Skarga na adwokata za brak wyjaśnień i odmowę czynności

Gdzie złożyć skargę na adwokata?

Skargę należy skierować do organu samorządu adwokackiego właściwego dla adwokata, którego dotyczy sprawa. W praktyce pismo najczęściej kieruje się do dziekana okręgowej rady adwokackiej albo do rzecznika dyscyplinarnego właściwej izby adwokackiej. Jeżeli klient nie wie, do której izby należy adwokat, powinien sprawdzić wpis adwokata na liście adwokatów albo wysłać skargę do okręgowej rady adwokackiej właściwej dla siedziby kancelarii z prośbą o przekazanie jej właściwemu organowi.

W skardze warto od razu wskazać, czy klient oczekuje wyjaśnienia zachowania adwokata, zbadania przewinienia dyscyplinarnego, wydania dokumentów, rozliczenia honorarium czy informacji o dalszych krokach. Im bardziej konkretne pismo, tym większa szansa, że organ samorządu szybko ustali, czego dotyczy problem.

Kiedy zachowanie adwokata może naruszać obowiązki zawodowe?

Podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokata jest art. 80 ustawy Prawo o adwokaturze. Adwokat odpowiada dyscyplinarnie za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu, a także za naruszenie obowiązków zawodowych. W relacji z klientem szczególne znaczenie mają zasady wynikające ze Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu.

Aktualny Kodeks Etyki Adwokackiej przewiduje m.in., że naruszeniem godności zawodu jest postępowanie mogące poniżyć adwokata w opinii publicznej albo poderwać zaufanie do zawodu. Adwokat powinien wykonywać czynności zawodowe uczciwie, sumiennie i gorliwie, a celem jego działań jest ochrona interesów klienta. W sprawach klienta adwokat powinien także czuwać nad biegiem sprawy i informować o jej postępach oraz wyniku.

W opisanej sytuacji istotne mogą być zwłaszcza trzy obszary: zakres umowy z kancelarią, sposób informowania klienta o przebiegu sprawy oraz decyzje dotyczące dalszych czynności procesowych, w tym wniosku o uzasadnienie wyroku i ewentualnej apelacji. Sam fakt, że sprawa zakończyła się niekorzystnie, nie oznacza jeszcze przewinienia dyscyplinarnego. Znaczenie ma to, czy adwokat działał z należytą starannością, czy informował klienta o ryzyku i kosztach oraz czy nie zaniechał czynności potrzebnych do ochrony interesu klienta.

Odmowa dalszych czynności po przyjęciu sprawy

Trzeba odróżnić odmowę przyjęcia nowej sprawy od odmowy dalszych czynności w sprawie już przyjętej. Adwokat może odmówić udzielenia pomocy prawnej tylko z ważnych powodów, o których powinien poinformować zainteresowanego. Jeżeli jednak przyjął sprawę i udzielono mu pełnomocnictwa procesowego, nie powinien po prostu przerwać prowadzenia sprawy bez jasnej informacji dla klienta i bez zabezpieczenia jego interesów.

W postępowaniu cywilnym ważne znaczenie ma art. 94 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, co do zasady powinien działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że klient zwolni go z tego obowiązku. Jeżeli więc adwokat zaprzestał czynności w okresie, w którym należało pilnie złożyć pismo, uzupełnić braki, odebrać korespondencję albo podjąć decyzję o środku zaskarżenia, trzeba to dokładnie opisać w skardze.

Jeżeli spór dotyczy także tego, czy umowa obejmowała tylko I instancję, czy również apelację i nadzór nad wykonaniem wyroku, znaczenie może mieć nie tylko podpisana umowa, ale również wcześniejsza i późniejsza korespondencja z kancelarią. E-mail potwierdzający szerszy zakres obsługi warto dołączyć do skargi oraz wykorzystać przy ewentualnym sporze o rozliczenie wynagrodzenia.

Czy wniosek o uzasadnienie wyroku może być błędem?

Samo złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest automatycznie błędem. W wielu sprawach jest to potrzebne do oceny motywów sądu, przygotowania apelacji albo podjęcia świadomej decyzji o rezygnacji ze środka zaskarżenia. Problem może powstać wtedy, gdy adwokat składa taki wniosek bez uzgodnienia z klientem, generuje dodatkowe koszty, opóźnia uprawomocnienie się orzeczenia i jednocześnie wie albo powinien wiedzieć, że dalsze działania nie mają realnych podstaw.

Aktualny Kodeks Etyki Adwokackiej wskazuje, że adwokat ma obowiązek dążyć do rozstrzygnięć pozwalających oszczędzić klientowi kosztów oraz doradzać ugodowe zakończenie sprawy, gdy jest to uzasadnione interesem klienta. Jeżeli adwokat uznaje, że wniesienie środka odwoławczego jest prawnie lub faktycznie bezzasadne, powinien jasno przedstawić klientowi swoje stanowisko. Gdy klient nie zgadza się z oceną, adwokat powinien działać zgodnie z zasadami etyki dotyczącymi rezygnacji z dalszego prowadzenia sprawy, a nie pozostawiać klienta bez informacji.

Jak napisać skuteczną skargę na adwokata?

Skarga powinna być rzeczowa i uporządkowana. Nie wystarczy napisać, że adwokat „obraził się”, „nic nie robił” albo „przeciągał sprawę”. Trzeba wskazać fakty, daty, dokumenty i skutki. Dobrze przygotowana skarga powinna zawierać:

• imię, nazwisko i dane kontaktowe osoby składającej skargę,
• imię i nazwisko adwokata oraz nazwę albo adres kancelarii,
• krótki opis zleconej sprawy i zakresu umowy,
• daty istotnych zdarzeń, np. zawarcia umowy, rozpraw, ogłoszenia wyroku, złożenia wniosku o uzasadnienie, odmowy dalszych czynności,
• konkretne zarzuty wobec adwokata, oddzielone od ocen i emocji,
• wskazanie dowodów: umowy, e-maili, wiadomości SMS, faktur, potwierdzeń przelewów, pism sądowych, wezwań do wyjaśnień,
• informację, jakiego działania oczekuje klient, np. wyjaśnienia sprawy, zbadania przewinienia, zobowiązania do wydania dokumentów albo rozliczenia.

Jeżeli klient uważa, że poniósł szkodę, powinien ją opisać możliwie konkretnie. Warto wskazać, czy chodzi o dodatkową opłatę, utratę możliwości złożenia środka zaskarżenia, opóźnienie w wykonaniu wyroku, koszt ustanowienia nowego pełnomocnika albo inną wymierną konsekwencję.

Co może zrobić samorząd adwokacki po otrzymaniu skargi?

Po otrzymaniu skargi organ samorządu może zwrócić się do adwokata o wyjaśnienia, przeanalizować dokumenty i ocenić, czy sprawa wymaga dalszego postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik dyscyplinarny prowadzi postępowanie z urzędu i opiera rozstrzygnięcia na ustaleniach faktycznych. Jeżeli zarzuty okażą się zasadne, sprawa może trafić do sądu dyscyplinarnego izby adwokackiej.

Kary dyscyplinarne przewidziane w Prawie o adwokaturze to m.in. upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie w czynnościach zawodowych na okres od 3 miesięcy do 5 lat oraz wydalenie z adwokatury. W określonych sytuacjach możliwe jest także upomnienie dziekańskie, a dziekan może jednocześnie zobowiązać adwokata do przeproszenia pokrzywdzonego albo innego stosownego postępowania.

Warto pamiętać o terminach przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Co do zasady nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od przewinienia upłynęły 3 lata. Jeżeli postępowanie wszczęto w tym terminie, karalność przewinienia co do zasady ustaje po 5 latach od jego popełnienia. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, stosuje się dłuższy termin związany z przedawnieniem karalności przestępstwa.

Skarga dyscyplinarna a zwrot honorarium lub odszkodowanie

Skarga do samorządu adwokackiego służy przede wszystkim ocenie zachowania adwokata pod kątem prawa, etyki i obowiązków zawodowych. Nie zawsze zastępuje roszczenie cywilne o zwrot części honorarium, naprawienie szkody albo rozliczenie umowy. Jeżeli klient chce odzyskać pieniądze, powinien równolegle rozważyć wezwanie kancelarii do zapłaty, próbę ugodowego rozliczenia albo pozew cywilny.

W sporze o honorarium najważniejsze będą: treść umowy, korespondencja poprzedzająca jej podpisanie, potwierdzenia płatności, zakres rzeczywiście wykonanych czynności i to, czy kancelaria jasno poinformowała klienta o cenie albo sposobie jej wyliczenia. Kodeks Etyki Adwokackiej wymaga od adwokata szczególnej skrupulatności w sprawach finansowych oraz poinformowania klienta o wysokości honorarium albo sposobie jego wyliczenia.

Jakie dowody dołączyć do skargi?

Do skargi warto dołączyć kopie dokumentów, a oryginały zachować dla siebie. W praktyce przydatne są:

• umowa z kancelarią i pełnomocnictwo,
• oferty cenowe, wiadomości e-mail, SMS-y i notatki ze spotkań,
• faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów,
• pisma procesowe sporządzone przez adwokata,
• pisma sądu, zarządzenia, wezwania, wyrok i uzasadnienie,
• korespondencja, w której klient prosił o wyjaśnienia albo wydanie dokumentów,
• dowody dodatkowych kosztów poniesionych przez klienta.

Warto też przygotować krótką chronologię zdarzeń. Najlepiej, aby każdy zarzut był połączony z konkretnym dowodem, np. „w dniu 5 maja poprosiłem o informację o stanie sprawy, adwokat nie odpowiedział do dnia 20 maja”, „w umowie wskazano I instancję, ale w wiadomości z dnia 10 marca kancelaria potwierdziła nadzór nad wykonaniem wyroku”.

FAQ

Czy skargę na adwokata składa się do sądu?

Nie. Skargę dyscyplinarną składa się do właściwego organu samorządu adwokackiego, najczęściej do dziekana okręgowej rady adwokackiej albo rzecznika dyscyplinarnego izby. Pozew do sądu cywilnego jest inną drogą i służy np. dochodzeniu zwrotu pieniędzy lub odszkodowania.

Czy mogę złożyć skargę, jeżeli adwokat nie odpowiada na wiadomości?

Tak, jeżeli brak kontaktu dotyczy prowadzonej sprawy i utrudnia klientowi ochronę jego interesów. W skardze warto wskazać daty wiadomości, sposób kontaktu i to, jakie informacje były potrzebne klientowi.

Czy adwokat może wypowiedzieć pełnomocnictwo?

Może, ale powinien zrobić to w sposób zgodny z przepisami i zasadami etyki. W sprawie cywilnej adwokat, który wypowiedział pełnomocnictwo, zasadniczo powinien działać za klienta jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że klient zwolni go z tego obowiązku.

Czy skarga na adwokata pozwoli odzyskać honorarium?

Nie zawsze. Postępowanie dyscyplinarne może ocenić zachowanie adwokata i doprowadzić do konsekwencji zawodowych, ale spór o zwrot wynagrodzenia często wymaga odrębnego wezwania do zapłaty, ugody albo pozwu cywilnego.

Czy trzeba wykazać szkodę?

Do skargi warto opisać szkodę, jeżeli wystąpiła, ale nie każde przewinienie dyscyplinarne wymaga wykazania pełnej szkody majątkowej. Szkoda ma jednak duże znaczenie, gdy klient chce dochodzić odszkodowania albo zwrotu kosztów.

Czy e-mail może być dowodem w skardze?

Tak. Korespondencja e-mail, SMS-y, potwierdzenia przelewów i pisma sądowe mogą być bardzo ważnymi dowodami. Należy dołączyć czytelne kopie i wskazać, czego dana wiadomość dowodzi.

Czy można skarżyć adwokata za przegraną sprawę?

Sama przegrana sprawa zwykle nie wystarcza. Skarga ma podstawy wtedy, gdy można wskazać konkretne naruszenia, np. brak staranności, zaniechanie czynności, nieinformowanie klienta, działanie wbrew ustaleniom albo niewłaściwe rozliczenie.

Ile czasu mam na złożenie skargi?

Co do zasady postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć po upływie 3 lat od przewinienia. W szczególnych przypadkach obowiązują inne reguły, dlatego najlepiej złożyć skargę możliwie szybko po ustaleniu faktów i zebraniu dokumentów.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, w szczególności art. 28, art. 80, art. 81, art. 85 i art. 88.
• Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, w szczególności § 1, § 4, § 44, § 49, § 50, § 53, § 55, § 56 i § 57.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 94 § 2.