Przelewy od wujka dla dziecka a podatek od darowizny

Jeżeli Pani syn otrzymuje co miesiąc przelewy od wujka z Niemiec, to dla polskiego fiskusa trzeba ocenić je przede wszystkim jako darowizny pieniężne. Ma znaczenie nie to, że pieniądze przychodzą z zagranicy, lecz to, czy po stronie dziecka powstaje nabycie podlegające podatkowi w Polsce oraz czy zostanie przekroczona właściwa kwota wolna.

Czy przelewy od wujka są darowizną

Tak. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn podatkowi podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny. Jeżeli dziecko otrzymuje środki pieniężne na własne konto, a pieniądze są przekazywane nieodpłatnie, to co do zasady mamy do czynienia z darowizną.

W przypadku pieniędzy przekazywanych z zagranicy trzeba dodatkowo uwzględnić art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Z przepisu wynika, że nabycie rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą również podlega podatkowi, jeżeli w chwili nabycia nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W praktyce małoletnie dziecko mieszkające w Polsce zwykle spełnia tę przesłankę.

To oznacza, że sam fakt, iż przelew przychodzi z Niemiec, nie wyłącza obowiązków w Polsce.

Do której grupy podatkowej należy wujek

Kluczowe jest ustalenie stopnia pokrewieństwa według art. 14 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli chodzi o „wujka” rozumianego jako brata babci dziecka, to nie jest to osoba z tzw. grupy zerowej ani z I grupy podatkowej.

W takim układzie rodzinno-prawnym dziecko należy zaliczyć do II grupy podatkowej, o której mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy. To właśnie od tej kwalifikacji zależą kwota wolna oraz stawki podatku.

Jeżeli ma Pani wątpliwości, jak ustalić pokrewieństwo w konkretnym drzewie rodzinnym, pomocna może być także analiza, jak działają grupy podatkowe przy darowiźnie od dalszych krewnych.

Jaka jest kwota wolna dla II grupy podatkowej

Obecnie dla II grupy podatkowej kwota wolna wynosi 27 090 zł. Wynika to z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w aktualnym brzmieniu.

To ważna zmiana względem starszych publikacji, w których pojawiały się dużo niższe limity. Jeżeli korzysta Pani z dawnych porad albo kalkulacji, trzeba je zweryfikować, bo historyczne kwoty wolne nie są już aktualne.

Dla porównania, przy dalszych krewnych i osobach niespokrewnionych znaczenie ma także rozróżnienie na II/III grupa SD, bo wpływa ono na wysokość podatku i opłacalność wybranego sposobu przekazania majątku.

Jak liczyć limit 27 090 zł przy comiesięcznych przelewach

Przy darowiznach powtarzających się nie patrzy się na każdy przelew osobno. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli nabycie od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość nabyć od tej samej osoby dokonanych w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

W praktyce oznacza to sumowanie darowizn od tego samego darczyńcy z:

• 5 pełnych lat poprzedzających rok ostatniej darowizny,
• oraz z roku, w którym następuje ostatnia darowizna.

Jeżeli łączna wartość przelewów od tego wujka nie przekroczy 27 090 zł w tym okresie, co do zasady nie powstanie obowiązek zapłaty podatku. Po przekroczeniu limitu pojawia się obowiązek złożenia zeznania SD-3.

Czy przy kwocie około 330 zł miesięcznie powstanie podatek

Przy założeniu, że dziecko otrzymuje około 330 zł miesięcznie wyłącznie od jednego darczyńcy, rocznie daje to około 3960 zł. W takim tempie przekroczenie kwoty wolnej 27 090 zł nastąpi dopiero po dłuższym czasie, ale trzeba pamiętać, że sposób liczenia zależy od konkretnej daty każdego przelewu i od sumy darowizn z właściwego 5-letniego okresu.

Nie można już stosować dawnych wyliczeń opartych na nieaktualnej kwocie wolnej. Obecnie sama miesięczna kwota 330 zł nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty podatku.

Jeżeli jednak oprócz tych przelewów były inne darowizny od tej samej osoby, np. jednorazowy większy przelew na wakacje, komputer czy leczenie, wszystkie te świadczenia trzeba doliczyć do wspólnej sumy.

Kiedy trzeba złożyć SD-3

Jeżeli wartość darowizn od tej samej osoby przekroczy kwotę wolną, zastosowanie ma art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z tym przepisem podatnicy są obowiązani złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Tym formularzem jest SD-3.

Przy darowiźnie obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a gdy umowa została zawarta bez zachowania tej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Tak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy. Przy przelewach bankowych będzie to co do zasady moment otrzymania pieniędzy.

Jeżeli darowizny są dokonywane wielokrotnie, moment przekroczenia limitu wyznacza praktycznie chwilę, od której trzeba ocenić obowiązek złożenia SD-3. W zeznaniu wykazuje się również wcześniejsze darowizny podlegające doliczeniu zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy.

Czy można skorzystać z formularza SD-Z2

Nie w opisanym przypadku. Zgłoszenie SD-Z2 dotyczy zwolnienia dla najbliższej rodziny z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli tzw. grupy zerowej: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy.

Wujek będący bratem babci nie mieści się w katalogu z art. 4a ust. 1 tej ustawy, dlatego nie korzysta się tutaj z pełnego zwolnienia po zgłoszeniu SD-Z2. W grę wchodzi zwykłe rozliczenie według II grupy podatkowej, po przekroczeniu kwoty wolnej.

Kto składa dokumenty za małoletnie dziecko

Podatnikiem pozostaje dziecko, bo to ono nabywa środki pieniężne. Natomiast czynności formalnych dokonuje w jego imieniu przedstawiciel ustawowy, najczęściej rodzic sprawujący władzę rodzicielską.

Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 101 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Samo przyjęcie typowej, nieobciążonej darowizny pieniężnej i jej zgłoszenie podatkowe zwykle nie budzi problemów, ale jeżeli darowizna miałaby szczególne warunki, obowiązki albo większą wartość i dalsze skutki majątkowe, ocena może zależeć od konkretnego stanu faktycznego.

Jakie stawki podatku obowiązują po przekroczeniu limitu

Po przekroczeniu kwoty wolnej podatek oblicza się według skali dla II grupy podatkowej określonej w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Stawka nie jest jedna dla całej kwoty – podatek liczy się według progów i od nadwyżki ponad kwotę wolną.

W praktyce urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku na podstawie danych z SD-3, chyba że stan faktyczny wymaga dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów potwierdzających przelewy.

Jakie dokumenty warto zachować

Nawet gdy limit nie został jeszcze przekroczony, warto przechowywać:

• potwierdzenia przelewów,
• historię rachunku dziecka,
• informację, od kogo pochodzą środki,
• krótkie oświadczenie, że przelewy stanowią darowiznę dla dziecka.

To istotne zwłaszcza wtedy, gdy urząd będzie badał źródło środków albo gdy w przyszłości pojawi się obowiązek złożenia SD-3. Dobrze, by tytuły przelewów były spójne i jednoznaczne, np. „darowizna dla [imię dziecka]”.

Czy urząd skarbowy interesuje się samym wpływem na konto dziecka

Sam wpływ środków na rachunek małoletniego nie oznacza od razu zaległości podatkowej. Znaczenie ma dopiero właściwe zakwalifikowanie tych wpłat i obliczenie łącznej wartości darowizn od tej samej osoby według art. 9 ust. 2 ustawy.

Jeżeli limit nie został przekroczony, co do zasady nie ma obowiązku składania SD-3 wyłącznie dlatego, że pojawiły się przelewy. Jeżeli jednak przekroczenie już nastąpiło, zwłoka ze złożeniem zeznania może prowadzić do powstania zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę na zasadach z ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. W skrajnych przypadkach może też powstać odpowiedzialność na gruncie ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, ale ocena zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Co zrobić praktycznie w opisanej sytuacji

Najbezpieczniej jest:

1. ustalić dokładne daty i kwoty wszystkich przelewów od tego samego wujka,
2. zsumować je według zasady z art. 9 ust. 2 ustawy,
3. sprawdzić, czy łączna wartość przekroczyła 27 090 zł,
4. jeżeli nie – zachować dokumentację i dalej monitorować sumę,
5. jeżeli tak – przygotować i złożyć SD-3 w imieniu dziecka.

W praktyce najczęściej problemem nie jest sama wysokość miesięcznego przelewu, lecz nieuwzględnienie innych darowizn od tej samej osoby albo błędne liczenie terminu i limitu.

FAQ

Czy przelewy od wujka z Niemiec trzeba wykazać w PIT?

Co do zasady nie. Darowizny pieniężne nie są rozliczane w PIT, lecz na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Czy małoletnie dziecko może być podatnikiem darowizny?

Tak. Podatnikiem jest dziecko jako nabywca środków, a rodzic działa w jego imieniu przy formalnościach.

Czy każdy miesięczny przelew trzeba osobno zgłaszać?

Nie. Znaczenie ma łączna wartość darowizn od tej samej osoby liczona według art. 9 ust. 2 ustawy. Dopiero przekroczenie kwoty wolnej powoduje obowiązek złożenia SD-3.

Czy tytuł przelewu ma znaczenie?

Tak, praktyczne. Nie tworzy sam w sobie obowiązku podatkowego, ale pomaga wykazać, że była to darowizna, a nie np. zwrot długu czy inne świadczenie.

Czy można skorzystać z pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny?

Nie, jeśli darczyńcą jest brat babci dziecka. Zwolnienie z art. 4a ustawy dotyczy tylko osób wskazanych w tym przepisie.

Źródła

• art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2, art. 14 ust. 2 i 3, art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 17a ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
• art. 101 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy