Sprzedaż samochodu ze spadku a PIT – kiedy trzeba rozliczyć podatek?

Co trzeba ustalić na początku

W opisanej sytuacji kluczowe są dwie kwestie: po pierwsze, czy samochód wszedł do spadku w całości, a po drugie, czy jego sprzedaż nastąpiła przed upływem terminu z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli pojazd został wcześniej darowany wyłącznie ojcu, to co do zasady należał do jego majątku osobistego. Wynika to z art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym do majątku osobistego małżonka należą przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę, chyba że darczyńca postanowił inaczej. W takim wariancie samochód wchodzi do spadku w całości.

Jeżeli więc spadkobiercami byli żona i dziecko, a każde dziedziczyło po 1/2 spadku, to każde z nich nabyło po 1/2 udziału w samochodzie.

Kiedy następuje nabycie spadku

Dla PIT nie ma znaczenia data postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ani data aktu poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

To oznacza, że w przypadku spadku momentem nabycia jest dzień śmierci spadkodawcy. Szerzej wyjaśnia to także materiał: data nabycia spadku.

Kiedy sprzedaż samochodu ze spadku podlega PIT

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłem przychodów jest odpłatne zbycie innych rzeczy, jeżeli nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Samochód jest „inną rzeczą” w rozumieniu tego przepisu. Jeżeli więc sprzedaż nastąpiła przed upływem 6 miesięcy liczonych od końca miesiąca śmierci spadkodawcy, powstaje przychód z odpłatnego zbycia rzeczy.

Jeżeli sprzedaż nastąpiła po tym terminie, przychód w ogóle nie powstaje w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT, więc nie wykazuje się go w zeznaniu rocznym.

Jak podzielić przychód między spadkobierców

Każdy spadkobierca rozlicza tylko tę część przychodu i dochodu, która odpowiada jego udziałowi. Jeżeli żona i dziecko odziedziczyli po 1/2 spadku i samochód należał w całości do zmarłego, to każdy rozlicza 1/2 ceny sprzedaży oraz 1/2 kosztów, o ile koszty można prawidłowo ustalić i udokumentować.

Jeżeli stan faktyczny był inny, na przykład część pojazdu należała już wcześniej do żyjącego małżonka, rozliczenie może wyglądać inaczej. Wtedy tylko udział odziedziczony podlega analizie według zasad opisanych wyżej.

Przychód czy dochód – i czy można uwzględnić koszty

Podatek dochodowy płaci się od dochodu, a nie od samego przychodu. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy o PIT dochodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest różnica pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży a kosztem nabycia, zmniejszona o wartość nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy.

W praktyce przy spadku pojawia się problem ustalenia kosztu nabycia, bo spadkobierca sam nie kupował rzeczy. Dlatego w wielu przypadkach realnie do rozliczenia pozostaje przychód pomniejszony co najwyżej o udokumentowane nakłady, jeżeli takie były i zwiększyły wartość samochodu. Ocena kosztów zależy jednak od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów.

Nie warto więc przyjmować automatycznie, że kosztów „na pewno nie ma” albo „na pewno są”. Jeżeli samochód był naprawiany, remontowany lub wyposażany już po nabyciu spadku, trzeba sprawdzić, czy wydatki można wykazać fakturami lub innymi wiarygodnymi dowodami.

W jakim PIT wykazać sprzedaż

Jeżeli sprzedaż podlega opodatkowaniu, dochód z odpłatnego zbycia rzeczy wykazuje się w zeznaniu rocznym składanym za rok, w którym doszło do sprzedaży. Najczęściej będzie to PIT-36, jeżeli podatnik samodzielnie rozlicza dochody bez pośrednictwa płatnika. Nie ma odrębnego formularza przeznaczonego wyłącznie do sprzedaży rzeczy ruchomych ze spadku.

Nie płaci się w trakcie roku zaliczki wyłącznie z tego tytułu. Rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym, składanym w terminie określonym w art. 45 ust. 1 ustawy o PIT, czyli co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Jeżeli chcesz zobaczyć, kiedy i jak ująć taki przychód w rozliczeniu rocznym, pomocny może być materiał: rozliczenie spadku w PIT.

Czy trzeba dodatkowo zgłaszać sam spadek do urzędu skarbowego

To odrębna kwestia niż PIT od sprzedaży samochodu. Nabycie spadku może podlegać ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Najbliższa rodzina może korzystać ze zwolnienia, ale wymaga to dochowania warunków formalnych, w szczególności terminowego zgłoszenia na formularzu SD-Z2, gdy przepisy tego wymagają. Jeżeli problem polega na przekroczeniu terminu zgłoszenia nabycia spadku, osobno wyjaśniamy skutki spóźnionego rozliczenia podatku od spadku po rodzicach.

Temat sprzedaż samochodu ze spadku a podatek PIT trzeba oddzielić od samego nabycia spadku, ponieważ sprzedaż rzeczy ruchomej podlega odrębnym regułom PIT. Brak zgłoszenia spadku nie zmienia zasad opodatkowania samej sprzedaży samochodu w PIT, ale może rodzić odrębne skutki na gruncie podatku od spadków i darowizn.

Wnioski dla opisanej sytuacji

Jeżeli samochód był wcześniej darowany wyłącznie ojcu, to należał do jego majątku osobistego i po jego śmierci wszedł do spadku w całości. Jeżeli następnie żona i dziecko sprzedały pojazd przed upływem 6 miesięcy liczonych od końca miesiąca śmierci spadkodawcy, co do zasady każde z nich powinno rozliczyć w swoim PIT 1/2 wyniku podatkowego ze sprzedaży.

Jeżeli natomiast sprzedaż nastąpiła po upływie tego terminu, przychód w PIT nie powstaje i nie ma czego wykazywać w zeznaniu rocznym.

FAQ

Czy sprzedaż samochodu ze spadku zawsze trzeba wykazać w PIT?

Nie. Tylko wtedy, gdy sprzedaż nastąpi przed upływem 6 miesięcy od końca miesiąca, w którym spadkobierca nabył spadek, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT.

Od jakiej daty liczy się 6 miesięcy?

Od końca miesiąca, w którym zmarł spadkodawca. To wynika z art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego oraz z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT.

Czy data postanowienia sądu o nabyciu spadku ma znaczenie?

Nie dla samego terminu podatkowego. Postanowienie sądu albo akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza prawo do spadku, ale nie wyznacza chwili jego nabycia.

Jak rozliczyć sprzedaż przy dwóch spadkobiercach?

Każdy rozlicza tylko swoją część, zwykle zgodnie z udziałem w spadku. Jeżeli każdy ma po 1/2 udziału, to każdy wykazuje połowę wyniku ze sprzedaży.

Czy wcześniejsza darowizna samochodu dla zmarłego ma znaczenie?

Tak. Jeżeli samochód został darowany wyłącznie zmarłemu, co do zasady należał do jego majątku osobistego na podstawie art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, więc wchodzi do spadku w całości.

Czy przy sprzedaży można uwzględnić koszty?

Możliwość uwzględnienia kosztów zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów. Punktem wyjścia jest art. 24 ust. 6 ustawy o PIT, który odwołuje się do kosztu nabycia i nakładów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

4. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.