pominąć w obronie?

W sprawach o broń bez zezwolenia najważniejsze jest ustalenie, czy przedmiot rzeczywiście jest bronią palną w rozumieniu ustawy o broni i amunicji, czy był sprawny, czy była do niego amunicja, czy oskarżony miał świadomość braku aktualnego pozwolenia oraz jak doszło do ujawnienia i wydania broni. Jeżeli są wątpliwości co do rodzaju albo sprawności broni, konieczna może być opinia biegłego.

Trzeba też odróżnić umorzenie z powodu znikomej społecznej szkodliwości od warunkowego umorzenia postępowania. Warunkowe umorzenie, o którym mowa w art. 66 § 1 Kodeksu karnego, wymaga między innymi, aby społeczna szkodliwość i wina nie były znaczne, a okoliczności czynu nie budziły wątpliwości. Jednak art. 66 § 2 Kodeksu karnego ogranicza tę instytucję do przestępstw zagrożonych karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. Ponieważ art. 263 § 2 Kodeksu karnego przewiduje karę do 8 lat, warunkowe umorzenie przy tym czynie nie jest obecnie dopuszczalne.

Co zrobić przed posiedzeniem sądu?

Jeżeli do posiedzenia pozostało niewiele czasu, warto działać od razu. Oskarżony powinien ustalić, czy do sądu trafił wniosek prokuratora z art. 335 Kodeksu postępowania karnego, jaka dokładnie kara została uzgodniona, czy w aktach znajduje się opinia dotycząca broni oraz czy istnieją dokumenty potwierdzające wcześniejszą legalność jej posiadania.

Praktyczne działania przed terminem sądu:

• złożyć pismo o cofnięciu zgody na skazanie bez rozprawy, jeżeli oskarżony nie akceptuje uzgodnionej kary;
• wnieść o umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 1 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli okoliczności uzasadniają znikomą społeczną szkodliwość;
• dołączyć dokumenty potwierdzające wcześniejsze legalne nabycie broni, brak karalności, sytuację rodzinną i zawodową oraz pozytywną opinię środowiskową, jeśli jest dostępna;
• przygotować wyjaśnienia pokazujące, że nie było zamiaru wykorzystania broni ani ukrywania jej przed organami;
• sprawdzić, czy w sprawie nie ma potrzeby powołania biegłego co do rodzaju, stanu technicznego lub sprawności broni.

FAQ

Czy za samo posiadanie broni bez pozwolenia można pójść do więzienia?

Tak. Art. 263 § 2 Kodeksu karnego przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W praktyce przy osobie dotychczas niekaranej sąd może rozważyć karę z warunkowym zawieszeniem wykonania na podstawie art. 69 § 1 Kodeksu karnego, ale zależy to od wszystkich okoliczności sprawy.

Czy dobrowolne wydanie broni automatycznie chroni przed skazaniem?

Nie. Dobrowolne wydanie broni nie wyłącza odpowiedzialności z art. 263 § 2 Kodeksu karnego. Może jednak mieć znaczenie przy ocenie społecznej szkodliwości czynu, postawy sprawcy i wymiaru kary.

Czy można umorzyć sprawę, jeśli broń była stara i nieużywana?

Można o to wnosić, jeżeli okoliczności wskazują na znikomą społeczną szkodliwość czynu. Podstawą jest art. 1 § 2 Kodeksu karnego oraz art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego. Decyduje sąd albo prokurator, po ocenie konkretnego stanu faktycznego.

Czy przy art. 263 § 2 Kodeksu karnego możliwe jest warunkowe umorzenie?

Nie. Art. 66 § 2 Kodeksu karnego dopuszcza warunkowe umorzenie tylko przy przestępstwach zagrożonych karą do 5 lat pozbawienia wolności. Art. 263 § 2 Kodeksu karnego przewiduje karę do 8 lat, dlatego ta instytucja nie ma zastosowania.

Co zrobić, jeśli zgodziłem się na karę pod presją?

Należy jak najszybciej złożyć do sądu pismo, w którym wyraźnie cofa się zgodę na skazanie w trybie art. 335 Kodeksu postępowania karnego i wnosi o nieuwzględnienie wniosku prokuratora. Warto jednocześnie wskazać, jakich rozstrzygnięć domaga się oskarżony, na przykład umorzenia z powodu znikomej społecznej szkodliwości.

Źródła

• Art. 263 § 2, art. 1 § 2, art. 33 § 1 i § 3, art. 69 § 1, art. 70 § 1, art. 71 § 1, art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Art. 17 § 1 pkt 3, art. 335 § 1 i § 2, art. 343 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego.
• Art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.