Zdjęcie z fotoradaru i fałszywe oświadczenie

Nieprawdziwe oświadczenie po fotoradarze – gdzie leży problem?

W opisanej sytuacji problemem nie jest już tylko samo przekroczenie prędkości. Jeżeli pojazdem kierował właściciel, a do organu trafiło oświadczenie osoby trzeciej, że to ona prowadziła, organ może uznać, że doszło do próby przeniesienia odpowiedzialności za wykroczenie na inną osobę. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której zdjęcie z urządzenia rejestrującego pozwala zauważyć oczywistą rozbieżność, na przykład płeć osoby widocznej na fotografii.

Wezwanie do ponownego wypełnienia blankietu zwykle oznacza, że organ wykrył błąd formalny albo merytoryczny i chce uzyskać jednoznaczną odpowiedź. Nie należy wtedy składać kolejnego nieprawdziwego oświadczenia. Im szybciej sprawa zostanie sprostowana, tym większa szansa na ograniczenie jej do konsekwencji wynikających z wykroczenia drogowego.

Jeżeli sprawa zaczęła się od zdjęcia z fotoradaru, przydatne może być także szersze omówienie procedury: hub fotoradar.

Obowiązek wskazania kierującego pojazdem

Zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel lub posiadacz pojazdu ma obowiązek wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy pojazd został użyty wbrew woli i wiedzy właściciela albo posiadacza przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.

Jeżeli właściciel nie wskaże osoby, której powierzył pojazd, może odpowiadać za wykroczenie z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń. Za to wykroczenie grzywna może być wyższa niż standardowa grzywna za wiele typowych wykroczeń, ponieważ art. 24 § 1a Kodeksu wykroczeń przewiduje dla art. 96 § 3 możliwość wymierzenia grzywny do 30 000 zł.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje. Czym innym jest niewskazanie kierującego, a czym innym świadome wskazanie osoby, która nie prowadziła pojazdu. W tej drugiej sytuacji organ może badać nie tylko odpowiedzialność za niewłaściwe wykonanie obowiązku z Prawa o ruchu drogowym, lecz także odpowiedzialność za nieprawdziwe oświadczenie.

Kara za wprowadzenie organu w błąd

W pierwotnym artykule zasadnie wskazano art. 65 § 1 Kodeksu wykroczeń. Przepis ten obejmuje umyślne wprowadzenie w błąd organu państwowego lub instytucji upoważnionej z mocy ustawy do legitymowania między innymi co do tożsamości własnej lub innej osoby. Grozi za to kara ograniczenia wolności albo grzywna.

Dla odpowiedzialności z tego przepisu istotna jest umyślność. Organ musiałby wykazać, że osoba składająca oświadczenie świadomie podała nieprawdę, a nie tylko pomyliła się co do daty, godziny, pojazdu albo okoliczności korzystania z auta. W praktyce różnica między pomyłką a celowym działaniem będzie oceniana na podstawie całokształtu dowodów: zdjęcia, treści blankietów, korespondencji, wyjaśnień oraz tego, kto rzeczywiście miał dostęp do pojazdu.

Jeżeli jednak z okoliczności wynika, że właściciel poprosił znajomą osobę o „wzięcie mandatu na siebie”, a ta osoba świadomie podpisała oświadczenie niezgodne z prawdą, ryzyko odpowiedzialności znacząco rośnie. Nie jest to zwykły błąd formalny w formularzu.

Czy może wchodzić w grę fałszywe oświadczenie z Kodeksu karnego?

Tak, ale zależy to od treści formularza i podstawy prawnej odebrania oświadczenia. Art. 233 § 6 Kodeksu karnego przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o fałszywych zeznaniach do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli ustawa przewiduje możliwość odebrania takiego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. W takim przypadku znaczenie ma to, czy osoba została prawidłowo pouczona o odpowiedzialności karnej i czy podpisała oświadczenie z takim pouczeniem.

W poważniejszych stanach faktycznych organ może rozważać również inne kwalifikacje, na przykład fałszywe oskarżenie innej osoby o wykroczenie albo tworzenie fałszywego dowodu. Nie oznacza to automatycznie, że w każdej sprawie fotoradarowej zostanie wszczęte postępowanie karne. Oznacza jednak, że celowe wskazanie niewinnej osoby jako kierującej jest ryzykowne i może wyjść poza zwykłą sprawę mandatową.

Jak postąpić po ponownym wezwaniu z inspektoratu?

Najrozsądniejsze działanie to niezwłoczne sprostowanie sytuacji. Osoba, która błędnie wskazała siebie jako kierującą, powinna rozważyć pisemne wyjaśnienie, że wcześniejsze oświadczenie było nieprawidłowe. Właściciel pojazdu powinien natomiast wskazać rzeczywistego kierującego, jeżeli nim był, oraz wyjaśnić, z czego wynikała poprzednia niezgodność.

Nie należy konstruować fikcyjnych wyjaśnień. Jeżeli faktycznie doszło do pomyłki, na przykład kilka osób korzystało z auta podobnego dnia albo błędnie odczytano datę zdarzenia, trzeba to opisać konkretnie. Jeżeli natomiast celem było uniknięcie punktów karnych, dalsze brnięcie w nieprawdę może pogorszyć sytuację.

Po otrzymaniu wezwania dotyczącego oświadczenia warto przeanalizować możliwe alternatywne strategie, ale wyłącznie takie, które nie polegają na podawaniu nieprawdziwych danych organowi.

Czy sprawa trafi do sądu?

Sprawa może trafić do sądu, jeżeli organ uzna, że nie ma podstaw do zakończenia jej mandatem albo że doszło do innego czynu niż samo przekroczenie prędkości. W postępowaniu w sprawach o wykroczenia organ może skierować wniosek o ukaranie, a sąd oceni dowody i wyjaśnienia stron.

Ryzyko sądu jest większe, gdy rozbieżność jest oczywista, formularz podpisano po pouczeniu, a z korespondencji wynika, że wskazana osoba nie mogła prowadzić pojazdu. Sam fakt ponownego przesłania blankietu nie przesądza jeszcze o skierowaniu sprawy do sądu, ale jest sygnałem, że organ oczekuje poprawienia lub doprecyzowania oświadczenia.

W praktyce należy przygotować krótkie, rzeczowe pismo: wskazać numer sprawy, opisać, które oświadczenie było błędne, podać prawidłowe dane i wyjaśnić przyczynę korekty. Jeżeli sprawa jest już na etapie czynności wyjaśniających albo istnieje ryzyko odpowiedzialności karnej, warto skonsultować treść pisma przed wysłaniem.

Przekroczenie prędkości a punkty karne

Odpowiedzialność za samo przekroczenie prędkości zależy od rzeczywistego przekroczenia limitu, miejsca zdarzenia i aktualnego taryfikatora. Jeżeli prędkość wynosiła 80 km/h w obszarze zabudowanym przy ograniczeniu do 50 km/h, przekroczenie wynosi 30 km/h. Inaczej byłoby, gdyby obowiązywało inne ograniczenie albo pomiar wskazywał prędkość po uwzględnieniu tolerancji urządzenia.

Nie należy jednak próbować unikać punktów przez wskazywanie osoby, która nie kierowała pojazdem. Punkty karne są konsekwencją przypisania wykroczenia rzeczywistemu kierującemu. Przerzucenie odpowiedzialności na inną osobę może spowodować znacznie poważniejszy problem niż pierwotny mandat.

FAQ

Podsumowanie

W sprawie fotoradaru najważniejsze jest podanie prawdy o tym, kto faktycznie prowadził pojazd. Jeżeli organ otrzymał oświadczenie niezgodne ze zdjęciem, może wezwać do wyjaśnień, skierować sprawę do sądu albo rozważać odpowiedzialność za fałszywe oświadczenie. W opisanej sytuacji nie należy ponownie podpisywać nieprawdziwego formularza. Najbezpieczniej jest sprostować wcześniejsze oświadczenie i przygotować wyjaśnienia zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 24, art. 65, art. 92a, art. 96 i art. 97, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 734 z późn. zm., Sejm RP.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 78 ust. 4–5, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 z późn. zm., Sejm RP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 233, art. 234, art. 235 i art. 239, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 17 z późn. zm., Sejm RP.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 977 z późn. zm., Sejm RP.