Darowizna dla obcokrajowca mieszkającego w Polsce a podatek

Stan prawny na 30 czerwca 2026 r.

Czy darowizna z zagranicy dla cudzoziemca podlega podatkowi w Polsce?

Podstawowa zasada wynika z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn: podatkowi podlega nabycie przez osobę fizyczną własności rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych w Polsce tytułem darowizny. Jeżeli więc pieniądze w chwili darowizny znajdowały się w polskim banku albo darowizna była wykonywana w Polsce, punkt ciężkości sprawy przesuwa się w stronę polskiego podatku.

W przypadku pieniędzy znajdujących się za granicą kluczowy jest art. 2 ustawy. Zgodnie z nim nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą albo praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega polskiemu podatkowi wtedy, gdy w chwili zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ocenia się więc sytuację obdarowanego w dacie darowizny, a nie dopiero w dniu późniejszego przywozu gotówki do Polski czy wpłaty środków na konto.

Jeżeli obdarowany cudzoziemiec nie był obywatelem polskim i nie miał w Polsce miejsca stałego pobytu, a pieniądze były przekazane i znajdowały się za granicą, można argumentować, że taka darowizna nie podlega polskiemu podatkowi od spadków i darowizn. Takie rozumowanie pojawia się również w interpretacjach indywidualnych dotyczących cudzoziemców. Trzeba jednak ostrożnie ustalić fakty: gdzie były pieniądze, kiedy doszło do darowizny, jaki był status pobytowy obdarowanego oraz czy Polska była już jego rzeczywistym centrum życiowym.

Podobne wątpliwości powstają przy sprawach takich jak darowizny obywateli innych krajów, zwłaszcza gdy trzeba rozstrzygnąć, czy darowizna a miejsce stałego pobytu powodują obowiązek rozliczenia podatku w Polsce.

Miejsce stałego pobytu a karta pobytu czasowego

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji miejsca stałego pobytu. To powoduje praktyczne problemy, bo pojęcie to nie jest tym samym co sama rezydencja podatkowa w PIT ani nie zawsze pokrywa się jeden do jednego z nazwą dokumentu pobytowego. Karta pobytu czasowego potwierdza legalny pobyt w Polsce przez oznaczony czas, ale sama w sobie nie przesądza jeszcze, że obdarowany ma miejsce stałego pobytu w Polsce w rozumieniu art. 2 ustawy.

Inaczej wygląda sytuacja osoby, która posiada zezwolenie na pobyt stały albo zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Taki status jest znacznie silniejszym argumentem dla organu podatkowego, że obdarowany ma w Polsce miejsce stałego pobytu. Również wieloletnie faktyczne zamieszkiwanie w Polsce, praca, rodzina, zakup mieszkania, prowadzenie tu spraw życiowych i zamiar pozostania w kraju mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy pobyt ma charakter stały.

W opisanej sytuacji istotne jest więc nie tylko to, że obdarowana posiada kartę pobytu czasowego, ale także to, że od ponad 5 lat mieszka i pracuje w Polsce oraz jest polskim rezydentem podatkowym. Te okoliczności nie dają automatycznej odpowiedzi, ale zwiększają ryzyko, że urząd będzie próbował uznać istnienie miejsca stałego pobytu w Polsce. Z drugiej strony podatnik może wskazywać, że nie posiadał pobytu stałego, darowizna była dokonana za granicą, a pieniądze znajdowały się poza Polską.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem przy dużej darowiźnie i niejednoznacznym stanie faktycznym jest złożenie wniosku o interpretację indywidualną. Interpretacja chroni tylko wnioskodawcę i tylko w granicach dokładnie opisanego stanu faktycznego, dlatego we wniosku trzeba precyzyjnie opisać status pobytowy, miejsce przekazania pieniędzy, sposób przekazania, relację z darczyńcą i późniejsze wykorzystanie środków.

Darowizna od matki i zwolnienie dla najbliższej rodziny

Jeżeli okaże się, że darowizna podlega polskiej ustawie, nie oznacza to jeszcze automatycznie konieczności zapłaty podatku. Matka jest wstępnym, a więc należy do kręgu najbliższej rodziny objętej zwolnieniem z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie może obejmować całą darowiznę, niezależnie od jej wysokości, ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków.

Po pierwsze, obdarowany musi zgłosić nabycie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie pieniężnej bez aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą spełnienia świadczenia, czyli faktycznego przekazania pieniędzy. Po drugie, jeżeli wartość pieniędzy od tej samej osoby przekracza kwotę wolną dla I grupy podatkowej, trzeba udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego, na jego rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym.

W 2026 r. kwota wolna dla I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł. Liczy się nie tylko ostatnia darowizna, ale suma nabyć od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia oraz w 5 latach poprzedzających ten rok. Jeżeli suma nie przekracza tej kwoty, zeznania zasadniczo się nie składa. Jeżeli przekracza — dla pełnego zwolnienia w najbliższej rodzinie potrzebne jest SD-Z2 i właściwe udokumentowanie transferu pieniędzy.

W sprawach o darowizny międzynarodowe szczególnie ważne jest ustalenie, czy w dniu przekazania środków obdarowany miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz czy pieniądze przekazano w sposób pozwalający na zastosowanie zwolnienia.

Gotówka od rodziny a problem z udokumentowaniem darowizny

Największy praktyczny problem w opisanej sprawie dotyczy formy przekazania pieniędzy. Jeżeli darowizna została wręczona w gotówce, bez przelewu i bez przekazu pocztowego, może powstać trudność ze skorzystaniem ze zwolnienia dla najbliższej rodziny. Przepisy dotyczące pieniędzy wymagają bowiem dowodu przekazania na rachunek albo przekazem pocztowym, gdy wartość darowizn od tej samej osoby przekracza kwotę wolną.

Sama późniejsza wpłata gotówki na własny rachunek bankowy w Polsce zwykle potwierdza jedynie, że podatnik wpłacił określoną kwotę na konto. Nie musi natomiast dowodzić, że pieniądze zostały przekazane przez matkę jako darowizna w sposób wymagany przez art. 4a ustawy. Dlatego w dużych darowiznach pieniężnych najbezpieczniejszy jest przelew od darczyńcy na imienny rachunek obdarowanego, z tytułem wskazującym darowiznę i relację rodzinną.

Jeżeli pieniądze były przekazane w gotówce i urząd uzna, że darowizna podlega polskiemu podatkowi, podatnik może utracić prawo do pełnego zwolnienia. Wtedy darowizna od matki jest rozliczana według zasad dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem kwoty wolnej 36 120 zł i skali podatkowej. Gdy darowizna zostanie ujawniona dopiero w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, a należny podatek nie został zapłacony, może pojawić się sankcyjna stawka 20%.

Warto porównać także inne sytuacje, w których omawiane są darowizny poza granicami i zwolnienie darowizny z podatku, ponieważ o rozliczeniu często decydują szczegóły: miejsce położenia środków, forma przekazania i status obdarowanego w dniu darowizny.

Co zrobić w praktyce po otrzymaniu darowizny z zagranicy?

Przy darowiźnie od rodziny z Ukrainy, Białorusi albo innego kraju warto przejść przez kilka kroków. Po pierwsze, trzeba ustalić, czy pieniądze w chwili darowizny znajdowały się za granicą, czy w Polsce. Po drugie, należy ustalić dzień darowizny, bo od tej daty liczy się termin do zgłoszenia i ocenia się status obdarowanego. Po trzecie, trzeba sprawdzić, czy obdarowany był obywatelem polskim albo miał w Polsce miejsce stałego pobytu.

Jeżeli podatnik uznaje, że darowizna nie podlega polskiej ustawie, powinien zachować dokumenty potwierdzające tę ocenę: dowody miejsca przekazania pieniędzy, dokumenty pobytowe, potwierdzenia posiadania konta za granicą, oświadczenie darczyńcy, korespondencję oraz dowody dotyczące okoliczności faktycznych. W razie kontroli to podatnik będzie musiał logicznie wykazać, dlaczego nie składał zgłoszenia w Polsce.

Jeżeli natomiast darowizna podlega polskiemu podatkowi i została przekazana przez matkę przelewem lub przekazem pocztowym, najczęściej właściwe będzie zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, aby skorzystać z pełnego zwolnienia. Jeżeli nie ma warunków do zwolnienia, przykładowo z powodu gotówki albo spóźnienia, w grę wchodzi zeznanie SD-3 składane co do zasady w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego oraz podatek według I grupy podatkowej. Podatek płaci się po doręczeniu decyzji ustalającej jego wysokość.

Od 7 stycznia 2026 r. w określonych sytuacjach można wnioskować o przywrócenie terminu zgłoszenia majątku od najbliższej rodziny, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Rozwiązanie to dotyczy nabyć dokonanych od 7 stycznia 2026 r. albo takich, dla których 6-miesięczny termin na zgłoszenie nie upłynął do tej daty. Nie jest to automatyczne zwolnienie, ale dodatkowa możliwość obrony w niektórych spóźnionych sprawach.

Czy w opisanej sytuacji trzeba zapłacić podatek?

Przy obywatelce Ukrainy, która od wielu lat mieszka i pracuje w Polsce, posiada kartę pobytu czasowego i jest polskim rezydentem podatkowym, odpowiedź nie jest całkowicie oczywista. Sam pobyt czasowy przemawia przeciwko prostemu utożsamieniu go z miejscem stałego pobytu z art. 2 ustawy. Jednak długotrwałe centrum życiowe w Polsce, praca, rozliczanie podatków i zakup mieszkania mogą skłonić urząd do innej oceny.

Jeżeli darowizna została rzeczywiście przekazana w gotówce za granicą, a obdarowana nie miała w Polsce miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 2 ustawy, można bronić stanowiska, że polski podatek od spadków i darowizn w ogóle nie wystąpił. Jeżeli jednak urząd uzna, że miejsce stałego pobytu w Polsce istniało, trzeba będzie przejść do drugiego etapu: czy można zastosować zwolnienie dla darowizny od matki. Przy gotówce może to być trudne, jeżeli brak dowodu przekazania pieniędzy na rachunek lub przekazem pocztowym.

W sprawie o dużą kwotę przeznaczoną na wkład własny do kredytu hipotecznego najbezpieczniejsze są dwa rozwiązania: złożenie wniosku o interpretację indywidualną albo uporządkowanie rozliczenia podatkowego po analizie dokumentów. Wniosek o interpretację jest szczególnie przydatny, gdy podatnik chce potwierdzić, czy miał miejsce stałego pobytu w Polsce oraz czy konkretna forma przekazania pieniędzy pozwala na zwolnienie.

FAQ

Czy karta pobytu czasowego oznacza miejsce stałego pobytu dla podatku od darowizny?

Nie zawsze. Karta pobytu czasowego potwierdza legalny pobyt przez oznaczony czas, ale nie musi automatycznie oznaczać miejsca stałego pobytu w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Urząd może jednak badać także faktyczne okoliczności, np. długość pobytu, pracę, rodzinę, mieszkanie i zamiar pozostania w Polsce.

Czy rezydencja podatkowa w Polsce przesądza o podatku od darowizny?

Nie przesądza sama w sobie, bo rezydencja podatkowa dotyczy przede wszystkim podatku dochodowego. Może jednak być ważnym argumentem faktycznym, że centrum interesów życiowych znajduje się w Polsce. W spornej sprawie trzeba zestawić ją z dokumentami pobytowymi, miejscem przekazania pieniędzy i rzeczywistym zamiarem pobytu.

Czy darowiznę od matki trzeba zgłosić na SD-Z2?

Jeżeli darowizna podlega polskiej ustawie i przekracza limit wymagający zgłoszenia, SD-Z2 należy złożyć w terminie 6 miesięcy, aby skorzystać z pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny. Przy darowiźnie pieniężnej trzeba mieć także dowód przekazania środków na rachunek obdarowanego lub przekazem pocztowym.

Czy gotówka od rodziców może być zwolniona z podatku?

Przy kwotach przekraczających limit problemem jest warunek udokumentowania pieniędzy dowodem przekazania na rachunek albo przekazem pocztowym. Gotówka wręczona bezpośrednio przez rodzica może więc pozbawić prawa do pełnego zwolnienia, jeżeli darowizna podlega polskim przepisom.

Co zrobić, gdy minął termin 6 miesięcy na SD-Z2?

Jeżeli termin minął, co do zasady traci się prawo do pełnego zwolnienia i trzeba rozważyć SD-3 oraz zapłatę podatku. Od 2026 r. w określonych sytuacjach możliwe jest wnioskowanie o przywrócenie terminu, ale trzeba uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu i sprawdzić, czy sprawa mieści się w przepisach przejściowych.

Podsumowanie

Darowizna z zagranicy dla cudzoziemca mieszkającego w Polsce wymaga jednoczesnego sprawdzenia kilku elementów: położenia pieniędzy w chwili darowizny, statusu obdarowanego, jego miejsca stałego pobytu oraz formy przekazania środków. Jeżeli pieniądze były za granicą, a obdarowany nie miał polskiego obywatelstwa ani miejsca stałego pobytu w Polsce, można bronić stanowiska, że polski podatek nie występuje. Jeżeli jednak darowizna podlega polskiej ustawie, darowizna od matki może korzystać ze zwolnienia, ale tylko przy terminowym SD-Z2 i prawidłowym udokumentowaniu przekazania pieniędzy. Przy gotówce i niejednoznacznym statusie pobytowym najrozsądniej przeanalizować dokumenty albo wystąpić o interpretację indywidualną.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
2. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz.U. 2013 poz. 1650
3. Informacje Ministerstwa Finansów o aktualnych kwotach wolnych i stawkach podatku od spadków i darowizn - podatki.gov.pl
4. Informacje Ministerstwa Finansów o zmianach obowiązujących od 7 stycznia 2026 r. w podatku od spadków i darowizn - podatki.gov.pl
5. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 maja 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.59.2024.1.JKU.