Podniesienie poziomu gruntu
Sąsiad nie musi uzyskiwać zgody sąsiada na podniesienie poziomu gruntu, ale musi przy tym zachować się zgodnie z przepisami.
Zasadniczo nawiezienie ziemi na działkę rolną (jak rozumiem chodzi o taką, skoro nie chodzi o budowlaną) w celu podwyższenia jej terenu, bez zmiany sposobu zagospodarowania działki, bez zmiany jej rolniczego charakteru, nie wymaga procedury na poziomie administracyjnym – w zakresie prawa budowlanego czy ustawy o ochronie gruntów rolnych. Jeśli faktycznie nie zmieni naturalnego spływu wody ze szkodą dla działek sąsiednich, to także nie wymaga żadnych pozwoleń w tym zakresie.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Ziemia jako odpad
Gleba i ziemia z wykopów budowlanych jest odpadem, jeżeli nie pochodzi z terenu budowy i nie jest wykorzystana na terenie budowy. Taki odpad należy kwalifikuje się na podstawie katalogu odpadów jako grupa 17 – Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów, budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych) podgrupa 17 05 – Gleba i ziemia (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych oraz urobek z pogłębiania), oznacza symbolem 17 05 03 – Gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne (np. PCB), 17 05 04 – Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2, „z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się: osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8”.
Zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. Nr 49/2006 r., poz. 356) określa warunki odzysku odpadów o kodzie 17 05 04, pod warunkiem m.in.
-
wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk);
-
utwardzania powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny;
-
do rekultywacji biologicznej zamkniętego składowiska lub jego części (tak zwanej okrywy rekultywacyjnej).
Od zasady prowadzenia zbierania lub przetwarzania odpadów na podstawie zezwolenia, ustawa o odpadach przewiduje wyjątki określone w art. 45. Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z obowiązku tego zwalnia się m.in. osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącymi przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystywania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.
Aktualnie, tj. od dnia 26 czerwca 2015 r., w miejsce rozporządzenia z dnia 21 marca 2006 r., obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. Z 2015 r., poz. 796) wydane na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy o odpadach z 2012 r.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Wykorzystywanie odpadów
Do zastosowania wyjątku określonego w art. 45 niezbędne jest ustalenie następującego stanu faktycznego. Po pierwsze – organ winien dokładnie ustalić, jaki rodzaj odpadów jest przedmiotem postępowania. Po drugie – winien ustalić, czy odpady zostały zgromadzone w takich ilościach, które pozwolą na ich bezpieczne wykorzystanie za pomocą metod odzysku, określonych w przepisach wykonawczych (opisanych wyżej). Po trzecie – organ musi ustalić, czy odpady mogą być wykorzystane na potrzeby własne.
Z załącznika nr 1 do tego rozporządzenia (pkt 1 załącznika) wynika bowiem, że wszystkie ww. odpady mogą służyć do wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk) pod warunkiem, że:
- planowane działania są lub będą określone w trybie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w trybie przepisów prawa budowlanego, albo w drodze decyzji określającej zakres, sposób i termin zakończenia rekultywacji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.) lub ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266 ze zm.),
- wypełnianie odpadami prowadzi się do rzędnych przyległych terenów nieprzekształconych z zastrzeżeniem, że warstwę powierzchniową o grubości od 1 do 1,5 m należy formować w sposób zapewniający jej funkcję glebotwórczą lub w sposób odpowiadający docelowemu przeznaczeniu terenu; w przypadku stosowania zagospodarowania metodami bezglebowymi z przeznaczeniem terenu na użytki zielone, tereny rekreacyjne, leśne wypełnianie terenu odpadami o kodach 01 01 02, 01 04 12 i 01 04 81 można stosować do poziomu otaczającej powierzchni,
- odpady z podgrupy 17 01 przed ich zastosowaniem poddaje się kruszeniu w przypadku konieczności dostosowania ich składu granulometrycznego do realizacji konkretnego przedsięwzięcia.
Zgodnie natomiast z punktem 5. ww. załącznika odpady mogą zostać wykorzystane do utwardzania powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny, z tym że utwardzanie to nie powinno zakłócać stanu wody na gruncie – zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Jak zatem wynika z powyższych regulacji, aby prawidłowo ustalić, czy posiadacz odpadów może poddać je odzyskowi w ramach bezpiecznego wykorzystania na potrzeby własne, niezbędne jest dokładne ustalenie, jakiego rodzaju są to odpady, aby prawidłowo określić nie tylko dopuszczalne metody ich odzysku, lecz również warunki odzysku w procesie odzysku
Należy w tym miejscu podkreślić, że możliwe metody i warunki odzysku odpadów określają ww. przepisy wykonawcze w odniesieniu do konkretnie oznaczonych odpadów. Po prawidłowym ustaleniu rodzaju odpadów istniejących na działce jest możliwe zweryfikowanie, czy przedstawione przez posiadacza odpadów zamierzenia inwestycyjne odpowiadają dopuszczalnym metodom i warunkom ich odzysku.
Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
Podniesienie pochyłości
Niwelacja terenu nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeśli nie narusza Pan stosunków wodnych, może odbyć się bez zezwoleń czy też tworzenia instalacji, o których mowa w ustawie o odpadach.
Nawiezienie ziemi to dozwolona gospodarka odpadami polegającą na niwelowaniu powierzchni terenów przez osobę fizyczną na potrzeby własne i jako taka nie stwarza zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi oraz jest prowadzona zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach. Przepisy rozporządzenia nie mówią o maksymalnej grubości podsypania.
Jeśli ilości przekraczają dozwolone normy – konieczne jest zezwolenie. Należy złożyć skargę do Wydziału Ochrony Środowiska. Jeśli naruszyło to stosunki wodne – należy złożyć skargę do wójta.
Przykłady
Wyobraź sobie rolnika, który chce wyrównać swoją łąkę, aby łatwiej było mu kosić trawę. Zwozi ziemię z pobliskiego wykopu i podnosi teren o kilkadziesiąt centymetrów. Samo w sobie nie wymaga to żadnych zezwoleń, dopóki nie powoduje szkód na działkach obok. Kłopot pojawia się dopiero wtedy, gdy woda po deszczu zaczyna spływać na grunty sąsiadów, tworząc na ich polach zastoiska.
Inna sytuacja zdarzyła się w małej wsi, gdzie właściciel gospodarstwa nawiózł ziemię z budowy drogi. Chciał utwardzić podwórko, ale nie sprawdził, że materiał zawierał gruz i resztki asfaltu. W efekcie sąsiedzi zgłosili sprawę do urzędu gminy, a ta przekazała ją do inspektoratu ochrony środowiska. Okazało się, że doszło do nielegalnego składowania odpadów, bo wykorzystany materiał nie był zwykłą czystą ziemią.
Zdarza się też odwrotna historia – właściciel działki rekreacyjnej nawiózł kilka przyczep ziemi, żeby zniwelować naturalne zapadlisko. Dzięki temu powstał równy teren, na którym mógł założyć trawnik i posadzić drzewa. Zrobił to zgodnie z przepisami, bo użył czystej ziemi, a całe przedsięwzięcie nie wpłynęło na stosunki wodne w okolicy. Sąsiedzi byli zadowoleni, bo teren przestał przypominać wysypisko i wyglądał dużo estetyczniej niż wcześniej.
Podsumowanie
Podniesienie terenu ziemią na własnej działce co do zasady nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, o ile nie narusza stosunków wodnych i odbywa się z użyciem czystego materiału. Problemy zaczynają się wtedy, gdy nawieziona ziemia jest odpadem zanieczyszczonym lub gdy podniesienie gruntu powoduje szkody na działkach sąsiednich. W takich sytuacjach sprawą mogą zająć się organy gminy albo inspektorat ochrony środowiska. Dlatego przed rozpoczęciem prac warto upewnić się, że wykorzystany materiał jest bezpieczny, a całość nie wpłynie negatywnie na otoczenie.
Oferta porad prawnych
Źródła:
1. Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - Dz.U. 1995 nr 16 poz. 78
2. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - Dz.U. 2013 poz. 21