Co można odliczyć od podatku od spadku?

W przypadku dziedziczenia po wujku trzeba najpierw ustalić: wartość udziału w spadku, grupę podatkową, kwotę wolną, a następnie długi i ciężary, które realnie obniżają podstawę opodatkowania. Podatek nie jest liczony od całego majątku spadkodawcy, lecz od czystej wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych przez konkretnego spadkobiercę.

Jeżeli żona wujka dziedziczy 1/2 spadku, to Pani rozlicza tylko własny udział, wynikający z prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia. To ważne, bo urząd skarbowy ustala podatek dla każdego spadkobiercy osobno.

Grupa podatkowa i kwota wolna przy spadku po wujku

Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn do II grupy podatkowej zalicza się m.in. zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa oraz rodzeństwo małżonków. Jeżeli więc wujek był bratem Pani rodzica, co do zasady należy Pani do II grupy podatkowej.

Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn opodatkowaniu podlega nabycie przez osobę z II grupy podatkowej czystej wartości majątku przekraczającej 27 090 zł. Jeżeli czysta wartość Pani udziału w spadku, po uwzględnieniu długów i ciężarów, nie przekracza tej kwoty, podatek nie wystąpi, choć obowiązek złożenia zeznania może nadal istnieć.

Warto pamiętać o art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli od tej samej osoby otrzymano wcześniej inne rzeczy lub prawa majątkowe, do wartości ostatniego nabycia dolicza się nabycia z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz z 5 lat poprzedzających ten rok.

Stawki podatku dla II grupy podatkowej

Jeżeli czysta wartość spadku przekracza kwotę wolną 27 090 zł, podatek liczy się od nadwyżki ponad tę kwotę. Aktualna skala podatkowa dla II grupy wynika z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przykładowo, jeżeli po odliczeniu długów i ciężarów czysta wartość Pani udziału w spadku wynosi 80 000 zł, opodatkowana jest nadwyżka ponad 27 090 zł, czyli 52 910 zł. Dla tej nadwyżki stosuje się trzeci próg z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Co można odliczyć od podatku od spadku?

Technicznie nie odlicza się wydatków od samego podatku, lecz pomniejsza się podstawę opodatkowania. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym podstawę opodatkowania stanowi czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli wartość po potrąceniu długów i ciężarów.

Art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazuje, że do długów i ciężarów zalicza się także m.in. koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za życia i z majątku spadkodawcy, koszty pogrzebu łącznie z nagrobkiem, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub zwrócone w innej formie, koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązek wykonania zapisów i poleceń oraz wypłaty z tytułu zachowku.

W praktyce można więc wykazać m.in.:

• udokumentowane koszty pogrzebu, w tym trumnę, ceremonię, opłaty cmentarne, pochówek i nagrobek, ale tylko w części niepokrytej zasiłkiem pogrzebowym albo innym zwrotem;
• koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały opłacone z majątku spadkodawcy ani zwrócone przez inną instytucję;
• koszty postępowania spadkowego, np. opłaty sądowe lub notarialne związane ze stwierdzeniem nabycia spadku albo aktem poświadczenia dziedziczenia;
• długi spadkodawcy istniejące w chwili śmierci, np. niespłacony kredyt, pożyczkę, zaległe rachunki, zaległy czynsz albo podatek od nieruchomości za okres sprzed śmierci;
• obciążenia rzeczowe, np. hipotekę ujawnioną w księdze wieczystej, jeżeli faktycznie obciąża odziedziczoną nieruchomość;
• zachowek wypłacony osobie uprawnionej, jeżeli obowiązek jego zapłaty obciąża spadkobiercę.

Czego zwykle nie można odliczyć?

Nie każdy wydatek poniesiony po śmierci wujka zmniejsza podatek od spadku. Opłaty eksploatacyjne, media, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie mieszkania albo koszty remontu za okres po śmierci spadkodawcy są co do zasady kosztami właścicieli lub współwłaścicieli odziedziczonego majątku. Nie są one długiem spadkodawcy, jeżeli powstały dopiero po jego śmierci.

Inaczej należy ocenić zaległości istniejące na dzień śmierci. Jeżeli spadkodawca miał nieopłacony czynsz, rachunki, raty kredytu lub zaległości podatkowe za okres sprzed śmierci, takie zobowiązania mogą pomniejszać podstawę opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, o ile da się je udokumentować.

Przy nieruchomości obciążonej kredytem hipotecznym osobno warto sprawdzić, czy kredyt mieszkaniowy wykazuje się w SD-Z2.

Ulga mieszkaniowa przy spadku

Jeżeli w skład spadku wchodzi budynek mieszkalny, lokal mieszkalny, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu albo określone prawa do domu jednorodzinnego, warto sprawdzić ulgę mieszkaniową. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn osoba z II grupy podatkowej może nie wliczać do podstawy opodatkowania czystej wartości takiego lokalu lub budynku do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej.

Ulga z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie działa automatycznie. Trzeba spełnić warunki z art. 16 ust. 2 tej ustawy, m.in. dotyczące obywatelstwa lub miejsca zamieszkania, braku innego lokalu lub przeniesienia go w określonym terminie, braku najmu albo jego rozwiązania oraz zamieszkiwania w odziedziczonym lokalu lub domu przez wymagany 5-letni okres. W konkretnych sprawach znaczenie ma także to, czy spadkobierca już mieszka w lokalu, czy dopiero zamierza w nim zamieszkać.

Ulga mieszkaniowa nie jest klasycznym odliczeniem faktur. Jest preferencją podatkową, która może istotnie obniżyć podstawę opodatkowania, ale tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki ustawowe.

Kiedy złożyć SD-3 i jakie dokumenty dołączyć?

Spadkobierca z II grupy podatkowej składa zeznanie SD-3, a nie zgłoszenie SD-Z2. Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zeznanie podatkowe składa się w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy dziedziczeniu znaczenie ma art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W praktyce, gdy nabycie spadku jest potwierdzane postanowieniem sądu albo aktem poświadczenia dziedziczenia, termin liczy się najczęściej od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Do SD-3 warto przygotować:

• prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia;
• dokumenty potwierdzające udział w spadku;
• dokumenty dotyczące nieruchomości, np. numer księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej;
• wycenę lub dane pozwalające ustalić wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych;
• faktury i rachunki za pogrzeb, nagrobek, leczenie i opiekę w czasie ostatniej choroby;
• zaświadczenia o zasiłku pogrzebowym lub innych zwrotach kosztów;
• dokumenty potwierdzające długi spadkodawcy, np. zaświadczenie banku, saldo kredytu, zaległości czynszowe, zaległości podatkowe;
• dowody zapłaty zachowku, jeżeli taki obowiązek obciążył spadkobiercę.

Po złożeniu SD-3 urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą podatek. Zgodnie z art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa podatek wynikający z decyzji należy zapłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Jak udokumentować odliczenia?

Urząd skarbowy nie powinien opierać się wyłącznie na ogólnych oświadczeniach spadkobiercy. Każdy dług lub ciężar warto potwierdzić dokumentem: fakturą, rachunkiem, zaświadczeniem, umową kredytową, informacją z banku, dokumentem ze wspólnoty albo spółdzielni, potwierdzeniem przelewu lub dowodem zapłaty.

Jeżeli koszt został częściowo zwrócony, np. przez zasiłek pogrzebowy z ZUS, odliczyć można tylko część rzeczywiście poniesioną przez spadkobiercę. Wynika to bezpośrednio z art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wyłącza koszty pokryte z majątku spadkodawcy, zasiłku pogrzebowego lub zwrócone w innej formie.

FAQ

Czy mogę odliczyć podatek od nieruchomości płacony po śmierci wujka?

Co do zasady nie. Podatek od nieruchomości za okres po śmierci jest bieżącym obowiązkiem właścicieli lub współwłaścicieli. Odliczeniu może podlegać zaległość spadkodawcy istniejąca na dzień śmierci, jeżeli jest udokumentowana.

Czy koszty pogrzebu zawsze obniżają podatek od spadku?

Nie zawsze w pełnej wysokości. Art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn pozwala uwzględnić koszty pogrzebu, w tym nagrobka, ale tylko w części, w której nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, zasiłku pogrzebowego lub zwrócone w innej formie.

Czy spadek po wujku zgłasza się na SD-Z2?

Nie, jeżeli wujek należy wobec spadkobiercy do II grupy podatkowej. SD-Z2 dotyczy zwolnienia dla najbliższej rodziny z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli tzw. grupy zerowej. Przy II grupie składa się SD-3.

Czy urząd sam wyliczy podatek?

Tak. Po złożeniu SD-3 urząd skarbowy analizuje zeznanie i wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku. Podatek płaci się dopiero po doręczeniu decyzji, w terminie 14 dni zgodnie z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej.

Czy można odliczyć remont odziedziczonego mieszkania?

Zwykle nie. Remont wykonany już po nabyciu spadku jest wydatkiem spadkobiercy jako właściciela. Nie jest długiem ani ciężarem spadkowym w rozumieniu art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Źródła

• Art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 3, art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt 2, art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 16 oraz art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
• Art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.