Chorobowe na początku czy przed urlopem wychowawczym?

Problem: choroba między urlopem wypoczynkowym a wychowawczym

Typowa sytuacja wygląda następująco: po urlopie macierzyńskim pracownica korzysta z urlopu wypoczynkowego, następnie składa wniosek o urlop wychowawczy, a pod koniec urlopu wypoczynkowego otrzymuje zwolnienie lekarskie. Powstaje wtedy pytanie, czy od pierwszego dnia po urlopie wypoczynkowym nadal trwa zwolnienie lekarskie, czy rozpoczął się już urlop wychowawczy.

Jeżeli pojawia się L4 przed urlopem wychowawczym, trzeba rozdzielić skutki choroby dla urlopu wypoczynkowego i dla wcześniej ustalonego terminu urlopu wychowawczego. Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, na jaki dzień pracodawca udzielił urlopu wychowawczego oraz jakie dni obejmuje urlop wypoczynkowy. Jeżeli urlop wypoczynkowy kończył się 5 lutego, a urlop wychowawczy został przyjęty przez pracodawcę od 6 lutego, to zwolnienie lekarskie przerywa urlop wypoczynkowy tylko 5 lutego. Od 6 lutego pracownica przebywa już na urlopie wychowawczym, chyba że przed jego rozpoczęciem skutecznie wycofała albo zmieniła wniosek.

Jak powinien wyglądać wniosek o urlop wychowawczy?

Zgodnie z art. 186 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Urlop ten może być wykorzystany zasadniczo do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka z niepełnosprawnością dodatkowy urlop wychowawczy może przysługiwać na zasadach określonych w art. 186 § 3 Kodeksu pracy, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.

Wniosek o urlop wychowawczy składa się w postaci papierowej albo elektronicznej nie krócej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Wynika to z art. 186 § 7 Kodeksu pracy. Pracodawca jest obowiązany taki wniosek uwzględnić, jeżeli spełnia on wymogi prawa. Jeżeli wniosek zostanie złożony bez zachowania terminu 21 dni, urlop powinien zostać udzielony nie później niż po upływie 21 dni od dnia złożenia wniosku.

Wniosek powinien wskazywać przede wszystkim okres, na jaki urlop wychowawczy ma być udzielony. Wymóg ten wynika z § 23 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków. Jeżeli pracownica wskazała jedynie, że chce 24 miesiące urlopu, ale nie podała daty rozpoczęcia i zakończenia, pracodawca powinien doprecyzować wniosek albo potwierdzić, od kiedy urlop został udzielony.

Przy ocenie podobnych spraw warto sprawdzić także ogólne warunki urlopu wychowawczego, ponieważ znaczenie ma m.in. staż pracy, wiek dziecka i prawidłowe złożenie wniosku.

Czy zwolnienie lekarskie przerywa urlop wypoczynkowy?

Tak. Jeżeli pracownik w czasie urlopu wypoczynkowego staje się czasowo niezdolny do pracy wskutek choroby, część urlopu niewykorzystaną z powodu tej choroby pracodawca ma obowiązek udzielić w terminie późniejszym. Wynika to wprost z art. 166 pkt 1 Kodeksu pracy.

Oznacza to, że dzień urlopu wypoczynkowego, który pokrywa się ze zwolnieniem lekarskim, nie przepada. Pracownik nie wykorzystuje wtedy urlopu wypoczynkowego, lecz pozostaje niezdolny do pracy. Za ten dzień może przysługiwać wynagrodzenie chorobowe na podstawie art. 92 § 1 Kodeksu pracy albo zasiłek chorobowy na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zależnie od tego, czy pracownik wykorzystał już limit wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę.

Art. 92 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy przewiduje, że pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym, a pracownik, który ukończył 50 lat, do 14 dni w roku kalendarzowym. Po tym okresie co do zasady przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach ustawy zasiłkowej.

Czy choroba przesuwa urlop wychowawczy?

Nie ma przepisu, który automatycznie przesuwałby rozpoczęcie urlopu wychowawczego z powodu choroby pracownika. Art. 165 Kodeksu pracy dotyczy przesunięcia urlopu wypoczynkowego w razie przeszkód przed jego rozpoczęciem, a art. 166 Kodeksu pracy dotyczy przerwania już rozpoczętego urlopu wypoczynkowego. Przepisy te nie obejmują urlopu wychowawczego.

Jeżeli więc urlop wychowawczy został udzielony od dnia następującego po zakończeniu urlopu wypoczynkowego, to choroba trwająca po tej dacie nie powoduje sama z siebie przesunięcia urlopu wychowawczego. Od dnia rozpoczęcia urlopu wychowawczego pracownik korzysta z tego urlopu, a nie z urlopu wypoczynkowego.

Pracownik może natomiast, przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego, wycofać wniosek w terminie i formie określonych w art. 186 § 7¹ Kodeksu pracy, czyli nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, składając pracodawcy oświadczenie w postaci papierowej albo elektronicznej. Jeżeli urlop już się rozpoczął, wcześniejszy powrót do pracy wymaga zastosowania zasad z art. 186³ Kodeksu pracy: za zgodą pracodawcy w każdym czasie albo po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej na 30 dni przed planowanym powrotem.

W praktyce wątpliwości często pojawiają się przy pytaniu, czy możliwe jest wykorzystanie L4 podczas urlopu wychowawczego. Samo zwolnienie lekarskie może zostać wystawione, ale nie zawsze daje prawo do świadczenia chorobowego.

Prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku w opisanej sytuacji

Jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje okres od 5 do 18 lutego, urlop wypoczynkowy kończy się 5 lutego, a urlop wychowawczy został udzielony od 6 lutego, rozliczenie wygląda następująco:

Art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej stanowi, że zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadające w czasie urlopu bezpłatnego albo urlopu wychowawczego. Urlop wychowawczy jest okresem nieświadczenia pracy, za który pracownik co do zasady nie otrzymuje wynagrodzenia od pracodawcy.

Co z niewykorzystanym dniem urlopu wypoczynkowego?

Dzień urlopu wypoczynkowego, który pokrył się ze zwolnieniem lekarskim, nie powinien zostać uznany za wykorzystany urlop wypoczynkowy. Pracodawca ma obowiązek udzielić tej części urlopu w późniejszym terminie, co wynika z art. 166 pkt 1 Kodeksu pracy.

Termin późniejszego wykorzystania tego dnia zależy od organizacji pracy, planu urlopów albo uzgodnienia z pracodawcą. Jeżeli pracownica pozostaje na urlopie wychowawczym, praktyczne wykorzystanie tego dnia nastąpi zwykle dopiero po powrocie do pracy albo po zakończeniu urlopu wychowawczego, o ile strony nie ustalą innego zgodnego z prawem rozwiązania.

Podsumowanie dla opisanej sprawy

Jeżeli urlop wypoczynkowy trwał do 5 lutego, zwolnienie lekarskie rozpoczęło się 5 lutego, a urlop wychowawczy został udzielony od 6 lutego, to za 5 lutego pracownica powinna być potraktowana jako niezdolna do pracy. Ten dzień urlopu wypoczynkowego powinien pozostać do późniejszego wykorzystania. Od 6 lutego pracownica przebywa na urlopie wychowawczym, a za okres od 6 do 18 lutego nie przysługuje jej zasiłek chorobowy, ponieważ niezdolność do pracy przypada w czasie urlopu wychowawczego.

Jeżeli jednak pracodawca nie potwierdził daty rozpoczęcia urlopu wychowawczego albo błędnie przyjął datę inną niż wynikająca z wniosku i zakończenia urlopu wypoczynkowego, trzeba najpierw wyjaśnić tę datę w dokumentacji kadrowej. Ma to zasadnicze znaczenie dla rozliczenia wynagrodzenia, zasiłku oraz niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Po zakończeniu urlopu warto znać także obowiązki pracodawcy po wychowawczym, zwłaszcza w zakresie dopuszczenia do pracy i stanowiska.

FAQ

Źródła

• Art. 92 § 1, art. 165, art. 166 pkt 1, art. 186 § 1, art. 186 § 3, art. 186 § 7, art. 186 § 7¹ oraz art. 186³ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Art. 6 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• § 23 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków.