Działka pod zalesienie a brak planu miejscowego

Brak planu miejscowego a zalesienie działki

Jeżeli działka ma zostać zalesiona, w pierwszej kolejności trzeba ustalić, czy dla tego terenu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenie przeznaczenia terenu oraz określenie sposobów jego zagospodarowania następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Jeżeli plan miejscowy nie obowiązuje, nie da się uzyskać zaświadczenia, że zalesienie jest zgodne z takim planem, ponieważ planu po prostu nie ma. W praktyce należy wtedy wystąpić do gminy o zaświadczenie o braku obowiązującego planu miejscowego dla wskazanych działek oraz o informację lub zaświadczenie dotyczące aktualnych dokumentów planistycznych, jeżeli organ może je potwierdzić na podstawie prowadzonych rejestrów.

W sprawach zalesienia istotny jest art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Przepis ten stanowi, że grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Oznacza to, że przy braku planu miejscowego trzeba sprawdzić, czy w danym stanie faktycznym możliwe i wymagane będzie uzyskanie odpowiedniej decyzji planistycznej.

Czy gmina może odmówić wydania zaświadczenia?

Gmina nie może zignorować wniosku ani odpowiedzieć zwykłym pismem, jeżeli żądasz zaświadczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

Na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Z kolei art. 217 § 2 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala żądać zaświadczenia także wtedy, gdy osoba ubiegająca się o nie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów albo stanu prawnego.

Zakres zaświadczenia jest jednak ograniczony. Zgodnie z art. 218 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ może wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów albo innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Gmina nie powinna więc tworzyć nowej oceny inwestycyjnej, ale powinna potwierdzić to, co wynika z jej dokumentów.

Jeżeli gmina uzna, że nie może wydać zaświadczenia albo nie może wydać go w żądanej treści, powinna zastosować art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odmowa wydania zaświadczenia albo odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Jaki wniosek złożyć w gminie?

Najbezpieczniej nie ograniczać wniosku do zdania: „proszę o zaświadczenie, że zalesienie nie jest sprzeczne z planem”. Jeżeli planu miejscowego nie ma, taki wniosek może prowadzić do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Lepiej precyzyjnie wskazać, jakich faktów ma dotyczyć dokument.

W piśmie do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta można zażądać w szczególności:

• zaświadczenia, czy dla wskazanej działki obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego,
• wypisu i wyrysu z planu miejscowego, jeżeli plan obowiązuje,
• zaświadczenia o braku planu miejscowego, jeżeli plan nie obowiązuje,
• informacji o ustaleniach planu ogólnego gminy, jeżeli plan ogólny został już uchwalony i wszedł w życie,
• wskazania, czy dla działki wydano decyzję o warunkach zabudowy albo decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli takie dane znajdują się w rejestrach gminy.

Po reformie planowania przestrzennego trzeba uważać na odwoływanie się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw dotychczasowe studia zachowywały moc tylko przejściowo, do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy, jednak nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2026 r. Po tej dacie nowy wniosek powinien być oceniany przez pryzmat aktualnie obowiązujących dokumentów, a nie nieobowiązującego studium.

Termin wydania zaświadczenia i środki zaskarżenia

Zaświadczenie powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Wynika to wprost z art. 217 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli urząd nie odpowiada w tym terminie, można rozważyć ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ stronie przysługuje ponaglenie w razie bezczynności albo przewlekłości postępowania.

Jeżeli gmina wyda postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia albo o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, można złożyć zażalenie. Podstawą jest art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego. W typowych sprawach organem wyższego stopnia dla wójta, burmistrza albo prezydenta miasta jest samorządowe kolegium odwoławcze, zgodnie z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepis szczególny wskazuje inny organ.

Nie jest właściwym trybem pisanie do kolegium, że gmina „utrudnia inwestycję”, bez zaskarżenia konkretnej czynności lub bezczynności. Najpierw trzeba ustalić, czy urząd milczy, czy wydał postanowienie odmowne, czy też przesłał zwykłe pismo, które w istocie powinno mieć formę postanowienia.

Co z dawnymi przepisami o zalesianiu z PROW 2007-2013?

W starszych sprawach często powoływano § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Przepis ten wymagał wypisu i wyrysu z miejscowego planu, a przy braku planu zaświadczenia potwierdzającego, że zalesienie nie jest sprzeczne z ustaleniami studium.

Ten akt prawny dotyczył jednak zakończonego programu pomocowego. Przy nowych wnioskach nie należy automatycznie żądać dokumentu według historycznej procedury PROW 2007-2013. Trzeba sprawdzić aktualny nabór, aktualne wymagania ARiMR oraz podstawę prawną pomocy, o którą ubiega się właściciel działki. Jeżeli instytucja żąda dokumentu, powinna wskazać, z jakiego przepisu albo regulaminu naboru wynika taki obowiązek.

Zmiana użytku, ewidencja gruntów i inne konsekwencje

Samo posadzenie drzew nie zawsze kończy sprawę. W praktyce właściciel powinien sprawdzić, czy po zalesieniu konieczna będzie aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków oraz czy zmieni się sposób opodatkowania nieruchomości. Obowiązek zgłaszania zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków wynika z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Warto też odróżnić zalesienie gruntu od innych procedur dotyczących nieruchomości. Inne zasady dotyczą zmiany oznaczenia użytku w ewidencji, inne zmiany przeznaczenia w planie miejscowym, a jeszcze inne wyłączenia gruntów z produkcji rolnej albo leśnej. Jeżeli problemem jest sama klasyfikacja działki lub wyłączenie z produkcji, trzeba przeanalizować odrębne przepisy i dokumenty.

FAQ

Czy brak planu miejscowego blokuje zalesienie działki?

Nie zawsze. Brak planu oznacza, że nie można potwierdzić zgodności z planem miejscowym, ale art. 14 ust. 3 ustawy o lasach przewiduje, że grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan albo decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Trzeba więc ustalić, jaki dokument jest wymagany w konkretnej sprawie.

W jakim terminie gmina wydaje zaświadczenie?

Zgodnie z art. 217 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni. Jeżeli organ milczy, można skorzystać z ponaglenia na podstawie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy odmowa gminy ma być decyzją?

Nie. W sprawach zaświadczeń odmowa wydania zaświadczenia albo odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści następuje w formie postanowienia. Wynika to z art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy można złożyć zażalenie do SKO?

Tak, jeżeli gmina wyda postanowienie odmowne, co do zasady przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia. Dla organów gminy takim organem najczęściej jest samorządowe kolegium odwoławcze, zgodnie z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy nadal można żądać zaświadczenia o zgodności ze studium?

Po reformie planowania przestrzennego trzeba to oceniać ostrożnie. Art. 65 ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. przewidywał tylko przejściowe obowiązywanie studiów, nie dłużej niż do 30 czerwca 2026 r. Po tej dacie w nowych sprawach zasadnicze znaczenie ma plan miejscowy, plan ogólny oraz ewentualne decyzje planistyczne, a nie nieobowiązujące studium.

Źródła

• Art. 217 § 1, art. 217 § 2 pkt 1 i 2, art. 217 § 3, art. 218 § 1, art. 219, art. 37 § 1 oraz art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Art. 4 ust. 1 oraz art. 13a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
• Art. 65 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw.
• Art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
• Art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jako akt historyczny istotny dla starszych spraw.