Zwolnienie emeryta z abonamentu RTV a zaległości

Kiedy emeryt może być zwolniony z abonamentu RTV?

Podstawowe zasady zwolnień reguluje art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. W przypadku emerytów najważniejszy jest art. 4 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem zwolnione z opłat abonamentowych są osoby, które ukończyły 60 lat i mają ustalone prawo do emerytury, jeżeli jej wysokość nie przekracza miesięcznie 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Nie wystarcza więc samo osiągnięcie wieku emerytalnego. Trzeba jednocześnie mieć ustalone prawo do emerytury oraz mieścić się w ustawowym limicie dochodowym. W praktyce wysokość emerytury potwierdza się decyzją organu emerytalnego, odcinkiem emerytury albo innym dokumentem wskazującym aktualną wysokość świadczenia.

Jeżeli w jednym gospodarstwie domowym używane są odbiorniki radiowe lub telewizyjne, co do zasady opłaca się jeden abonament za gospodarstwo domowe. Jeżeli problem dotyczy kilku lokali albo kilku odbiorników w różnych miejscach, warto osobno sprawdzić zasady dotyczące rejestracji i opłat za abonamenty.

Od kiedy działa zwolnienie z abonamentu RTV?

Najważniejszy jest art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Przepis ten stanowi, że zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 tej ustawy, a więc także zwolnienie emeryta po ukończeniu 60 lat z niską emeryturą, przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba uprawniona złożyła w placówce pocztowej operatora wyznaczonego oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiła dokumenty potwierdzające uprawnienie.

Oznacza to, że w typowej sytuacji zwolnienie nie działa od dnia, w którym emeryt spełnił warunki dochodowe, lecz dopiero po złożeniu wymaganego oświadczenia. Jeżeli zatem emeryt od kilku lat pobierał niską emeryturę, ale nie zgłosił zwolnienia w placówce Poczty Polskiej, Poczta Polska może nadal dochodzić opłat za okres sprzed skutecznego zgłoszenia zwolnienia.

Potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 467/16, wskazano, że bez złożenia stosownego oświadczenia nie można mówić o skorzystaniu ze zwolnienia z opłat abonamentowych, a oświadczenie ma charakter konstytutywny.

Czy można uzyskać zwolnienie z abonamentu RTV wstecz?

Co do zasady nie. Przy zwolnieniu emeryta po ukończeniu 60 lat, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawodawca uzależnił korzystanie ze zwolnienia od złożenia oświadczenia i okazania dokumentów. Skutek następuje dopiero od pierwszego dnia następnego miesiąca, co wynika wprost z art. 4 ust. 3 tej ustawy.

Jeżeli więc osoba uprawniona nie dopełniła formalności, nie ma podstaw do automatycznego anulowania zaległości wyłącznie dlatego, że już wcześniej spełniała kryterium wieku i wysokości emerytury. Można natomiast złożyć oświadczenie jak najszybciej, aby zatrzymać naliczanie opłat na przyszłość, a w odniesieniu do zadłużenia rozważyć wniosek o umorzenie albo rozłożenie należności na raty.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które ukończyły 75 lat. Zwolnienie tej grupy wynika z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłatach abonamentowych, a art. 4 ust. 3 tej ustawy nie obejmuje tego punktu. Nie oznacza to jednak automatycznego umorzenia wcześniejszych zaległości powstałych przed uzyskaniem tego zwolnienia.

Co sprawdzić po otrzymaniu wezwania z Poczty Polskiej?

Po otrzymaniu wezwania do zapłaty za abonament RTV nie należy ograniczać się do samej informacji o kwocie. Trzeba sprawdzić, czy odbiornik był zarejestrowany na osobę, do której skierowano wezwanie, jakiego okresu dotyczy żądanie, czy uwzględniono ewentualne wpłaty oraz czy najstarsze należności nie są przedawnione.

Wezwanie do zapłaty zaległego abonamentu RTV nie jest typową decyzją administracyjną rozstrzygającą sprawę w rozumieniu art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Jeżeli jednak w innej sprawie administracyjnej pojawia się problem pouczeń, warto odróżnić zwykłe pismo od aktu takiego jak decyzja.

Jeżeli adresat nie zgadza się z wezwaniem, powinien pisemnie zwrócić się do Poczty Polskiej o wyjaśnienie naliczeń, wskazać konkretne zarzuty i załączyć kopie dokumentów, na przykład potwierdzenia wpłat, dokumenty potwierdzające wcześniejsze wyrejestrowanie odbiornika albo dokumenty dotyczące zwolnienia.

Istotne jest także prawidłowe odbieranie korespondencji. W postępowaniach publicznoprawnych brak odbioru pisma może wywołać skutki procesowe, jeżeli zastosowanie mają przepisy o doręczeniach. Praktyczne znaczenie tej kwestii pokazuje omówienie sprawy dotyczącej tego, jakie skutki może mieć nieodebrane doręczenie.

Przedawnienie zaległości abonamentowych

W sprawach dotyczących zaległego abonamentu RTV trzeba zweryfikować, za jakie okresy naliczono opłaty. W praktyce przyjmuje się, że do przedawnienia takich należności stosuje się pięcioletni termin wynikający z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

Przykładowo należność, której termin płatności przypadał w 2020 r., co do zasady przedawniła się z końcem 2025 r., o ile bieg terminu nie został skutecznie przerwany albo zawieszony. Z kolei należności za 2021 r. mogą pozostawać dochodzone w 2026 r., ponieważ pięcioletni termin liczony od końca 2021 r. upływa z końcem 2026 r.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony, może przerwać bieg przedawnienia na zasadach określonych w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Dlatego ocena przedawnienia zależy od konkretnych dat, doręczeń i przebiegu ewentualnej egzekucji.

Umorzenie albo rozłożenie zaległości na raty

Jeżeli zadłużenie jest formalnie zasadne, pozostaje możliwość wystąpienia do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Podstawą jest art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Zgodnie z tym przepisem w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, KRRiT może umorzyć albo rozłożyć na raty zaległości z tytułu opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika oraz odsetki od tej opłaty.

Ustawa nie daje prawa do automatycznego umorzenia z powodu niskiej emerytury. Decyzja KRRiT ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ocenia całokształt sytuacji, w tym dochody, koszty leczenia, wydatki mieszkaniowe, niepełnosprawność, samotne prowadzenie gospodarstwa domowego, zdarzenia losowe oraz realną możliwość spłaty zadłużenia.

Do wniosku warto dołączyć w szczegółólności: decyzję o wysokości emerytury, dokumentację medyczną, potwierdzenia kosztów leczenia, rachunki za mieszkanie i media, informacje o innych zobowiązaniach, dokumenty potwierdzające sytuację rodzinną oraz kopię wezwania z Poczty Polskiej. Im bardziej konkretny i udokumentowany wniosek, tym większa szansa na rzeczową ocenę sprawy.

Jeżeli KRRiT wyda decyzję odmowną, należy sprawdzić pouczenie i terminy zaskarżenia. W sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną znaczenie może mieć art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dotyczący wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, oraz przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jak przygotować wniosek do KRRiT?

Wniosek powinien być konkretny. Należy wskazać, czy osoba wnosi o całkowite umorzenie, częściowe umorzenie, odroczenie płatności czy rozłożenie na raty. Trzeba podać numer identyfikacyjny abonenta, okres zadłużenia, wysokość żądanej kwoty, opisać sytuację życiową oraz dokładnie wyjaśnić, dlaczego zapłata całości zadłużenia byłaby nadmiernym obciążeniem.

W przypadku emeryta z niskim świadczeniem argumentem mogą być szczególne względy społeczne, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, zwłaszcza gdy osoba utrzymuje się wyłącznie z niskiej emerytury, ponosi stałe koszty leczenia i nie ma majątku pozwalającego na jednorazową spłatę zadłużenia. Nie należy jednak ograniczać się do ogólnegogo stwierdzenia o trudnej sytuacji. Organ powinien otrzymać dokumenty pozwalające tę sytuację zweryfikować.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozróżnienie dwóch kwestii: zwolnienia na przyszłość oraz zaległości za okres sprzed zgłoszenia. Jeżeli emeryt spełnia warunki z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o opłatach abonamentowych, powinien jak najszybciej złożyć oświadczenie w placówce Poczty Polskiej. Nie spowoduje to jednak automatycznego anulowania wcześniejszych zaległości.

W odniesieniu do wezwania do zapłaty trzeba sprawdzić poprawność naliczeń, okres objęty żądaniem, ewentualne wpłaty, przedawnienie oraz dokumenty dotyczące rejestracji odbiornika. Jeżeli zadłużenie jest zasadne, ale zapłata byłaby nadmiernym obciążeniem, właściwą drogą jest wniosek do KRRiT o umorzenie albo rozłożenie należności na raty.

Źródła

• Art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 6, art. 4 ust. 3 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
• Art. 104 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Art. 70 § 1 i art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 467/16.