Darowizna od chłopaka – podatek i zgłoszenie SD-3

Czy przelewy od chłopaka są darowizną?

Najpierw trzeba ustalić, jaki był rzeczywisty charakter przelewów. Zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jeżeli więc chłopak przekazywał Pani pieniądze bezzwrotnie, bez obowiązku rozliczenia i bez świadczenia wzajemnego z Pani strony, zasadniczo mamy do czynienia z darowizną.

Nie każda wpłata od partnera jest jednak automatycznie darowizną. Inaczej należy ocenić przelewy, które były pożyczką, zwrotem wydatków, udziałem w kosztach wspólnego utrzymania, zapłatą za konkretną rzecz albo rozliczeniem wspólnego celu. W razie sporu lub kontroli podatkowej znaczenie mają: tytuły przelewów, korespondencja, umowy, sposób wykorzystania pieniędzy oraz to, czy strony zakładały obowiązek zwrotu.

Zgodnie z art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego, ale umowa darowizny zawarta bez tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. W przypadku przelewu bankowego oznacza to, że brak aktu notarialnego nie wyłącza opodatkowania, jeżeli pieniądze faktycznie zostały przekazane.

Darowizna od chłopaka z zagranicy a podatek w Polsce

Podatek od spadków i darowizn obejmuje nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny – wynika to z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli darowane są pieniądze, nabycie co do zasady mieści się w zakresie tej ustawy.

To, że chłopak mieszka i pracuje w Holandii, nie zawsze wyłącza polski podatek. Zgodnie z art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą albo praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeżeli zatem obdarowana osoba jest obywatelką polską albo ma stałe miejsce pobytu w Polsce, darowizna od niespokrewnionej osoby, w tym sytuacja, w której narzeczony z zagranicy przelewa pieniądze na konto w Polsce, może podlegać rozliczeniu w polskim urzędzie skarbowym.

Do której grupy podatkowej należy chłopak lub narzeczony?

Grupy podatkowe określa art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha i część dalszej rodziny mieszczą się w I albo II grupie podatkowej, zależnie od stopnia pokrewieństwa. Chłopak, partner, konkubent lub narzeczony nie jest wymieniony w I ani II grupie.

W praktyce oznacza to, że chłopak lub narzeczony jest osobą z III grupy podatkowej, czyli z grupy obejmującej innych nabywców w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Na tej samej zasadzie oceniana jest III grupa SD, gdy darczyńcą jest osoba obca albo niespokrewniona.

Kwota wolna i obowiązek złożenia SD-3

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn opodatkowaniu podlega nabycie od jednej osoby z III grupy podatkowej, jeżeli czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przekracza 5733 zł. Limit ten liczy się osobno dla każdego darczyńcy.

Art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nakazuje doliczać do wartości ostatniego nabycia wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Przy regularnych comiesięcznych przelewach od chłopaka trzeba więc sumować wpłaty od tej samej osoby, a nie oceniać każdy przelew w oderwaniu od pozostałych.

Obowiązek podatkowy przy darowiźnie powstaje – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a przy darowiźnie bez aktu notarialnego z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Przy przelewach bankowych będzie to zwykle dzień otrzymania pieniędzy.

Po przekroczeniu kwoty wolnej należy złożyć zeznanie SD-3. Termin wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego – wynika to z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zeznania nie składa się, jeżeli podatek pobiera płatnik, np. notariusz przy czynności dokonanej w formie aktu notarialnego, ale przy zwykłych przelewach pieniężnych taka sytuacja zazwyczaj nie występuje.

Jak obliczyć podatek od darowizny od chłopaka?

Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli wartość po potrąceniu długów i ciężarów. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy darowiźnie pieniędzy podstawą będzie zasadniczo kwota otrzymanych środków, po zastosowaniu kwoty wolnej, jeżeli przysługuje.

Stawki podatku określa art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dla III grupy podatkowej podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną oblicza się według poniższej skali:

Przy większych kwotach warto wcześniej ustalić, czy przekazanie pieniędzy rzeczywiście powinno być zakwalifikowane jako darowizna. Czasem korzystniejsze i zgodne z rzeczywistą wolą stron może być zawarcie umowy pożyczki albo inne udokumentowane rozliczenie, ale musi ono odpowiadać faktom. Samo nazwanie przelewu pożyczką nie wystarczy, jeżeli strony nie przewidywały zwrotu pieniędzy.

Jeżeli przed przekazaniem pieniędzy można jeszcze wybrać właściwą konstrukcję, istotny jest wybór formy SD, bo darowizna, sprzedaż, pożyczka i inne rozliczenia mogą powodować odmienne skutki podatkowe oraz inne zasady obliczenia podatku.

Co zrobić, gdy darowizny nie były zgłaszane na bieżąco?

Jeżeli limit został przekroczony, a SD-3 nie zostało złożone w terminie, należy rozważyć złożenie zaległego zeznania lub zeznań oraz zapłatę podatku z odsetkami. W takiej sytuacji często składa się także czynny żal na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy. Czynny żal może chronić przed karą za czyn zabroniony, jeżeli zostanie złożony skutecznie, czyli zanim organ ścigania będzie miał wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu czynu.

Trzeba jednak pamiętać, że czynny żal nie zwalnia z obowiązku zapłaty podatku. Zgodnie z art. 16 § 2 Kodeksu karnego skarbowego sprawca powinien ujawnić istotne okoliczności czynu, a jeżeli czyn polegał na uszczupleniu należności publicznoprawnej, należność trzeba uiścić w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ.

Jak udokumentować pochodzenie środków na zakup mieszkania?

Przy zakupie mieszkania urząd skarbowy może pytać o źródło finansowania. Najbezpieczniej zgromadzić dokumenty pokazujące, skąd pochodziły pieniądze oraz czy zostały prawidłowo opodatkowane. W praktyce przydatne są:

• historia rachunku bankowego z przelewami od chłopaka,
• umowy darowizny albo pisemne potwierdzenia celu przekazania pieniędzy,
• złożone formularze SD-3,
• decyzje naczelnika urzędu skarbowego ustalające podatek,
• potwierdzenia zapłaty podatku i odsetek, jeżeli wystąpiły,
• korespondencja potwierdzająca, że pieniądze były bezzwrotne albo przeciwnie – że miały charakter pożyczki.

Jeżeli podatnik nie potrafi wykazać legalnego i opodatkowanego źródła środków, organ podatkowy może badać przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Zasady te wynikają z rozdziału 5a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności z art. 25b i art. 25e tej ustawy. Dlatego uporządkowanie darowizn przed zakupem nieruchomości jest praktycznie bardzo ważne.

FAQ

Źródła

• Art. 888 § 1 i art. 890 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 14 ust. 3, art. 15 ust. 1 oraz art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
• Art. 16 § 1 i § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy.
• Art. 25b i art. 25e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.