Alimenty na 16-letnie dziecko mieszkające w Irlandii

Czy można żądać alimentów na 16-letnie dziecko mieszkające w Irlandii?

Tak. Jeżeli dziecko ma 16 lat, nadal się uczy i nie utrzymuje się samodzielnie, rodzic sprawujący nad nim bieżącą opiekę może domagać się alimentów od drugiego rodzica. Nie ma znaczenia, że dziecko mieszka poza Polską, na przykład w Irlandii. Znaczenie ma natomiast to, gdzie dziecko ma zwykłe miejsce pobytu, gdzie mieszka rodzic zobowiązany i przed jakim sądem najbezpieczniej wszcząć postępowanie.

W polskim prawie podstawą obowiązku alimentacyjnego są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Rodzice są więc zobowiązani do utrzymywania dziecka, dopóki nie może ono utrzymać się samodzielnie.

Art. 133 § 1 K.r.o. stanowi, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny nie kończy się automatycznie z osiągnięciem przez dziecko określonego wieku. Decydują faktyczne potrzeby dziecka, jego etap edukacji, zdrowie, możliwości podjęcia pracy i sytuacja rodziców.

Od czego zależy wysokość alimentów?

Wysokość alimentów ustala się przede wszystkim według dwóch kryteriów: usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica zobowiązanego. Wynika to z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie chodzi wyłącznie o aktualnie osiągane dochody, ale także o realne możliwości zarobkowe rodzica, jego kwalifikacje, doświadczenie, stan zdrowia i możliwości podjęcia pracy.

W przypadku dziecka mieszkającego w Irlandii istotne będą rzeczywiste koszty życia w miejscu pobytu dziecka. Sąd powinien brać pod uwagę m.in. koszty mieszkania, wyżywienia, odzieży, szkoły, podręczników, transportu, opieki medycznej, zajęć dodatkowych, telefonu, internetu, wypoczynku oraz innych wydatków odpowiadających wiekowi i sytuacji dziecka.

Znaczenie ma również osobisty wkład rodzica, z którym dziecko mieszka. Zgodnie z art. 135 § 2 K.r.o. wykonywanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka może polegać w całości albo w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Jeżeli jeden rodzic na co dzień zajmuje się dzieckiem, organizuje mu życie, opiekę, naukę i leczenie, drugi rodzic może być zobowiązany do większego udziału finansowego.

Jak udowodnić koszty utrzymania dziecka w Irlandii?

W sprawie alimentacyjnej bardzo ważne jest przygotowanie zestawienia wydatków. Najlepiej zebrać dokumenty z co najmniej kilku miesięcy, aby pokazać realny, powtarzalny poziom kosztów. Przydatne będą rachunki, wyciągi bankowe, potwierdzenia opłat szkolnych, bilety, faktury, umowa najmu, potwierdzenia kosztów leczenia i dokumenty dotyczące zajęć dodatkowych.

Przydatne jest także sporządzenie miesięcznego budżetu dziecka. Nie trzeba udowadniać każdego wydatku co do centa, ale im dokładniejsze dokumenty, tym łatwiej wykazać, jaka kwota alimentów odpowiada rzeczywistym potrzebom dziecka.

Jaki sąd jest właściwy, gdy dziecko mieszka w Irlandii?

Jeżeli sprawa ma element transgraniczny, na przykład dziecko mieszka w Irlandii, a jeden z rodziców jest związany z Polską, właściwości sądu nie należy oceniać wyłącznie na podstawie polskiego Kodeksu postępowania cywilnego. W relacjach między Polską i Irlandią znaczenie ma przede wszystkim rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 dotyczące zobowiązań alimentacyjnych.

Zgodnie z tym rozporządzeniem w sprawach alimentacyjnych właściwy może być m.in. sąd miejsca zwykłego pobytu pozwanego albo sąd miejsca zwykłego pobytu osoby uprawnionej do alimentów. Jeżeli więc dziecko i rodzic zobowiązany mieszkają w Irlandii, w praktyce sprawę często kieruje się do sądu irlandzkiego. Jeżeli jednak istnieją silne związki z Polską, wcześniejsze orzeczenie polskiego sądu albo postępowanie rodzinne prowadzone w Polsce, trzeba osobno ocenić, czy możliwe i celowe jest wystąpienie przed sądem polskim.

Polski art. 32 K.p.c. nadal przewiduje, że powództwo o roszczenie alimentacyjne można wytoczyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. W sprawach międzynarodowych przepis ten może jednak ustępować regulacjom unijnym dotyczącym jurysdykcji. Dlatego przed złożeniem pozwu warto sprawdzić, który sąd będzie mógł wydać skuteczne i wykonalne orzeczenie.

Alimenty w sądzie irlandzkim

W Irlandii sprawy alimentacyjne najczęściej trafiają do District Court. Z aktualnych informacji publicznych wynika, że District Court może zasądzić alimenty do 500 euro tygodniowo na małżonka lub partnera cywilnego oraz do 150 euro tygodniowo na każde dziecko. W sprawach, w których potrzebna jest wyższa kwota, możliwe może być skierowanie sprawy do Circuit Court, gdzie limit District Court nie ma takiego samego znaczenia.

W Irlandii obowiązek utrzymywania dziecka dotyczy co do zasady dziecka pozostającego na utrzymaniu. Dzieckiem zależnym jest dziecko poniżej 18. roku życia albo poniżej 23. roku życia, jeżeli uczy się w trybie dziennym. W określonych sytuacjach, zwłaszcza przy niepełnosprawności lub szczególnych potrzebach, okres i zakres obowiązku mogą wymagać dodatkowej oceny.

W praktyce przy zamieszkiwaniu w Irlandii warto ustalić, czy korzystniejszym i sprawniejszym rozwiązaniem będzie zawarcie pisemnego porozumienia między rodzicami, skorzystanie z mediacji rodzinnej, czy złożenie wniosku do sądu. Jeżeli drugi rodzic nie płaci dobrowolnie, orzeczenie sądu daje podstawę do egzekwowania należności.

Co, jeśli rodzic nie płaci alimentów?

Jeżeli alimenty zostaną zasądzone, ale rodzic ich nie płaci, można dochodzić zaległości zgodnie z procedurą państwa, w którym orzeczenie ma być wykonywane. W Irlandii możliwe są instrumenty egzekucyjne przewidziane w tamtejszym prawie, w tym działania związane z dochodzeniem zaległości i potrąceniami z wynagrodzenia, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Jeżeli orzeczenie zostało wydane w jednym państwie Unii Europejskiej, a ma być wykonywane w innym, zastosowanie mogą mieć przepisy rozporządzenia nr 4/2009 dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń alimentacyjnych. W takich sprawach ważne jest zgromadzenie odpisu orzeczenia, zaświadczeń wymaganych przez przepisy unijne oraz informacji o miejscu pobytu lub pracy dłużnika.

Czy ojciec może odmówić alimentów, bo dziecko mieszka za granicą?

Nie. Samo zamieszkiwanie dziecka w Irlandii nie jest podstawą do odmowy alimentów. Przeciwnie, koszty utrzymania w Irlandii mogą być wyższe niż w Polsce i powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości świadczenia. Rodzic zobowiązany może jednak wykazywać swoje rzeczywiste możliwości zarobkowe i majątkowe, inne obowiązki alimentacyjne oraz koszty własnego utrzymania.

Nie wystarczy ogólne twierdzenie, że alimenty są zbyt wysokie. Każda ze stron powinna przedstawić dokumenty: rodzic domagający się alimentów — koszty dziecka, a rodzic zobowiązany — swoje dochody, wydatki, sytuację zawodową i majątkową.

FAQ

Czy alimenty należą się na 16-letnie dziecko, które nadal się uczy?

Tak. Jeżeli dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, rodzice mają obowiązek je utrzymywać. Nauka w szkole jest typowym argumentem za dalszym trwaniem obowiązku alimentacyjnego.

Czy dziecko mieszkające w Irlandii może żądać alimentów od ojca?

Tak. Miejsce zamieszkania dziecka za granicą nie wyłącza prawa do alimentów. Trzeba jednak ustalić, czy właściwy będzie sąd irlandzki, polski czy inny sąd wskazany przez przepisy o jurysdykcji.

Czy w Polsce alimenty kończą się automatycznie po 18. roku życia?

Nie. W polskim prawie nie ma automatycznej granicy wieku. Obowiązek alimentacyjny trwa, dopóki dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że żądanie alimentów byłoby w konkretnej sprawie nieuzasadnione.

Ile można dostać alimentów w Irlandii?

To zależy od potrzeb dziecka i możliwości rodzica. W District Court obowiązuje limit do 150 euro tygodniowo na dziecko. Przy wyższych potrzebach sprawa może wymagać rozważenia postępowania przed innym sądem.

Jakie dokumenty przygotować do sprawy o alimenty?

Najważniejsze są dokumenty potwierdzające koszty dziecka oraz sytuację finansową rodziców: rachunki, wyciągi bankowe, potwierdzenia opłat szkolnych, umowa najmu, dokumenty o dochodach, koszty leczenia i transportu.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 128, art. 133 i art. 135.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 32 dotyczący właściwości przemiennej w sprawach alimentacyjnych.
• Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.
• Family Law (Maintenance of Spouses and Children) Act 1976 oraz aktualne informacje Citizens Information dotyczące maintenance orders and agreements w Irlandii.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1975 r., sygn. III CRN 72/75 — dotyczący oceny usprawiedliwionych potrzeb dziecka i możliwości zobowiązanego.