Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Gry a prawo autorskie

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 11.07.2009

Szachy, poker, brydż, „Monopoly”, „Eurobusiness”, gra w okręty… te nazwy znamy od dziecka. Od wieków gry: planszowe, logiczne, losowe, RPG, są jedną z ulubionych rozrywek społeczeństwa. Stworzenie gry (jej zasad jak i elementów materialnych składających się na nią: figurek, mapy, planszy) nieraz wymaga intelektualnego wysiłku i dziś o atrakcyjności gry decyduje nie tylko sam pomysł, ale i jej strona wizualna. W jaki sposób zatem prawo autorskie traktuje gry?

Jakub Bonowicz

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek

Prawo autorskie chroni sposób wyrażenia idei, a nie ideę jako taką.

 

Podstawowym celem praw własności intelektualnej jest ochrona wszystkiego tego, co stworzył ludzki umysł, owoców naszej kreatywności. Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór, a więc każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1, ust. 1 Prawa autorskiego.)1. Wydaje się więc, iż gra kolorowa, pomysłowa, z oryginalnymi zasadami powinna w pełnym zakresie podlegać ochronie prawnej.

 

Tak jednak nie jest. Otóż najlepiej zilustrować to następującym przykładem, odwołującym się do znanej z pewnością niejednemu gry w szachy. W grze tej możemy wyróżnić kilka elementów. Będą to więc: szachownica, która może być wykonana z ozdobnego drewna, ozdobiona wzorami; dalej – figurki szachowe, które mogą przybrać najróżniejszej kształty (poczynając od najprostszych, kończąc na np. postaciach z bajek czy historii). Następnie, mamy także instrukcję gry w szachy, ze szczegółowo opisanymi regułami. Jednak zbiór tych elementów to jeszcze nie wszystko. Tym, co decyduje o tym, iż szachy są właśnie szachami, brydż brydżem itd., są zasady gry. A więc na przykład, że pion porusza się dwa pola do przodu, goniec – na ukos, to, że grający białymi wykonuje pierwszy ruch, jak i to, że zwycięża ten, kto „zamatuje” króla obozu przeciwnika.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Takich przykładów można podać mnóstwo. Grę w chińczyka zna każdy. Można stworzyć jak najbardziej fantazyjną planszę, na opakowaniu (pudełku) umieścić dzieła plastyczne, stworzyć wielościenne kości do gry, czy pionki przedstawiające bohaterów literackich. Ale zasady gry pozostają takie same – pionki ruszają się o tyle pól, ile oczek zostanie wyrzuconych na kości, a wygrywa ten, kto pierwszy dojdzie do mety.

 

Dochodzimy więc do rozróżnienia pomiędzy zasadami (ideą) gry, tzw. grą jako taką (as such) i zewnętrznym wyrazem tej gry oraz jej stroną graficzną (plansze, karty, figurki, dzieła plastyczne), jak i częścią piśmienniczą (instrukcja do gry). Ma to fundamentalne znaczenie z punktu widzenia ochrony autorsko-prawnej. Zgodnie bowiem z art. 21 pr. aut., ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia, nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Przekładając to na nasz przykład: zasady gry w szachy to pewna idea, zbiór procedur. W momencie, gdy ktoś je wymyślił, choć wymagały one intelektualnego wysiłku, nie stały się jako takie przedmiotem prawa autorskiego. Przeciwnie – weszły one do domeny publicznej. A to oznacza, iż każdy może, bez pytania o niczyją zgodę, stworzyć grę opartą na identycznych zasadach i wykorzystywać ją w celach zarobkowych. To natomiast, co podlega ochronie, to sposób wyrażenia tej gry, np. specyficzny kształt figur, wzory na szachownicy. Jeśli więc np. ktoś inny stworzy identyczną jak my grę, opartą na tych samych zasadach, z identyczną planszą i figurkami, to możemy zarzucić mu naruszenie naszych praw autorskich, ale nie dlatego, że zasady są takie same, tylko dlatego, że posługuje się identyczną planszą i figurami!

 

Różnicę tę widać najlepiej na przykładzie instrukcji do gry. Sama instrukcja jest traktowana jako utwór literacki, zawierający zbiór zasad gry. Załóżmy, iż ktoś napisze dokładnie taką samą co nasza – słowo w słowo – instrukcję do stworzonej przez siebie gry, opartej na identycznych zasadach co wymyślona przez nas. Wówczas narusza on prawa autorskie – ale do instrukcji, a nie do zasad gry! Bo instrukcja to właśnie sposób wyrażenia pewnej, niezawłaszczanej idei. Napisanie instrukcji wymaga intelektualnego wysiłku, precyzyjnego i wyraźnego sformułowania myśli, tak aby grający bez trudu mógł zrozumieć zasady gry. Ktoś inny może jednak napisać instrukcję opisującą owe identyczne zasady w nieco inny sposób (używając innych sformułowań) i wówczas nie narusza on naszych praw.

 

Zasada, iż prawo autorskie chroni sposób wyrażenia idei, a nie samą ideę, jest dla tej dziedziny prawa tak fundamentalna, jak np. zasada domniemania niewinności oskarżonego dla nauki procesu karnego. Jej sens polega na tym, iż to, co wymyślił człowiek, samo w sobie powinno przysłużyć się dobru ludzkości, rozwojowi twórczości, nauki i techniki. Tak jak bowiem i nie podlega ochronie idea gry w szachy, tak i np. wyjęta spod prawa autorskiego jest teoria względności Einsteina, grawitacji Newtona czy twierdzenie Pitagorasa. Można bowiem sobie wyobrazić, jakie byłyby skutki „zawłaszczania” takich idei.

 

Orzecznictwo i literatura

 

Przedstawiona zasada jest obecnie niekwestionowana. Jak twierdzą J. Barta i R. Markiewicz: „Zasady gier są wyłączone spod ochrony”2. Dopuszczalne i możliwe jest tworzenie i rozpowszechnianie identycznych treściowo gier, o ile sposób napisania ich instrukcji oraz elementy graficzne będą opracowane indywidualnie, nawet jeśli będą podobne.

 

Również w innych państwach panuje co do tego zgoda. Przykładowo, w wytycznych Urzędu ds. Praw Autorskich USA3 czytamy: „Sama idea gry nie jest chroniona prawem autorskim, podobnie metoda lub metody przeprowadzania rozgrywki. Prawo autorskie chroni bowiem jedynie określony sposób wyrażenia w formie literackiej, artystycznej lub muzycznej. Ochrona nie rozciąga się na jakąkolwiek ideę, system, metodę, zaangażowaną w rozwój, rozprowadzanie lub korzystanie z gry. W momencie kiedy gra zostaje upubliczniona, żaden przepis prawa autorskiego nie zabrania innym stworzenia gry opartej na podobnych zasadach. Jednakże materiał przygotowany w związku z grą może być przedmiotem prawa autorskiego, o ile jest on wyrażony w wystarczający sposób w formie literackiej lub artystycznej. Np. tekst opisujący zasady gry czy elementy graficzne występujące w grze; plansza lub opakowanie.”

 

Jest wiele bardzo ciekawych spraw z orzecznictwa amerykańskiego. Zainteresowanych odsyłam do lektury rozstrzygnięć w sprawach: Anti – Monopoly Inc. v. Generd Mills Inc.4, Allen v. Academic Games5 oraz Baker v. Selden6. Wyrok w tej ostatniej sprawie, z 1879 r.(!), miał precedensowy charakter i był pierwszym, gdzie wyraźnie rozgraniczono ideę i sposób jej wyrażenia (idea – expression dichotomy).

 

Gdzie więc leży granica pomiędzy idea a expression gry? Jeden z amerykańskich autorów podaje następujący przykład, odwołując się do znanej gry „Scrabble”. Sam sposób ułożenia pól w „Scrabble”, pozwalający na układanie wyrazów, jest nieodłącznie związany z zasadami gry. Tak jak nie można sobie wyobrazić gry w tenisa bez kortu o określonym kształcie (np. z linią, której przekroczenie przy serwisie skutkuje utratą punktów), tak i nie byłoby „Scrabble” bez takiego, a nie innego kształtu planszy (sposobu ułożenia pól, kolumn itd.). Jeśli jednak ktoś wyprodukuje grę z takąż planszą, ale np. literki znajdujące się na klockach do układania wyrazów mają wyjątkowo fantazyjny kształt, to kształt liter podlega ochronie prawno-autorskiej, nie jest bowiem nieodłącznie związany z ideą gry. Można bowiem stworzyć grę o takich samych zasadach bez używania do budowy słów liter o zakręconych kształtach7. Odwołując się znów do przykładu z szachami – wzór szachownicy, 64 pola, 32 czarne i 32 białe ułożone w 8 liniach poziomych i pionowych, w określonym układzie, nie może być przedmiotem prawa autorskiego, bo tylko taki układ umożliwia grę w szachy, jest nieodłącznie związany z ideą gry. Ale, aby grać, wystarczą zwykłe, najprostsze pionki, nie trzeba wcale do nich króla stylizowanego na Piotra Wielkiego czy hetmana uosabiającego Katarzynę Wielką, stąd kształt, stylizacja figur – jako niezwiązane nieodłącznie z ideą gry – mogą już podlegać ochronie.

 

 

 

 


 

  1. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 04.02.1994 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 83).
  2. J. Barta, R. Markiewicz: Prawo autorskie, wyd. Wolters Kluwer Polska, wyd. 2008 r., s. 36, pkt 1.4.
  3. US Copyright Office Letter, FL 108, June 1999.
  4. Anti – Monopoly Inc. v. General Mills., Inc., 684 F. 2d 1326, 1982-2 Trade Cases, 64,916.
  5. Allen v. Academic Games, U.S. 9th Circuit Court of Appeals, No 94- 56593, 12thJuly 1996.
  6. Baker v. Selden, 101 U.S. 99 (1879).
  7. Scrabbling for Legal Rationalism: No Copyright for Games, http://wendy.seltzer.org/blog/archives/2008/04.



Stan prawny obowiązujący na dzień 11.07.2009

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (3):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć plus zero =

29.05.2013

Bardzo dziękuję za ten artykuł, za jasne i klarowne odpowiedzi na nurtujące mnie pytania.

saracen

04.04.2012

Zgadzam się qwert'em, świetny artykuł!

anonim

20.02.2011

Naprawdę dobry artykuł! Szukałem odpowiedzi na to właśnie pytanie (prawo autorskie dotyczące gier jak szachy itp.) i trafiłem na tak obszerny i wszystko jasno wyjaśniający tekst. Pozdrawiam autora.

qwert

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

 

 

»Podobne materiały

Wygaśnięcie praw autorskich

Prawa autorskie, w zależności od ich rodzaju, mogą wygasać po upływie określonego czasu lub chronić twórcę w sposób czasowo nieograniczony. Wygaśnięcie praw autorskich może umożliwiać rozpowszechnianie utworu przez każdą osobę, jednak nie może zerwać więzi twórcy z utworem

Określenie przedmiotu umowy wydawniczej

Wydawcy zawierają z autorami umowy na napisanie tekstu do gazety, czy kilku rozdziałów lub całej książki. Jak wydawca powinien sformułować zapis dotyczący przedmiotu umowy, by dostać utwór, jakiego oczekuje? Artykuł zawiera analizę problemu na konkretnym przykładzie.

Skutki wyroku nakazującego wyrejestrowanie nazwy domeny i jego zaskarżanie

Jakie są skutki orzeczenia sądu powszechnego lub sądu polubownego nakazującego wyrejestrowanie nazwy domeny?

Co jest chronione przez prawo autorskie? – część 2

Zgodnie z art. 1 ustawy z 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Pr. aut.) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór) &ndash
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »