SD-Z2 a kredyt hipoteczny po spadku – czy trzeba go wykazać?

Czy kredyt mieszkaniowy trzeba wykazać w SD-Z2?

Co do zasady nie. W formularzu SD-Z2 wykazuje się nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych, natomiast sam formularz nie przewiduje osobnej rubryki na długi i ciężary obciążające spadek. Wynika to z tego, że SD-Z2 jest zgłoszeniem służącym przede wszystkim skorzystaniu ze zwolnienia podatkowego przez najbliższą rodzinę, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Jeżeli więc dziedziczy Pan/Pani mieszkanie obciążone kredytem hipotecznym, w SD-Z2 zwykle wpisuje się samo nabyte prawo do mieszkania lub udziału w nim, a nie odrębnie saldo kredytu. Nie oznacza to jednak, że kredyt jest prawnie obojętny.

Znaczenie kredytu pojawia się przede wszystkim w dwóch sytuacjach: gdy zwolnienie z art. 4a ustawy nie przysługuje oraz gdy trzeba wyjaśnić, dlaczego rzeczywista ekonomiczna wartość nabytego prawa jest niższa albo gdy urząd prosi o dodatkowe informacje.

Dlaczego kredyt ma znaczenie, skoro nie ma na niego osobnej rubryki?

Podstawę opodatkowania przy podatku od spadków i darowizn stanowi czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli po potrąceniu długów i ciężarów. Tak wynika wprost z art. 7 ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Do długów i ciężarów spadku mogą należeć także niespłacone zobowiązania spadkodawcy, w tym kredyt zabezpieczony hipoteką, o ile rzeczywiście obciążają masę spadkową.

W praktyce oznacza to, że gdy ktoś nie korzysta ze zwolnienia dla najbliższej rodziny i składa zeznanie podatkowe SD-3, długi oraz ciężary trzeba już wykazać, bo wpływają na podstawę opodatkowania. Natomiast SD-Z2 nie służy do wyliczania podatku, tylko do zgłoszenia nabycia dla celów zwolnienia.

Jeżeli urząd skarbowy będzie potrzebował doprecyzowania, warto dołączyć wyjaśnienie, że lokal jest obciążony kredytem hipotecznym, podając numer umowy kredytowej, bank, wysokość zadłużenia na dzień nabycia spadku oraz udział przypadający spadkobiercy. Taka informacja nie wynika wprost z obowiązkowej konstrukcji formularza, ale może uporządkować stan faktyczny.

Jaki jest termin na złożenie SD-Z2 po dziedziczeniu?

Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn zgłoszenia należy dokonać w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku, ale jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; przy dziedziczeniu stwierdzonym orzeczeniem sądu albo aktem poświadczenia dziedziczenia w praktyce dla zastosowania zwolnienia liczy się termin wskazany w art. 4a ust. 1 pkt 1 i utrwalonej praktyce organów, czyli od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Podstawę powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu wskazuje art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli stan faktyczny jest bardziej złożony, na przykład najpierw było dziedziczenie ustawowe, potem dział spadku albo ujawniono testament później, termin trzeba oceniać z uwzględnieniem konkretnych dokumentów.

Zobacz również:

• wypełnianie SD-Z2
• korekta SD-Z2

Co wpisać w części dotyczącej mieszkania obciążonego hipoteką?

W części dotyczącej nabytych rzeczy lub praw majątkowych należy wpisać nabywane mieszkanie albo udział w mieszkaniu oraz jego wartość rynkową. Wartość rynkowa powinna odpowiadać wartości, jaką można uzyskać w obrocie, z uwzględnieniem stanu, położenia i cech nieruchomości. Zasada ustalania wartości wynika z art. 8 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W praktyce bezpieczniej jest nie „ukrywać” kredytu przez samodzielne, nieopisane obniżanie wartości mieszkania w SD-Z2. Jeżeli nieruchomość jest obciążona hipoteką i chce Pan/Pani to zasygnalizować, można zamieścić krótką informację w uwagach, że lokal jest obciążony hipoteką zabezpieczającą kredyt zaciągnięty przez spadkodawcę, z podaniem wysokości zadłużenia na dzień śmierci albo na dzień nabycia spadku, jeśli dysponuje się takim dokumentem z banku.

Nie ma jednak przepisu, który nakazywałby w SD-Z2 obowiązkowe odrębne wpisanie salda kredytu do osobnej pozycji. Dlatego brak takiego wpisu nie powinien sam w sobie pozbawiać zwolnienia, jeżeli samo zgłoszenie nabycia zostało złożone prawidłowo i w terminie.

Kiedy zamiast SD-Z2 trzeba złożyć SD-3?

SD-3 składa się wtedy, gdy nabycie podlega opodatkowaniu i nie korzysta ze zwolnienia z art. 4a ustawy albo gdy warunki zwolnienia nie zostały spełnione, na przykład z powodu przekroczenia terminu 6 miesięcy. W takim wypadku kredyt i inne długi spadkowe stają się szczególnie istotne, bo obniżają podstawę opodatkowania jako długi i ciężary w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.

Trzeba też pamiętać, że przyjęcie spadku wpływa nie tylko na podatek, ale również na odpowiedzialność za długi spadkowe. Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego spadkobierca może spadek przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza albo spadek odrzucić. Obecnie, jeśli spadkobierca nie złoży oświadczenia w terminie, co do zasady przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zgodnie z art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego.

To ważne rozróżnienie: dla formularza SD-Z2 kluczowe jest zgłoszenie nabycia dla celów zwolnienia, ale dla odpowiedzialności wobec banku znaczenie ma także prawo spadkowe i stan zadłużenia.

Zobacz również:

• darowizna nieruchomości
• odrzucenie spadku po ojczymie

Jak bezpiecznie postąpić w praktyce?

1. Złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, jeśli należy Pan/Pani do kręgu osób objętych zwolnieniem z art. 4a ust. 1 ustawy.
2. W części dotyczącej składników majątku wpisać mieszkanie lub udział w mieszkaniu oraz jego wartość rynkową.
3. Jeżeli nieruchomość jest obciążona hipoteką, można dopisać to w uwagach wraz z podstawowymi danymi kredytu.
4. Zachować dokumenty z banku: umowę kredytu, zaświadczenie o saldzie zadłużenia, harmonogram spłat, ewentualnie odpis księgi wieczystej.
5. Jeżeli zwolnienie nie przysługuje albo formularz zawiera błąd, przygotować odpowiednio SD-3 albo korektę zgłoszenia.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce podejść do mieszkania odziedziczonego z kredytem hipotecznym.

FAQ

Czy hipoteka i kredyt to to samo dla celów SD-Z2?

Nie. Kredyt to zobowiązanie wobec banku, a hipoteka jest zabezpieczeniem wpisanym do księgi wieczystej. W SD-Z2 zwykle nie ma osobnej rubryki ani na kredyt, ani na hipotekę, ale obciążenie nieruchomości może mieć znaczenie wyjaśniające.

Czy brak wpisania kredytu w SD-Z2 odbiera zwolnienie podatkowe?

Co do zasady nie, jeżeli zgłoszenie zostało złożone prawidłowo, obejmuje nabyte rzeczy lub prawa i zachowano termin z art. 4a ust. 1 ustawy. Problem może powstać dopiero wtedy, gdy zgłoszenie jest niepełne w zakresie samego nabytego majątku.

Czy urząd może poprosić o dokumenty z banku?

Tak. Organ podatkowy może żądać wyjaśnień i dokumentów potrzebnych do weryfikacji zgłoszenia na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, zwłaszcza gdy stan faktyczny nie jest jasny.

Czy po terminie 6 miesięcy można jeszcze skorzystać ze zwolnienia?

Zasadniczo nie. Zwolnienie z art. 4a ust. 1 ustawy jest uzależnione od terminowego zgłoszenia, chyba że zachodzi szczególna sytuacja z art. 4a ust. 2, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu później i zgłosi je w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym powziął tę wiadomość, uprawdopodobniając ten fakt.

Czy wartość mieszkania w SD-Z2 można automatycznie pomniejszyć o saldo kredytu?

Lepiej robić to ostrożnie. Wartość rynkowa i długi spadkowe to dwie różne kwestie. Jeśli chce Pan/Pani uwzględnić wpływ obciążenia na sytuację podatkową, bezpieczniej jest opisać kredyt dodatkowo, zamiast samodzielnie zaniżać wartość bez wyjaśnienia.

Źródła

• art. 4a ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
• art. 1012 oraz art. 1015 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (akt wykonawczy regulujący aktualny formularz SD-Z2)
• ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa