Zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego a import identycznego urządzenia

Na czym polega problem w praktyce

W opisanej sytuacji chodzi o przyrząd do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym, czyli kategorię przyrządów objętych prawną kontrolą metrologiczną. Problem sprowadza się do pytania, czy importer, który sprowadza urządzenie od zagranicznego producenta poza dotychczasowym kanałem dystrybucji, musi uzyskać własną decyzję o zatwierdzeniu typu, mimo że identyczny typ urządzenia był już wcześniej zatwierdzony na rzecz innego podmiotu.

Odpowiedź zależy od trzech kwestii: po pierwsze, czy mamy do czynienia z tym samym typem przyrządu; po drugie, jaki jest zakres i treść istniejącej decyzji zatwierdzenia typu; po trzecie, jakie czynności są wymagane dla konkretnych egzemplarzy przed ich wprowadzeniem do obrotu lub użytkowania.

Podstawa prawna i aktualny stan prawny

Temat reguluje przede wszystkim ustawa z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach oraz akty wykonawcze wydane na jej podstawie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo o miarach, przyrządy pomiarowe określone w przepisach wykonawczych podlegają prawnej kontroli metrologicznej.

Z kolei art. 8 ust. 2 ustawy – Prawo o miarach stanowi, że prawna kontrola metrologiczna jest wykonywana przez:

1. zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu – przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu,
2. legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową – przed wprowadzeniem egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania,
3. legalizację ponowną – w stosunku do przyrządów wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Dla przyrządów do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym nadal istotne jest rozróżnienie między zatwierdzeniem typu a legalizacją konkretnego egzemplarza. To właśnie ono najczęściej przesądza o tym, jakie obowiązki ma importer.

Czy zatwierdzenie typu jest „przypisane” do jednego importera?

Co do zasady nie należy utożsamiać zatwierdzenia typu z monopolem jednego podmiotu na obrót danym urządzeniem. Z brzmienia art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o miarach wynika, że zatwierdzenie dotyczy typu przyrządu, a nie każdego egzemplarza ani każdej transakcji sprzedaży. Jeżeli więc dany typ przyrządu został już zatwierdzony, podstawowe znaczenie ma to, czy sprowadzony wyrób rzeczywiście odpowiada temu samemu typowi.

To jednak nie oznacza automatycznie, że każdy importer może bez żadnych formalności powołać się na cudzą decyzję. W praktyce organ bada, czy:

• przyrząd jest technicznie identyczny z typem objętym decyzją,
• nie nastąpiły modyfikacje konstrukcyjne, programowe lub funkcjonalne,
• decyzja o zatwierdzeniu typu nadal obowiązuje albo wywołuje skutki wobec danych egzemplarzy,
• decyzja nie zawiera ograniczeń co do zakresu jej stosowania.

Jeżeli urządzenie różni się choćby istotnymi elementami od typu objętego decyzją, organ może uznać, że chodzi już o inny typ przyrządu, a wtedy wymagane będzie nowe postępowanie.

Kto może wystąpić o zatwierdzenie typu

Zgodnie z art. 8d ust. 1 ustawy – Prawo o miarach, z wnioskiem o zatwierdzenie typu może wystąpić producent albo jego upoważniony przedstawiciel. To bardzo ważne praktycznie, ponieważ zwykły importer nie zawsze ma samodzielną legitymację do przeprowadzenia procedury, jeśli nie działa jako upoważniony przedstawiciel producenta.

Jeżeli więc organ twierdzi, że trzeba uzyskać nowe zatwierdzenie typu, warto od razu zapytać, na jakiej podstawie importer miałby złożyć taki wniosek, skoro ustawa przyznaje to uprawnienie producentowi albo jego upoważnionemu przedstawicielowi. Taki argument nie rozstrzyga sprawy automatycznie, ale często pokazuje niespójność stanowiska urzędu.

Znaczenie legalizacji konkretnego egzemplarza

Nawet jeśli nie ma potrzeby uzyskiwania nowego zatwierdzenia typu, to nie znika obowiązek przejścia przez wymaganą kontrolę konkretnego egzemplarza. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o miarach, przed wprowadzeniem egzemplarza do obrotu lub użytkowania może być wymagana legalizacja pierwotna albo legalizacja jednostkowa.

Właśnie na tym etapie organ weryfikuje, czy konkretny przyrząd spełnia wymagania metrologiczne i techniczne. Dlatego w wielu stanach faktycznych spór nie powinien koncentrować się na nowym zatwierdzeniu typu, lecz na tym, jak przeprowadzić legalizację przywiezionych egzemplarzy oraz jakie dokumenty trzeba przedłożyć.

Jeżeli problem dotyczy urządzeń instalowanych lub używanych do kontroli drogowej, dodatkowe znaczenie ma także zgodność z wymaganiami technicznymi i warunkami określonymi w decyzji zatwierdzenia typu oraz w przepisach wykonawczych.

Zobacz również:

• wodomierz
• gazomierz

Czy można powołać się na zagraniczne dokumenty

Taką możliwość przewiduje art. 8a ust. 2 ustawy – Prawo o miarach. Zgodnie z tym przepisem Prezes Głównego Urzędu Miar może, w drodze decyzji, uznać za równoważne zatwierdzeniu typu przyrządu pomiarowego i legalizacji pierwotnej odpowiednie dokumenty potwierdzające dokonanie prawnej kontroli metrologicznej przez właściwe zagraniczne instytucje metrologiczne.

Trzeba jednak podkreślić, że jest to uprawnienie organu o charakterze uznaniowym – przepis posługuje się słowem „może”. Oznacza to, że przedstawienie zagranicznych dokumentów nie daje automatycznego prawa do uzyskania pozytywnej decyzji. Może natomiast być ważnym argumentem, zwłaszcza gdy urządzenie pochodzi bezpośrednio od producenta i ma pełną dokumentację techniczną oraz metrologiczną.

Co oznacza „wprowadzenie do obrotu” i „wprowadzenie do użytkowania”

Definicje te zawiera art. 4 pkt 15 i 16 ustawy – Prawo o miarach. Przez wprowadzenie do obrotu rozumie się przekazanie przyrządu pomiarowego po raz pierwszy sprzedawcy bądź użytkownikowi przez producenta, jego upoważnionego przedstawiciela lub importera. Z kolei wprowadzenie do użytkowania oznacza zastosowanie przyrządu po raz pierwszy do celu, dla którego jest przeznaczony.

Ma to znaczenie praktyczne: jeżeli egzemplarze nie były jeszcze wcześniej wprowadzone do obrotu na terytorium Polski, organ może badać, czy przed takim pierwszym wprowadzeniem zostały spełnione wymagane czynności kontrolne. To jednak nadal nie przesądza samo przez się, że dla identycznego typu potrzebne jest nowe zatwierdzenie typu.

Kiedy organ może żądać nowego zatwierdzenia typu

W praktyce żądanie nowego zatwierdzenia typu może być uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy:

• sprowadzony przyrząd nie jest identyczny z typem wskazanym w dotychczasowej decyzji,
• zmieniono jego konstrukcję, parametry lub oprogramowanie,
• decyzja o zatwierdzeniu typu wygasła albo nie obejmuje danego rozwiązania technicznego,
• organ wykaże, że decyzja została wydana z ograniczeniami, które wyłączają możliwość objęcia nią importowanych egzemplarzy.

Zgodnie z art. 8f ust. 3 ustawy – Prawo o miarach, Prezes GUM może wydać decyzję zatwierdzającą typ również z ograniczeniami. Dlatego zawsze trzeba przeanalizować nie tylko sam fakt istnienia decyzji, ale też jej dokładną treść: oznaczenie typu, zakres, warunki, załączniki i ewentualne ograniczenia.

Praktyczny wniosek dla importera

Jeżeli sprowadzane urządzenie jest rzeczywiście tym samym typem przyrządu pomiarowego, który został już prawidłowo zatwierdzony, a decyzja nie zawiera ograniczeń wyłączających takie zastosowanie, to istnieją mocne argumenty za tym, że nie trzeba prowadzić odrębnego postępowania o nowe zatwierdzenie typu tylko dlatego, że zmienił się importer lub kanał dostawy.

Nie oznacza to jednak pełnej swobody obrotu. Nadal może być konieczne przeprowadzenie legalizacji wymaganej dla konkretnych egzemplarzy oraz wykazanie, że są one zgodne z zatwierdzonym typem. W sporze z organem najlepiej żądać odpowiedzi na piśmie wraz ze wskazaniem dokładnej podstawy prawnej i przyczyn, dla których urząd uznaje, że dana partia urządzeń nie korzysta z już wydanej decyzji.

Co warto zrobić krok po kroku

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce może wyglądać różnica między sytuacją, w której nowe zatwierdzenie typu nie jest potrzebne, a przypadkiem, gdy organ może go wymagać.

FAQ

Czy mogę użyć decyzji o zatwierdzeniu typu wydanej dla konkurenta?

Nie „używa się” cudzej decyzji jak licencji handlowej, ale można argumentować, że zatwierdzenie dotyczy tego samego typu przyrządu. Warunkiem jest rzeczywista tożsamość typu oraz brak ograniczeń w treści decyzji.

Czy sam importer może złożyć wniosek o zatwierdzenie typu?

Co do zasady nie zawsze. Zgodnie z art. 8d ust. 1 ustawy – Prawo o miarach wniosek składa producent albo jego upoważniony przedstawiciel.

Czy legalizacja egzemplarza zastępuje zatwierdzenie typu?

Nie. To dwie różne instytucje prawne. Zatwierdzenie typu dotyczy typu przyrządu, a legalizacja dotyczy konkretnego egzemplarza – wynika to z art. 8 ust. 2 ustawy – Prawo o miarach.

Czy zagraniczne badania lub dokumenty mają znaczenie w Polsce?

Tak, mogą mieć znaczenie. Na podstawie art. 8a ust. 2 ustawy – Prawo o miarach Prezes GUM może uznać odpowiednie zagraniczne dokumenty za równoważne, ale nie ma obowiązku wydać decyzji pozytywnej.

Co zrobić, gdy urząd ustnie twierdzi, że potrzebne jest nowe zatwierdzenie typu?

Warto wystąpić o stanowisko na piśmie z podaniem dokładnej podstawy prawnej, wskazaniem, czy organ kwestionuje tożsamość typu, treść decyzji czy brak wymaganej legalizacji egzemplarzy.

Zobacz również:

• czy urząd gminy musi odpowiedzieć na pismo lub wniosek obywatela

Źródła

• Ustawa z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach.
• Art. 4 pkt 15 i 16, art. 8 ust. 1, 2 i 5, art. 8a ust. 2, art. 8d ust. 1, art. 8f ust. 3 ustawy z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach.
• Aktualne rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie ustawy – Prawo o miarach dotyczące rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz wymagań dla przyrządów do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym.