Przepisanie ogródka działkowego ROD a podatek

Przepisanie działki ROD nie jest sprzedażą gruntu

W rodzinnych ogrodach działkowych działkowiec nie jest właścicielem gruntu. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ustanowienie prawa do działki następuje na podstawie umowy dzierżawy działkowej. Dlatego potoczne określenie „przepisanie ogródka działkowego” oznacza najczęściej przeniesienie praw i obowiązków wynikających z prawa do działki, a nie sprzedaż nieruchomości.

Aktualnie podstawową regulacją jest art. 41 ust. 1 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Przepis ten pozwala działkowcowi przenieść prawa i obowiązki wynikające z prawa do działki na pełnoletnią osobę fizyczną. Umowa musi być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Zgodnie z art. 41 ust. 2 tej ustawy skuteczność przeniesienia zależy od zatwierdzenia przez stowarzyszenie ogrodowe. Jeżeli prawa do działki mają zostać przeniesione na współmałżonka, warto sprawdzić także przeniesienie prawa do działki ROD na małżonka.

Osobno trzeba potraktować altanę, nasadzenia, urządzenia i sprzęt. Art. 30 ust. 2 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych stanowi, że nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działce, wykonane lub nabyte ze środków finansowych działkowca, stanowią jego własność. To właśnie te składniki mają najczęściej wartość rozliczaną między dotychczasowym działkowcem a następcą.

Kiedy przy przepisaniu działki ROD może wystąpić PCC?

Podatek od czynności cywilnoprawnych nie obejmuje każdej odpłatnej czynności. Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności opodatkowanych, między innymi umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

Jeżeli strony zawarły typową umowę przeniesienia praw do działki ROD na podstawie art. 41 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, a zapłacona kwota została opisana jako wynagrodzenie lub rozliczenie za nasadzenia, urządzenia i obiekty, w praktyce trzeba uważnie zbadać treść dokumentu. Organy podatkowe w wielu sprawach podkreślają, że opodatkowaniu PCC podlega czynność wymieniona w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC, a nie każda umowa odpłatna.

Inaczej będzie, gdy dokument albo osobna umowa wprost wskazuje, że syn kupił od matki określone rzeczy, na przykład sprzęt ogrodowy, wyposażenie altany, urządzenia lub inne ruchomości. Wtedy należy rozważyć PCC od umowy sprzedaży. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy przy sprzedaży ciąży na kupującym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązek powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Jeżeli PCC jest należny, podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Przy sprzedaży rzeczy ruchomych stawka wynosi 2% na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy. Sprzedaż rzeczy ruchomych jest jednak zwolniona z PCC, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł, zgodnie z art. 9 pkt 6 ustawy o PCC.

Deklaracja PCC-3 po terminie

Jeżeli po analizie umowy okaże się, że doszło do sprzedaży rzeczy lub praw objętych PCC, syn jako kupujący powinien złożyć deklarację PCC-3. Art. 10 ust. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych nakazuje podatnikom, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację i obliczyć oraz wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Przy kwocie 1500 zł i sprzedaży rzeczy ruchomych podatek według stawki 2% wyniósłby 30 zł. Jeżeli termin minął, należy doliczyć odsetki za zwłokę. Obowiązek zapłaty odsetek od zaległości podatkowych wynika z art. 53 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W razie spóźnienia warto jednocześnie złożyć czynny żal. Art. 16 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy przewiduje, że sprawca czynu zabronionego nie podlega karze, jeżeli po popełnieniu czynu zawiadomił organ powołany do ścigania o istotnych okolicznościach czynu, w szczególności o osobach współdziałających. Zgodnie z art. 16 § 5 Kodeksu karnego skarbowego czynny żal nie będzie skuteczny między innymi wtedy, gdy został złożony po rozpoczęciu przez organ czynności służbowej zmierzającej do ujawnienia czynu, jeżeli czynność ta dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania.

PIT u osoby przekazującej ogródek działkowy

Po stronie osoby, która przekazuje działkę ROD i otrzymuje zapłatę za altanę, nasadzenia, urządzenia lub sprzęt, trzeba ocenić podatek dochodowy od osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłem przychodu jest odpłatne zbycie innych rzeczy, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Jeżeli więc altana, urządzenia, nasadzenia albo sprzęt były własnością dotychczasowego działkowca dłużej niż pół roku, licząc od końca miesiąca ich nabycia lub wykonania, odpłatne zbycie nie powoduje przychodu z tego źródła. W takim wypadku co do zasady nie wykazuje się tej kwoty w rocznym PIT.

Jeżeli sprzedaż nastąpiła przed upływem tego półrocznego terminu, przychód należy rozliczyć w PIT. Dochód ustala się według ogólnej zasady z art. 9 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli jako nadwyżkę przychodów nad kosztami ich uzyskania. W praktyce znaczenie mogą mieć udokumentowane koszty zakupu sprzętu, materiałów lub wykonania obiektów.

Czy przekazanie działki synowi może być darowizną?

Jeżeli syn zapłacił matce kwotę odpowiadającą rynkowej wartości altany, urządzeń, nasadzeń i sprzętu, zasadniczo nie dochodzi do darowizny. Jeżeli jednak zapłata była symboliczna, a wartość przekazanych składników była znacznie wyższa, urząd skarbowy może badać, czy w części nie doszło do nieodpłatnego przysporzenia.

Przy darowiźnie między matką a synem zastosowanie może mieć zwolnienie dla najbliższej rodziny. Art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn zwalnia od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez zstępnych, wstępnych, małżonka, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli spełnione są warunki z tego przepisu. Jeżeli wartość nabycia od tej samej osoby przekracza kwotę wolną z art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nabycie trzeba zgłosić na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy.

Co zrobić praktycznie, gdy od przepisania działki minęły dwa lata?

Najpierw należy odszukać umowę lub dokumenty z ROD i sprawdzić, jak opisano czynność. Kluczowe jest, czy była to umowa przeniesienia praw do działki ROD, czy umowa sprzedaży konkretnych rzeczy, czy też połączenie obu elementów.

Jeżeli z dokumentów wynika sprzedaż rzeczy o wartości 1500 zł, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie zaległej deklaracji PCC-3 przez syna, zapłata podatku z odsetkami oraz złożenie czynnego żalu. Jeżeli natomiast dokument był wyłącznie umową przeniesienia praw do działki ROD, warto rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną, zwłaszcza gdy kwota była wyższa albo treść umowy jest niejednoznaczna.

Trzeba też pamiętać, że przepisanie działki ROD w rodzinie nie jest tym samym co zakup i sprzedaż nieruchomości. Inaczej podatkowo ocenia się profesjonalny lub powtarzalny obrót działkami, a inaczej jednorazowe rozliczenie nakładów w ROD między matką a synem.

FAQ

Źródła

• Art. 27 ust. 1, art. 30 ust. 2, art. 41 ust. 1–2 oraz art. 42 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
• Art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 9 pkt 6 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.
• Art. 53 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Art. 16 § 1 i § 5 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.
• Art. 9 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.