Czy spadek trzeba wykazać w rocznym PIT?

Czy spadek jest dochodem w rocznym PIT?

Nie. Jeżeli nabycie pieniędzy, rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło tytułem dziedziczenia, to nie rozlicza się go w rocznym PIT. Wynika to wprost z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przepisów ustawy o PIT nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Oznacza to, że odziedziczone środki z rachunku bankowego matki nie są doliczane do wynagrodzenia z pracy i nie zwiększają dochodu wykazywanego w zeznaniu rocznym. Spadek nie jest też wykazywany jako przychód zwolniony w PIT. W praktyce roczne zeznanie podatkowe obejmuje wyłącznie przychody podlegające ustawie o PIT, np. wynagrodzenie ze stosunku pracy, umowy zlecenia, działalność gospodarczą, najem opodatkowany na zasadach PIT albo sprzedaż określonych składników majątku.

Jeżeli więc spadkobierca prawidłowo załatwił sprawę w podatku od spadków i darowizn, samo rozliczenie spadku pozostaje poza zeznaniem PIT składanym za rok, w którym wypłacono pieniądze z rachunku zmarłej osoby.

SD-Z2 i zwolnienie dla najbliższej rodziny

W przypadku dziedziczenia po matce spadkobierca należy do tzw. grupy zerowej. Zwolnienie dla tej grupy wynika z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przepis obejmuje m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Warunkiem zwolnienia jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2. Przy nabyciu w drodze dziedziczenia termin wynosi 6 miesięcy liczonych co do zasady od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Tak wynika z art. 4a ust. 1 i ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jeżeli spadkobierca zgłosił nabycie spadku w terminie i spełnił warunki zwolnienia, urząd skarbowy nie powinien żądać podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie wynika z ustawy, natomiast sposób zakończenia sprawy zależy od konkretnego postępowania i dokumentów złożonych w urzędzie.

Jeżeli spadkobierca nie należy do grupy zerowej albo nie spełnia warunków zwolnienia, zastosowanie mogą mieć inne obowiązki, w szczególności zeznanie SD-3. Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatnik składa zeznanie podatkowe w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. W praktyce rozliczenie SD-3 może być potrzebne np. przy spadku po dalszym krewnym lub po przekroczeniu kwoty wolnej bez prawa do zwolnienia z art. 4a ustawy. Gdy spadkobierca jest rezydentem podatkowym Wielkiej Brytanii, trzeba dodatkowo ocenić skutki spadku w Polsce dla rezydenta podatkowego w UK.

Jaki PIT składa pracownik, który otrzymał spadek?

Jeżeli w danym roku podatkowym podatnik uzyskał wyłącznie wynagrodzenie z pracy na etacie od polskiego pracodawcy, który pobierał zaliczki na PIT, właściwym formularzem jest co do zasady PIT-37. Wynika to z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z rozliczaniem dochodów uzyskanych za pośrednictwem płatnika.

PIT-37 składa się do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli 30 kwietnia przypada w dzień ustawowo wolny od pracy albo sobotę, termin przesuwa się na następny dzień roboczy na podstawie art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Spadku po matce nie wpisuje się w żadnej pozycji PIT-37. W zeznaniu należy wykazać dane z PIT-11 otrzymanego od pracodawcy, ewentualne ulgi i odliczenia oraz informację o organizacji pożytku publicznego, jeżeli podatnik chce przekazać 1,5% podatku. Sam fakt wypłaty pieniędzy z rachunku zmarłej matki nie powoduje zmiany formularza z PIT-37 na PIT-36.

Kiedy spadek może mieć znaczenie dla PIT?

Sam fakt nabycia spadku nie jest rozliczany w PIT. PIT może pojawić się dopiero przy późniejszych czynnościach dotyczących odziedziczonego majątku. Najczęstszy przykład to sprzedaż odziedziczonej nieruchomości. Zasady takiej sprzedaży wynikają z art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy nieruchomości nabytej w spadku pięcioletni termin liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nieruchomość nabył lub wybudował spadkodawca, a nie od daty śmierci spadkodawcy.

Inaczej może być także przy sprzedaży odziedziczonych rzeczy ruchomych, np. samochodu, jeżeli sprzedaż następuje przed upływem 6 miesięcy liczonych od końca miesiąca nabycia. Podstawą jest art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Warto więc oddzielić dwie sprawy: nabycie spadku oraz późniejsze dysponowanie odziedziczonym majątkiem. Nabycie spadku jest co do zasady poza PIT, ale sprzedaż odziedziczonej rzeczy lub nieruchomości może już powodować obowiązek podatkowy w PIT, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Wypłaty z ubezpieczenia, OFE, IKE, IKZE lub PPK po zmarłym

Trzeba odróżnić klasyczny spadek, np. pieniądze z rachunku bankowego wchodzące do masy spadkowej, od wypłat po zmarłym z produktów finansowych lub ubezpieczeniowych. Takie wypłaty mogą podlegać odrębnym zasadom.

Przykładowo kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych korzystają ze zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Nie każda wypłata z polisy jest więc spadkiem, a jej rozliczenie zależy od rodzaju umowy, osoby uprawnionej oraz charakteru świadczenia.

Wypłaty po zmarłym z niektórych form oszczędzania emerytalnego lub inwestycyjnego mogą być rozliczane przez instytucję finansową jako płatnika zryczałtowanego podatku. Przykładowo art. 30a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje zryczałtowany 19% podatek od określonych dochodów kapitałowych i wypłat z wybranych instrumentów finansowych. W takich sprawach trzeba sprawdzić informację otrzymaną od banku, ubezpieczyciela, funduszu, ZUS albo instytucji prowadzącej rachunek.

Jakie dokumenty warto zachować?

Chociaż odziedziczonych pieniędzy nie wpisuje się do rocznego PIT, podatnik powinien przechowywać dokumenty potwierdzające źródło środków. W razie pytań urzędu skarbowego przydatne mogą być: akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, potwierdzenie złożenia SD-Z2, korespondencja z urzędem skarbowym, dokumenty bankowe potwierdzające wypłatę oraz dokumenty dotyczące ewentualnego działu spadku.

Dokumenty te mogą być ważne również wtedy, gdy podatnik później kupuje mieszkanie, przelewa środki członkom rodziny albo dokonuje większych transakcji. Pozwalają wykazać legalne i nieopodatkowane w PIT źródło pieniędzy.

FAQ

Źródła

• Art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 10 ust. 5, art. 21 ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 4a ust. 1 i ust. 1a oraz art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
• Art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.