Przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym – mandat, punkty i utrata prawa jazdy

Czy 1600 zł i 12 punktów karnych za jazdę 64 km/h w terenie zabudowanym są zasadne?

Nie da się tego ocenić bez ustalenia, jakie było konkretne dopuszczalne ograniczenie prędkości w miejscu kontroli. Z art. 20 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym wynika, że co do zasady w obszarze zabudowanym dopuszczalna prędkość wynosi 50 km/h, chyba że znak drogowy wprowadza inne ograniczenie.

Jeżeli kierująca jechała 64 km/h przy limicie 50 km/h, to przekroczenie wynosiło 14 km/h. Jeżeli natomiast w danym miejscu był znak B-33 ograniczający prędkość do 40 km/h, przekroczenie wynosiło 24 km/h.

W obu tych wariantach 12 punktów karnych nie odpowiada aktualnemu taryfikatorowi. Przy takim stanie faktycznym należałoby raczej rozważać odpowiednio 2 albo 3 punkty karne. Sama kwota 1600 zł także nie pasuje do zwykłego taryfikatora za takie przekroczenie, chyba że wystąpiły dodatkowe okoliczności, np. błędne zakwalifikowanie czynu, kumulacja wykroczeń albo nieporozumienie co do recydywy.

Aktualny taryfikator za przekroczenie prędkości

Przekroczenie dopuszczalnej prędkości jest wykroczeniem z art. 92a § 1 ustawy z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Wysokość grzywny w postępowaniu mandatowym i liczba punktów karnych wynikają z aktualnych przepisów wykonawczych oraz taryfikatora stosowanego przez Policję.

Jeżeli więc chodziło wyłącznie o jazdę 64 km/h w zwykłym obszarze zabudowanym, to nie ma podstaw do 12 punktów. Warto też zobaczyć, jak działa system punktów karnych po zakończeniu sprawy.

Kiedy mandat może być wyższy – recydywa drogowa

Wyższa grzywna może wynikać z tzw. recydywy drogowej. Podstawę stanowi art. 38 § 2 ustawy z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń w związku z przepisami szczególnymi dotyczącymi wybranych wykroczeń drogowych, w tym przekroczenia prędkości z art. 92a § 2 Kodeksu wykroczeń. Jeżeli sprawca popełnia ponownie określone wykroczenie w ciągu 2 lat od ostatniego prawomocnego ukarania za to samo naruszenie, mandat może zostać podwojony.

To jednak nie oznacza dowolności. Recydywa wpływa na wysokość mandatu, ale nie uzasadnia „losowej” liczby punktów karnych. Punkty nadal muszą odpowiadać skali przekroczenia prędkości.

Przykładowo: przy przekroczeniu o 14 km/h zwykły mandat wynosi 100 zł. Nawet przy recydywie nie pojawia się z tego powodu 12 punktów karnych.

Przekroczenie o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym – dodatkowa sankcja

Niezależnie od mandatu i punktów, przy przekroczeniu prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym dochodzi do administracyjnego zatrzymania prawa jazdy. Wynika to z art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

W takiej sytuacji starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące na podstawie informacji przekazanej przez Policję. Jeżeli mimo tego zakazu kierowca prowadzi pojazd, okres zatrzymania jest przedłużany do 6 miesięcy, a dalsze naruszenie może skutkować cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami.

To odrębna procedura od mandatu. Nawet gdy kierowca odmawia przyjęcia mandatu, postępowanie administracyjne dotyczące prawa jazdy może toczyć się osobno. Przy przekroczeniu o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym może dojść także do utraty prawa jazdy niezależnie od samej grzywny.

Punkty karne – kiedy traci się uprawnienia

Zasady cofania uprawnień po przekroczeniu limitu punktów wynikają przede wszystkim z art. 98–103 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Obecnie zasadniczy limit to 24 punkty karne. Po jego przekroczeniu starosta kieruje kierowcę na sprawdzenie kwalifikacji oraz badanie psychologiczne, a skutki zależą od rodzaju decyzji i wykonania obowiązków.

W praktyce trzeba pamiętać, że procedura nie sprowadza się już do dawnych „kursów kasujących punkty” w poprzednim modelu. Obecne zasady są bardziej restrykcyjne, a znaczenie ma data naruszenia, status kierowcy oraz suma wpisanych punktów.

Jeżeli problem dotyczy młodego kierowcy albo kumulacji wielu naruszeń, ocena prawna może zależeć od szczegółowego stanu faktycznego i dat prawomocności poszczególnych mandatów.

Odmowa przyjęcia mandatu – co dalej?

Policjant może nałożyć grzywnę w drodze mandatu na podstawie art. 95 § 1 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Obwiniony ma prawo odmówić przyjęcia mandatu. W takim przypadku sprawa nie kończy się na miejscu kontroli, lecz może zostać skierowana do sądu z wnioskiem o ukaranie.

W sądzie organ musi wykazać, że doszło do wykroczenia, a sąd sam ocenia materiał dowodowy, w tym prawidłowość pomiaru, oznakowania drogi i kwalifikacji prawnej czynu. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy kierowca podnosi nieprzyjęcie mandatu z powodu błędu w pomiarze, błędnego limitu albo nieprawidłowo naliczonych punktów.

Odmowa przyjęcia mandatu może być racjonalna wtedy, gdy istnieją konkretne zastrzeżenia, np. błędny pomiar, niewidoczny znak ograniczenia prędkości albo oczywiście niezgodna z taryfikatorem liczba punktów.

Czy można uchylić przyjęty mandat?

Tak, ale tylko w ściśle określonych sytuacjach. Zgodnie z art. 101 § 1 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Dodatkowo przepisy przewidują szczególne przypadki uchylenia, np. gdy mandat nałożono na osobę, która nie podlega odpowiedzialności za wykroczenie.

Wniosek o uchylenie mandatu wnosi się do sądu rejonowego właściwego do miejsca nałożenia mandatu. Termin wynosi 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu – art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Trzeba jednak podkreślić, że uchylenie mandatu nie służy zwykłemu „negocjowaniu” wysokości kary. Jeżeli kierowca przyjął mandat, a później jedynie uważa go za zbyt surowy, szanse na uchylenie są ograniczone. Sąd bada przede wszystkim, czy mandat w ogóle mógł zostać legalnie nałożony.

Jak ocenić opisany przypadek krok po kroku?

1. Trzeba ustalić, jaki limit prędkości obowiązywał dokładnie w miejscu kontroli – ogólny 50 km/h czy ograniczenie znakiem.
2. Następnie należy sprawdzić treść mandatu: opis czynu, kwalifikację prawną, wskazaną prędkość dopuszczalną i zmierzoną.
3. Warto zweryfikować, czy Policja nie zastosowała recydywy drogowej oraz czy była ku temu podstawa w postaci wcześniejszego prawomocnego ukarania za to samo wykroczenie w ciągu 2 lat.
4. Trzeba też porównać liczbę punktów z aktualnym taryfikatorem. W opisanym wariancie 12 punktów nie wynika z przekroczenia do 25 km/h.

Jeżeli więc jedynym zarzutem była jazda 64 km/h w obszarze zabudowanym bez dodatkowych okoliczności, opisane sankcje wyglądają na nieadekwatne do taryfikatora.

Zobacz również:

unikanie punktów przy sprawach z fotoradaru.

FAQ

Czy za 64 km/h w terenie zabudowanym zawsze grozi 12 punktów karnych?

Nie. Jeśli obowiązywał limit 50 km/h, przekroczenie wynosi 14 km/h, co odpowiada 2 punktom karnym. Liczba 12 punktów nie wynika z aktualnego taryfikatora dla takiego naruszenia.

Czy 1600 zł może wynikać z recydywy?

Recydywa może podwyższyć mandat, ale trzeba sprawdzić, czy wcześniej zapadło prawomocne ukaranie za to samo wykroczenie w ciągu 2 lat. Sama recydywa nie tłumaczy jednak nieprawidłowej liczby punktów karnych.

Czy po odmowie przyjęcia mandatu punkty karne naliczają się od razu?

Nie w taki sam sposób jak przy przyjętym mandacie. Po odmowie sprawa trafia do sądu i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie stanowi podstawę dalszych konsekwencji. Znaczenie mają szczegóły postępowania i ostateczna kwalifikacja czynu.

Kiedy zabierają prawo jazdy za prędkość w terenie zabudowanym?

Gdy kierowca przekroczy dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Podstawą jest art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, a decyzję wydaje starosta na 3 miesiące.

Czy można podważyć mandat po jego przyjęciu?

Tak, ale tylko wyjątkowo. Wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu składa się w terminie 7 dni na podstawie art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, gdy mandat został nałożony niezgodnie z prawem.

Źródła

• art. 20 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
• art. 92a § 1 i § 2, art. 38 § 2 ustawy z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń
• art. 95 § 1, art. 101 § 1 i § 2 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
• art. 98–103 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
• art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
• rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń