Skierowanie na badania po przekroczeniu 24 punktów karnych

Czy po dłuższym czasie można jeszcze dostać skierowanie?

Tak – co do zasady sam upływ czasu nie daje pewności, że skierowanie jest bezskuteczne. W praktyce najważniejsze jest to, na podstawie jakich przepisów organ działał, kiedy dokładnie doszło do przekroczenia limitu punktów i jaki rodzaj rozstrzygnięcia został doręczony.

W obecnym stanie prawnym kwestie cofania uprawnień, kierowania na badania oraz kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji reguluje przede wszystkim ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z kolei ewidencję punktów karnych i zasady ich przypisywania wiążą także przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz akty wykonawcze.

Jeżeli sprawa dotyczy przekroczenia limitu punktów sprzed kilku lat, organ i sąd mogą badać ją według przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia albo w dacie wydania rozstrzygnięcia – zależnie od charakteru sprawy. Dlatego w takich przypadkach trzeba bardzo dokładnie przeanalizować akta administracyjne.

Jaka jest dziś podstawa prawna po przekroczeniu 24 punktów?

Dla kierowcy posiadającego prawo jazdy nadal istotny jest limit 24 punktów karnych. Po jego przekroczeniu mogą uruchomić się działania administracyjne dotyczące dalszego posiadania uprawnień. W praktyce najczęściej pojawiają się:

• skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji,
• skierowanie na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu,
• w dalszej kolejności – decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, jeżeli kierowca nie wykona obowiązków wynikających z decyzji.

Podstawę prawną stanowią w szczególności przepisy art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z tymi regulacjami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu m.in. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji albo cofa uprawnienie, gdy zachodzą ustawowe przesłanki.

Jeśli chcesz porównać skutki przekroczenia limitu z innymi podobnymi stanami faktycznymi, zobacz także: 24 pkt.

Kto wydaje decyzję i jaka jest rola policji oraz starosty?

W typowym modelu policja przekazuje informację o stanie punktów karnych, natomiast decyzję administracyjną wydaje starosta. To właśnie decyzja starosty podlega zaskarżeniu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W praktyce trzeba odróżnić:

• czynności ewidencyjne i informacyjne policji,
• decyzję administracyjną starosty,
• ewentualne dalsze czynności związane z wykonaniem decyzji.

Jeżeli organ wszczął już procedura starostwa, kluczowe jest sprawdzenie podstawy wpisów punktowych, dat ich ostateczności oraz tego, czy kierowca był prawidłowo zawiadamiany o toku postępowania.

Czy opóźnienie organu unieważnia skierowanie?

Nie zawsze. To najważniejszy praktyczny wniosek.

W starszym orzecznictwie sporne było, czy termin na skierowanie kierowcy na badania ma charakter materialnoprawny, czy tylko instrukcyjny. W praktyce decydujące znaczenie przypisuje się uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 12/09, w której przyjęto, że termin wynikający z przepisów wykonawczych miał charakter instrukcyjny, a więc jego przekroczenie nie powodowało automatycznej nieskuteczności skierowania.

To oznacza, że samo stwierdzenie: „minęły dwa lata, więc decyzja jest nieważna” – zwykle jest zbyt daleko idące. Nadal jednak można badać, czy w konkretnej sprawie:

• organ prawidłowo ustalił stan faktyczny,
• punkty były wpisane zgodnie z prawem,
• nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego,
• decyzja zawiera należyte uzasadnienie wymagane przez art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jakie badanie i egzamin mogą dotyczyć kierowcy?

W zależności od treści decyzji możesz zostać skierowany na:

• badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu,
• kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czyli egzamin sprawdzający.

Badanie psychologiczne służy ocenie, czy istnieją przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami. Zasady przeprowadzania badań określa rozdział 9 ustawy o kierujących pojazdami oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy.

Jeżeli interesuje Cię praktyczny przebieg takich badań po utracie lub zagrożeniu utratą uprawnień, zobacz materiał: psychotechniczne.

Co grozi za niewykonanie decyzji?

Najpoważniejszą konsekwencją jest cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami starosta cofa uprawnienie m.in. w razie niepoddania się w wymaganym terminie badaniu lekarskiemu, badaniu psychologicznemu albo kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji – jeżeli kierowca został na nie prawidłowo skierowany.

W praktyce oznacza to, że zignorowanie decyzji bywa bardziej ryzykowne niż jej zaskarżenie. Jeżeli masz wątpliwości co do legalności skierowania, bezpieczniej jest równolegle rozważyć odwołanie i ocenę, czy nie trzeba zabezpieczyć sytuacji procesowej dodatkowymi wnioskami.

Powiązany temat znajdziesz tutaj: zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie punktów karnych.

Jak odwołać się od decyzji starosty?

Jeżeli otrzymałeś decyzję starosty, co do zasady możesz wnieść odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Wynika to z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji – zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odwołaniu warto podnieść tylko te zarzuty, które da się poprzeć dokumentami lub aktami sprawy, np.:

• błędne ustalenie liczby punktów,
• oparcie decyzji na nieaktualnych danych,
• brak wyjaśnienia, dlaczego organ uznał przesłanki za spełnione,
• naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,
• naruszenie zasad oceny materiału dowodowego z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli decyzję utrzyma w mocy samorządowe kolegium odwoławcze, możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak ocenić starsze sprawy po zmianach w przepisach?

To jeden z trudniejszych obszarów. System punktów karnych i powiązanych konsekwencji był kilkukrotnie zmieniany, dlatego w starszych sprawach trzeba ustalić:

• datę każdego naruszenia,
• moment przekroczenia limitu,
• stan prawny obowiązujący w tej dacie,
• czy decyzja starosty została wydana na właściwej podstawie prawnej,
• czy nie nastąpiły zmiany korzystniejsze dla strony, które mogą wpływać na ocenę sprawy.

W takich sprawach nie da się rzetelnie odpowiedzieć wyłącznie na podstawie ogólnego opisu. Potrzebne są przynajmniej: decyzja starosty, ewidencja punktów, potwierdzenia doręczeń i – najlepiej – akta administracyjne lub ich kopie.

Tabela: co sprawdzić po otrzymaniu decyzji?

FAQ

Czy po dwóch latach od przekroczenia 24 punktów decyzja jest automatycznie nieważna?

Nie. Sam upływ czasu zwykle nie wystarcza do podważenia decyzji. Trzeba sprawdzić podstawę prawną, daty naruszeń, materiał dowodowy i uzasadnienie decyzji.

Czy muszę iść na badania, jeśli zamierzam się odwołać?

To zależy od treści decyzji i etapu sprawy. Samo wniesienie odwołania nie zawsze wstrzymuje obowiązek wykonania decyzji, dlatego warto ocenić sprawę indywidualnie na podstawie dokumentów.

Ile mam czasu na odwołanie od decyzji starosty?

Co do zasady 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy niewykonanie skierowania może skutkować utratą prawa jazdy?

Tak. W określonych sytuacjach starosta może cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami.

Czy w każdej sprawie nadal obowiązuje ten sam stan prawny?

Nie. Przy starszych sprawach bardzo ważna jest data naruszeń i data wydania decyzji, bo przepisy dotyczące punktów karnych i konsekwencji ich przekroczenia były zmieniane.

Źródła

1. Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

2. Ustawa z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

3. Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

4. Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

5. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 12/09.