Renta z Danii w Polsce – jak uniknąć podwójnego opodatkowania

Rezydencja podatkowa po powrocie z Danii do Polski

Podstawowe znaczenie ma ustalenie, gdzie podatnik ma rezydencję podatkową. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy.

Definicję miejsca zamieszkania dla celów podatkowych zawiera art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Jeżeli po powrocie z Danii mieszkają Państwo na stałe w Polsce, mają tu centrum życia rodzinnego lub gospodarczego albo przebywają tu ponad 183 dni w roku, polski urząd skarbowy będzie co do zasady traktował Państwa jako polskich rezydentów podatkowych. W takiej sytuacji renta z Danii podlega wykazaniu w polskim rozliczeniu, z uwzględnieniem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Czy renta z Danii może być opodatkowana w Danii i w Polsce?

Do renty z Danii należy stosować nie tylko ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale również art. 4a tej ustawy, zgodnie z którym przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b ustawy o PIT stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.

W relacjach z Danią właściwa jest Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie dnia 6 grudnia 2001 r., zmieniona Protokołem z dnia 7 grudnia 2009 r. oraz modyfikowana w zakresie wynikającym z Konwencji MLI.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konwencji polsko-duńskiej świadczenia pieniężne otrzymywane przez osobę fizyczną mającą miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie w ramach systemu ubezpieczeń społecznych drugiego umawiającego się państwa albo w ramach innego systemu, z wyjątkiem funduszy utworzonych przez to drugie państwo, jego jednostkę terytorialną lub organ lokalny, mogą być opodatkowane w tym drugim państwie.

Oznacza to, że świadczenia pieniężne otrzymywane przez osobę zamieszkałą w Polsce z duńskiego systemu zabezpieczenia społecznego mogą być opodatkowane w Danii. Jednocześnie, ze względu na polską rezydencję podatkową wynikającą z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Polska także ma prawo uwzględnić te dochody w opodatkowaniu. Podobne problemy mogą dotyczyć także innych świadczeń, takich jak renta zagraniczna, gdy podatnik wraca na stałe do Polski.

Aktualna metoda unikania podwójnego opodatkowania

W starszych interpretacjach podatkowych dotyczących rent i emerytur z Danii można spotkać stanowisko o stosowaniu metody wyłączenia z progresją. Było ono oparte na wcześniejszym brzmieniu Konwencji. Obecnie, po zmianach wynikających z Protokołu z dnia 7 grudnia 2009 r., zasadnicze znaczenie ma metoda proporcjonalnego odliczenia.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce osiąga dochód, który zgodnie z Konwencją może być opodatkowany w Danii, Polska zezwala na odliczenie od podatku od dochodu tej osoby kwoty równej podatkowi zapłaconemu w Danii. Odliczenie nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód osiągnięty w Danii.

Mechanizm proporcjonalnego odliczenia jest w polskiej ustawie doprecyzowany w art. 27 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten pozwala odliczyć podatek zapłacony za granicą, ale tylko do limitu odpowiadającego części polskiego podatku przypadającej proporcjonalnie na dochód zagraniczny. Jeżeli duński podatek jest wyższy niż limit odliczenia w Polsce, nadwyżka nie podlega odliczeniu od polskiego podatku.

Przy innych typach dochodów zagranicznych znaczenie może mieć także właściwa umowa międzynarodowa, przykładowo umowa PL-DK w sprawach dotyczących dochodów z Danii. Sposób rozliczenia zależy zawsze od rodzaju dochodu i konkretnego artykułu umowy.

Czy bank w Polsce może pobierać zaliczki od renty z Danii?

Tak, w wielu przypadkach bank działający jako podmiot wypłacający zagraniczne świadczenie na polski rachunek może pełnić funkcję płatnika. Wynika to z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym do poboru zaliczek miesięcznych jako płatnicy są obowiązane osoby prawne i ich jednostki organizacyjne od wypłacanych przez nie emerytur i rent z zagranicy.

Jeżeli więc renta z Danii wpływa za pośrednictwem polskiego banku, bank może pobierać zaliczki na podatek dochodowy według zasad przewidzianych w ustawie o PIT. Dla banku istotne są dokumenty potwierdzające rodzaj świadczenia, kwotę brutto, walutę, potrącony podatek w Danii oraz status podatnika. Brak dokumentów często powoduje, że bank stosuje standardowe zasady poboru zaliczek.

W praktyce warto wystąpić do duńskiej instytucji wypłacającej świadczenie lub do duńskiego organu podatkowego o dokument potwierdzający wysokość wypłaconej renty oraz potrąconego podatku. Może to być roczne zestawienie, decyzja, informacja podatkowa albo inny dokument urzędowy pozwalający wykazać, że podatek w Danii został faktycznie zapłacony.

Jak rozliczyć rentę z Danii w zeznaniu rocznym?

Polski rezydent podatkowy rozliczający rentę z Danii powinien co do zasady złożyć zeznanie PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/ZG. Termin złożenia zeznania rocznego za dany rok podatkowy wynika z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i przypada od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada w dzień wolny od pracy, termin przesuwa się zgodnie z art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Kwoty wyrażone w walucie obcej należy przeliczać na złote według art. 11a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Jeżeli podatnik dysponuje rocznym zestawieniem wpływów i podatku, trzeba zadbać o prawidłowe przyporządkowanie kursów do dat otrzymania świadczeń.

Podatek zapłacony w Danii odlicza się w Polsce w granicach limitu z art. 27 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W praktyce oznacza to, że w zeznaniu rocznym oblicza się polski podatek od całości dochodów, a następnie odlicza się podatek zapłacony w Danii, ale tylko do wysokości limitu przypadającego na dochód duński.

W sprawach, w których występują dochody emerytalne z zagranicy, metoda unikania podwójnego opodatkowania może być inna w zależności od państwa źródła i treści właściwej umowy. Dlatego nie należy automatycznie przenosić zasad dotyczących jednego kraju na świadczenia z innego państwa.

Co zrobić, gdy bank żąda zaświadczenia z Danii?

Jeżeli bank żąda dokumentu z Danii, w pierwszej kolejności należy ustalić, jakiego dokumentu faktycznie oczekuje. Może chodzić o potwierdzenie rodzaju świadczenia, decyzję o przyznaniu renty, roczne zestawienie wypłat, potwierdzenie pobrania podatku albo informację o rezydencji podatkowej. Warto poprosić bank o wskazanie podstawy prawnej i dokładnego zakresu wymaganych danych.

Jeżeli duńska instytucja nie chce wystawić odrębnego zaświadczenia, można przedstawić bankowi inne dokumenty potwierdzające wysokość potrąconego podatku, np. roczne rozliczenie, informację z systemu podatkowego, decyzję lub potwierdzenie wypłaty. Ostateczna ocena, czy dokument jest wystarczający dla płatnika, zależy jednak od banku i okoliczności sprawy.

Jeżeli pobór zaliczek w Polsce prowadzi do sytuacji, w której w ciągu roku pobierane są kwoty oczywiście zbyt wysokie w stosunku do przewidywanego podatku rocznego po uwzględnieniu podatku duńskiego, można rozważyć złożenie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego wniosku o ograniczenie poboru zaliczek. Podstawą jest art. 22 § 2a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika może ograniczyć pobór zaliczek, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że zaliczki obliczone według zasad ustawowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy.

Czego nie da się zrobić?

Nie można skutecznie żądać od polskiego banku, aby całkowicie zrezygnował z poboru zaliczek tylko dlatego, że w Danii potrącany jest podatek, jeżeli z aktualnych przepisów wynika obowiązek poboru zaliczek przez płatnika. Bank nie rozstrzyga samodzielnie rocznego podatku podatnika, lecz wykonuje obowiązki płatnika wynikające z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie można też obecnie opierać się wyłącznie na starszych interpretacjach indywidualnych, w których przy rentach z Danii stosowano metodę wyłączenia z progresją. Po zmianie Konwencji polsko-duńskiej takie stanowisko może być nieaktualne. Aktualnie kluczowe znaczenie ma metoda proporcjonalnego odliczenia.

Ulga abolicyjna z art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych co do zasady nie obejmuje rent i emerytur zagranicznych. Przepis ten dotyczy określonych kategorii dochodów, takich jak m.in. dochody ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście lub działalności gospodarczej, a nie typowych świadczeń rentowych.

FAQ

Czy renta z Danii jest w Polsce zwolniona z podatku?

Nie należy zakładać zwolnienia. Przy polskiej rezydencji podatkowej renta z Danii podlega rozliczeniu w Polsce na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o PIT, a podwójne opodatkowanie eliminuje się metodą proporcjonalnego odliczenia z art. 22 ust. 1 lit. a Konwencji polsko-duńskiej i art. 27 ust. 9 ustawy o PIT.

Czy muszę składać PIT-36, jeśli mam tylko rentę z Danii?

Co do zasady tak, jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym i renta podlega rozliczeniu w Polsce z zastosowaniem metody proporcjonalnego odliczenia. W praktyce należy złożyć PIT-36 oraz PIT/ZG i wykazać dochód oraz podatek zapłacony w Danii.

Czy bank może przestać pobierać zaliczki, gdy pokażę podatek zapłacony w Danii?

Nie zawsze. Bank jako płatnik działa na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Dokumenty z Danii mogą pomóc w prawidłowej kwalifikacji świadczenia, ale w razie sporu lub zbyt wysokich zaliczek właściwą drogą może być wniosek do naczelnika urzędu skarbowego o ograniczenie poboru zaliczek na podstawie art. 22 § 2a Ordynacji podatkowej.

Jaki dokument z Danii jest potrzebny do rozliczenia?

Najważniejsze są dokumenty potwierdzające kwotę brutto renty, kwotę podatku pobranego w Danii, okres wypłaty i walutę. Może to być roczne zestawienie, decyzja, informacja podatkowa albo dokument z duńskiego systemu podatkowego. W razie potrzeby warto przygotować tłumaczenie najważniejszych fragmentów.

Czy mogę odliczyć cały podatek zapłacony w Danii?

Nie zawsze. Art. 27 ust. 9 ustawy o PIT przewiduje limit odliczenia. Odliczyć można podatek zapłacony za granicą tylko do wysokości tej części polskiego podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w Danii.

Podsumowanie

Po powrocie do Polski renta z Danii nie jest automatycznie wolna od polskiego rozliczenia podatkowego. Jeżeli podatnik stał się polskim rezydentem podatkowym, powinien wykazać świadczenie w Polsce, a podatek zapłacony w Danii rozliczyć metodą proporcjonalnego odliczenia. Aktualne zasady różnią się od starszych interpretacji, które opierały się na metodzie wyłączenia z progresją.

Jeżeli bank pobiera zaliczki, nie musi to oznaczać błędu. Problem należy rozwiązać przez zebranie dokumentów z Danii, prawidłowe rozliczenie PIT-36 i PIT/ZG, a w uzasadnionych przypadkach przez wniosek o ograniczenie poboru zaliczek. Konkretne rozwiązanie zależy od rodzaju świadczenia, dokumentów z Danii, sposobu wypłaty i całej sytuacji podatkowej podatnika.

Źródła

• Art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 1a, art. 4a, art. 11a ust. 1, art. 27 ust. 9, art. 35 ust. 1 pkt 1, art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 17 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 lit. a Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Warszawie dnia 6 grudnia 2001 r.
• Protokół między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii zmieniający Konwencję w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisany dnia 7 grudnia 2009 r.
• Art. 22 § 2a oraz art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.