Opłata za śmieci a liczba osób zamieszkujących lokal

Opłata za śmieci nie zawsze zależy od liczby zameldowanych osób

Obecnie opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest opłatą publicznoprawną pobieraną w systemie gminnym. Nie jest to już zwykła opłata za usługę wywozu śmieci przekazywana bezpośrednio przedsiębiorstwu odbierającemu odpady. Rada gminy wybiera metodę ustalania opłaty, a w przypadku lokali mieszkalnych może to być między innymi metoda zależna od liczby mieszkańców, ilości zużytej wody, powierzchni lokalu albo gospodarstwa domowego.

Dlatego pierwsze pytanie brzmi: jaka metoda obowiązuje w gminie właściwej dla budynku? Jeżeli opłata jest liczona od liczby mieszkańców, zasadnicze znaczenie ma faktyczne zamieszkiwanie danej osoby w lokalu. Sam meldunek nie powinien przesądzać o wysokości opłaty, choć w praktyce może być traktowany przez spółdzielnię jako informacja pomocnicza, dopóki właściciel lokalu albo osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, nie złoży aktualnego oświadczenia.

Zameldowanie jest czynnością ewidencyjną. Nie dowodzi jeszcze, że dana osoba rzeczywiście mieszka w lokalu i wytwarza tam odpady. Zgodnie z Kodeksem cywilnym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Jeżeli więc dorosły syn od kilku lat mieszka w innym mieście, pracuje tam, studiuje albo wynajmuje mieszkanie, należy zgłosić tę okoliczność spółdzielni i zażądać zmiany rozliczenia.

Spółdzielnia, deklaracja śmieciowa i obowiązek podania danych

W budynkach wielolokalowych obowiązki właściciela nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku wykonuje co do zasady wspólnota mieszkaniowa albo spółdzielnia mieszkaniowa. W praktyce to spółdzielnia składa do gminy deklarację dotyczącą opłaty za odpady dla nieruchomości lub budynku, a następnie rozlicza opłatę z osobami korzystającymi z lokali.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozwala spółdzielni żądać od właściciela lokalu, osoby mającej spółdzielcze prawo do lokalu albo osoby faktycznie zamieszkującej lokal danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty za odpady. Oznacza to, że spółdzielnia może wymagać aktualnego oświadczenia o liczbie osób zamieszkujących lokal, ale nie powinna poprzestawać wyłącznie na meldunku, jeżeli otrzyma wiarygodną informację, że osoba zameldowana faktycznie nie mieszka w mieszkaniu.

Równolegle zastosowanie ma ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Członkowie spółdzielni, osoby mające spółdzielcze własnościowe prawa do lokali oraz właściciele lokali mają obowiązek uczestniczyć w pokrywaniu kosztów eksploatacji i utrzymania nieruchomości. Spółdzielnia musi jednak przedstawić kalkulację wysokości opłat na żądanie osoby uprawnionej. Właśnie dlatego warto złożyć nie tylko oświadczenie o faktycznej liczbie mieszkańców, lecz także wniosek o wskazanie podstawy naliczenia opłaty za odpady. Szersze rozliczenia zależne od liczby domowników opisujemy przy opłatach w mieszkaniu spółdzielczym.

Status członka spółdzielni albo brak członkostwa nie zmienia sam w sobie metody ustalania opłaty śmieciowej, ale może mieć znaczenie dla szerszych rozliczeń i uprawnień związanych z lokalem. Osobny problem omawiamy w materiale o tym, jak brak członkostwa wpływa na prawo do lokalu spółdzielczego.

Jak zgłosić, że zameldowana osoba faktycznie nie mieszka w lokalu?

Najbezpieczniej zrobić to pisemnie. W piśmie do spółdzielni należy wskazać lokal, dotychczasową liczbę osób przyjmowaną do opłaty, aktualną liczbę osób faktycznie zamieszkujących lokal oraz datę, od której nastąpiła zmiana. Warto wyraźnie zażądać aktualizacji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz przedstawienia kalkulacji opłat.

Do pisma dobrze jest dołączyć oświadczenie osoby, która wyprowadziła się z lokalu. Oświadczenie powinno wskazywać, od kiedy nie mieszka ona w mieszkaniu, w jakiej miejscowości aktualnie przebywa z zamiarem stałego pobytu oraz że nie korzysta faktycznie z lokalu. Jeżeli jest to możliwe, warto dodać dokumenty potwierdzające tę sytuację, np. umowę najmu w innym mieście, zaświadczenie o zatrudnieniu albo nauce, potwierdzenie ponoszenia opłaty za odpady w innym miejscu, rachunki lub korespondencję kierowaną na aktualny adres.

Jeżeli gmina stosuje metodę od liczby mieszkańców, aktualizacja liczby osób powinna przełożyć się na niższą opłatę. Jeżeli jednak gmina wybrała metodę od zużycia wody, powierzchni lokalu albo od gospodarstwa domowego, sama wyprowadzka jednej osoby może nie obniżyć opłaty wprost albo obniży ją tylko pośrednio, np. przez mniejsze zużycie wody w okresie rozliczeniowym.

Czy można żądać zwrotu opłaty za kilka lat wstecz?

Zwrot opłaty za okres sprzed zgłoszenia zmiany jest najtrudniejszą częścią takiej sprawy. Nie należy automatycznie zakładać, że skoro syn nie mieszkał w lokalu przez trzy lata, to cała opłata za ten okres została pobrana nienależnie i musi być zwrócona. Aktualne przepisy dotyczące deklaracji śmieciowej ograniczają możliwość składania deklaracji zmniejszającej zobowiązanie za okres wsteczny. Co do zasady nowe dane powinny być zgłaszane w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.

Jeżeli zmiana została zgłoszona spółdzielni dopiero po kilku latach, spółdzielnia może odmówić zwrotu za okres wcześniejszy, zwłaszcza gdy sama rozliczyła już opłatę z gminą według danych, które posiadała. Inaczej należy ocenić sytuację, w której mieszkaniec wcześniej informował spółdzielnię o wyprowadzce syna, a mimo to spółdzielnia nadal naliczała opłatę według nieaktualnej liczby osób. Wtedy można żądać wyjaśnienia rozliczeń i korekty, a w razie odmowy rozważyć dochodzenie roszczenia na drodze cywilnej.

W przypadku przeprowadzki do innej gminy trzeba też uwzględnić zasadę, że za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania, opłatę co do zasady uiszcza się w dotychczasowej gminie, a w nowym miejscu od miesiąca następnego. Szczegóły mogą jednak wynikać z uchwały rady gminy, wzoru deklaracji i sposobu rozliczeń przyjętego przez spółdzielnię.

Co zrobić, gdy spółdzielnia nie chce obniżyć opłaty?

W pierwszej kolejności należy złożyć do spółdzielni pisemny wniosek o korektę danych, zmianę naliczenia opłaty za odpady i przedstawienie kalkulacji. W piśmie warto powołać się na faktyczne zamieszkiwanie, a nie meldunek, oraz zażądać wskazania, z jakiego przepisu, uchwały gminy, statutu albo regulaminu spółdzielnia wywodzi obowiązek naliczania opłaty według liczby osób zameldowanych.

Jeżeli spółdzielnia nie odpowiada albo podtrzymuje błędne naliczenie, można skierować sprawę do zarządu, rady nadzorczej, a następnie rozważyć drogę sądową w zakresie nienależnie pobranych albo źle naliczonych opłat. W sporach o wysokość należności ważne jest zachowanie całej korespondencji, potwierdzeń złożenia pism, uchwał, regulaminów oraz potwierdzeń przelewów.

Nie można też tracić z pola widzenia, że opłata za odpady jest tylko jednym z elementów obciążeń związanych z lokalem. Zaległości w opłatach eksploatacyjnych mogą prowadzić do windykacji, a w skrajnych przypadkach do sporów o lokal, dlatego przed podjęciem decyzji o potrąceniu albo wstrzymaniu płatności warto znać przebieg postępowania eksmisyjnego.

Podobne reguły dokumentowania obowiązków spółdzielni i praw mieszkańców pojawiają się także przy innych sprawach dotyczących zarządu nieruchomością, na przykład przy ocenie, czy można domagać się modernizacji bloku przez spółdzielnię.

FAQ

Czy spółdzielnia może liczyć opłatę za śmieci według meldunku?

Nie powinna robić tego automatycznie, jeżeli w gminie obowiązuje metoda od liczby osób zamieszkujących lokal. Meldunek może być informacją pomocniczą, ale po otrzymaniu wiarygodnego oświadczenia spółdzielnia powinna badać faktyczne zamieszkiwanie.

Czy muszę wymeldować syna, żeby obniżyć opłatę?

Wymeldowanie może ułatwić sprawę dowodowo, ale nie jest jedynym sposobem wykazania, że syn nie mieszka w lokalu. Kluczowe jest pisemne zgłoszenie zmiany liczby mieszkańców i przedstawienie dokumentów potwierdzających faktyczną wyprowadzkę.

Od kiedy spółdzielnia powinna obniżyć opłatę?

Co do zasady od momentu wynikającego z przepisów o deklaracji śmieciowej, uchwały gminy i daty zgłoszenia zmiany. Nowe dane powinny być zgłoszone w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.

Czy mogę odzyskać opłatę pobraną za osobę, która nie mieszkała w lokalu?

Jest to możliwe głównie wtedy, gdy da się wykazać, że spółdzielnia miała aktualne dane albo mimo zgłoszenia naliczała opłatę według nieprawidłowej liczby osób. Jeżeli zmiana została zgłoszona dopiero po latach, zwrot za cały okres wsteczny może być trudny do uzyskania.

Jakie dokumenty warto dołączyć do wniosku?

Najczęściej pomocne są: oświadczenie osoby, która się wyprowadziła, umowa najmu w innym mieście, potwierdzenie zatrudnienia lub nauki, potwierdzenie opłaty za odpady w innym miejscu, korespondencja na nowy adres oraz inne dokumenty wskazujące na faktyczne centrum życiowe poza lokalem.

Podsumowanie

Jeżeli opłata za odpady w danej gminie jest ustalana według liczby mieszkańców, spółdzielnia nie powinna naliczać jej wyłącznie na podstawie meldunku. Osoba zameldowana, która od lat faktycznie mieszka w innym mieście, nie powinna być traktowana jak mieszkaniec lokalu tylko dlatego, że figuruje w ewidencji ludności. Trzeba jednak zgłosić zmianę pisemnie, zażądać korekty i przedstawić dowody. Zwrot za lata wstecz zależy od tego, kiedy zmiana została zgłoszona i czy spółdzielnia mogła skorygować deklarację wobec gminy.

Źródła

• Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 2, art. 2a oraz art. 6h-6o: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, w szczególności art. 4: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Kodeks cywilny, w szczególności art. 25 i art. 28 dotyczące miejsca zamieszkania osoby fizycznej.