Zwolnienie z podatku od środków transportowych dla pojazdu do odśnieżania

Kiedy w ogóle powstaje podatek od środków transportowych?

Podatek od środków transportowych dotyczy tylko pojazdów wskazanych w art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Chodzi przede wszystkim o niektóre samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe i balastowe, przyczepy, naczepy oraz autobusy. Nie każdy pojazd samochodowy podlega więc temu podatkowi. Przy pojazdach kupowanych i sprzedawanych w ramach działalności dodatkowo trzeba ustalić, kiedy powstaje obowiązek po stronie przedsiębiorcy; osobno omawiamy handel samochodami ciężarowymi a podatek od środków transportowych.

Jeżeli pojazd mieści się w jednej z kategorii z art. 8 tej ustawy, co do zasady podatek trzeba płacić, chyba że zastosowanie ma ustawowe zwolnienie albo zwolnienie przewidziane w uchwale rady gminy wydanej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Przy pojazdach firmowych warto równolegle pamiętać o innych obowiązkach administracyjnych związanych z pojazdem, takich jak sprzedaż auta i formalności po zbyciu pojazdu.

Zwolnienie dla pojazdu specjalnego — podstawa prawna

Podstawą zwolnienia jest art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku od środków transportowych pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

To oznacza, że nie wystarczy potoczne przekonanie, iż pojazd jest „specjalny”. Trzeba odwołać się do definicji ustawowych z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd specjalny to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

W praktyce więc trzeba odpowiedzieć na dwa pytania:

• czy pojazd wykonuje specjalną funkcję, a nie tylko przewozi ładunek,
• czy ta funkcja wymaga szczególnej konstrukcji albo specjalistycznego wyposażenia.

Czy samochód ciężarowy do odśnieżania może być zwolniony?

Tak, ale nie zawsze. Sam fakt, że pojazd zimą odśnieża drogi, nie przesądza jeszcze o zwolnieniu. Jeżeli jest to zwykły samochód ciężarowy używany okazjonalnie z osprzętem, organ może uznać, że nie jest to pojazd specjalny w rozumieniu art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zwolnienie jest bardziej prawdopodobne wtedy, gdy pojazd został konstrukcyjnie przystosowany do zimowego utrzymania dróg, a jego podstawową funkcją nie jest transport ładunków, lecz wykonywanie określonych czynności technicznych na drodze, np. odśnieżania lub posypywania.

Ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego: budowy pojazdu, rodzaju zamontowanego sprzętu, wpisów w dokumentach oraz sposobu rejestracji.

Jakie znaczenie ma dowód rejestracyjny?

W praktyce organ podatkowy najczęściej opiera się na danych wynikających z dowodu rejestracyjnego oraz dokumentów ewidencyjnych pojazdu. Jeżeli pojazd figuruje jako samochód ciężarowy bez cechy pojazdu specjalnego, organ zwykle odmawia zwolnienia.

Nie oznacza to jednak, że dowód rejestracyjny całkowicie zamyka sprawę. W postępowaniu podatkowym organ ma obowiązek wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, a jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem, zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jeżeli stan techniczny i przeznaczenie pojazdu budzą wątpliwości, znaczenie mogą mieć także:

• świadectwo homologacji lub dane producenta,
• opinia rzeczoznawcy samochodowego,
• dokumentacja techniczna osprzętu,
• decyzje lub wpisy dokonane przez organ rejestrujący.

Czy organ podatkowy może sam ocenić, że pojazd jest specjalny?

Tak, ale tylko w ramach postępowania dowodowego i z poszanowaniem dokumentów urzędowych. Organ podatkowy nie powinien automatycznie ignorować danych z rejestracji pojazdu, ale też nie może poprzestać na samym formalnym wpisie, jeśli podatnik przedstawia mocne dowody przeciwne.

W razie potrzeby organ może korzystać z opinii biegłego. Umożliwia to art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku gdy w sprawie są potrzebne wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać biegłego.

W praktyce jednak, im bardziej klasyfikacja pojazdu w CEPiK i dowodzie rejestracyjnym odpowiada twierdzeniom podatnika, tym większa szansa na bezsporne zastosowanie zwolnienia.

Zobacz również:

Co przemawia za uznaniem pojazdu za pojazd specjalny?

Najczęściej znaczenie mają następujące okoliczności:

• trwałe wyposażenie w pług, piaskarkę lub inny specjalistyczny osprzęt,
• konstrukcyjne dostosowanie pojazdu do utrzymania dróg,
• brak dominującej funkcji transportowej,
• odpowiednia klasyfikacja pojazdu w dokumentach rejestracyjnych,
• techniczne i funkcjonalne powiązanie pojazdu z wykonywaniem jednej specjalnej funkcji.

Z kolei przeciwko zwolnieniu zwykle przemawia to, że pojazd zasadniczo służy do przewozu ładunków, a osprzęt do odśnieżania ma tylko charakter dodatkowy lub sezonowy.

Jak ubiegać się o zwolnienie albo bronić się przed odmową?

Jeżeli podatnik uważa, że pojazd spełnia warunki zwolnienia, powinien wykazać to już na etapie składania deklaracji lub wyjaśnień do organu podatkowego. Obowiązek podatkowy, terminy i deklaracje regulują art. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W razie sporu warto:

1. zebrać dokumentację techniczną pojazdu,
2. sprawdzić wpisy w dowodzie rejestracyjnym i danych ewidencyjnych,
3. rozważyć wystąpienie do organu rejestrującego o wyjaśnienie lub zmianę klasyfikacji,
4. w postępowaniu podatkowym złożyć wnioski dowodowe, w tym o dopuszczenie opinii biegłego,
5. po decyzji niekorzystnej wnieść odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji — zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Jeżeli decyzja stanie się ostateczna, a nadal istnieją podstawy do jej kwestionowania, możliwe są dalsze środki prawne, w tym skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach wynikających z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tabela: kiedy zwolnienie jest bardziej prawdopodobne?

FAQ

Czy każdy pługopiaskarka jest zwolniona z podatku od środków transportowych?

Nie. Zwolnienie zależy od tego, czy dany pojazd spełnia warunki z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz definicję z art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Czy brak wpisu „pojazd specjalny” w dowodzie rejestracyjnym przekreśla zwolnienie?

W praktyce bardzo utrudnia skorzystanie ze zwolnienia, ale nie zawsze zamyka sprawę. W postępowaniu podatkowym można powoływać dodatkowe dowody, a równolegle starać się o uporządkowanie klasyfikacji pojazdu w rejestracji.

Kto rozstrzyga spór o podatek?

W pierwszej kolejności właściwy organ podatkowy gminy. Od jego decyzji przysługuje odwołanie na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej, a następnie możliwa jest kontrola sądu administracyjnego.

Czy można odzyskać nienależnie zapłacony podatek?

Tak, jeżeli podatek został zapłacony mimo istnienia zwolnienia, można rozważyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty na podstawie przepisów działu III rozdziału 9 Ordynacji podatkowej. Ocena zależy jednak od konkretnych dat, dokumentów i tego, czy zobowiązanie nie jest już przedawnione.

Źródła

• art. 8, art. 9, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
• art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
• art. 122, art. 180 § 1, art. 197 § 1, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• wyrok NSA z 25 lipca 2012 r., II FSK 2517/10
• wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2012 r., I SA/Gl 153/12
• wyrok WSA w Gliwicach z 28 września 2010 r., I SA/Gl 202/10