Zwolnienie dyscyplinarne a świadczenie przedemerytalne

W opisanej sytuacji samo to, że ma Pani odpowiedni wiek i niemal 30 lat stażu, nie oznacza jeszcze prawa do świadczenia przedemerytalnego. Kluczowe znaczenie ma sposób rozwiązania ostatniego stosunku pracy oraz to, czy po nim spełniono warunki związane z bezrobociem i pobieraniem zasiłku.

Jeżeli ostatnia umowa o pracę została rozwiązana w trybie dyscyplinarnym, czyli na podstawie art. 52 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, to co do zasady nie jest to rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. A właśnie taki powód zakończenia zatrudnienia jest wymagany w najczęściej spotykanym trybie nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Kiedy przysługuje świadczenie przedemerytalne?

Podstawowe przypadki przyznania świadczenia przedemerytalnego określa art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. W praktyce przy zwolnieniu z pracy najczęściej znaczenie ma art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, świadczenie przysługuje osobie, która:

• do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia,
• była zatrudniona u tego pracodawcy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy,
• ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta albo 60 lat – mężczyzna,
• oraz posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiety albo 35 lat dla mężczyzny.

To jednak nie wszystko. Dodatkowe warunki wynikają z art. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.

Dlaczego zwolnienie dyscyplinarne zwykle wyklucza świadczenie?

W Pani przypadku zasadnicza przeszkoda polega na tym, że zwolnienie dyscyplinarne nie mieści się w pojęciu przyczyn dotyczących zakładu pracy.

To pojęcie należy rozumieć zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Chodzi przede wszystkim o rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, likwidację stanowiska, upadłość lub likwidację pracodawcy albo inne przyczyny leżące po stronie pracodawcy lub zakładu pracy.

Natomiast rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika na podstawie art. 52 § 1 Kodeksu pracy jest zakończeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracownika, a nie pracodawcy. Z tego powodu ZUS co do zasady odmawia świadczenia przedemerytalnego, jeżeli ostatni stosunek pracy zakończył się właśnie w tym trybie.

Istotne jest też to, że przy ocenie prawa do świadczenia znaczenie ma ostatni sposób ustania zatrudnienia, z którego wywodzi się uprawnienie. Sam fakt, że zwolnienie dyscyplinarne nastąpiło kilka lat temu, nie otwiera automatycznie prawa do świadczenia. Potrzebny byłby późniejszy stosunek pracy zakończony w sposób odpowiadający wymogom ustawy.

Jakie warunki trzeba spełnić dodatkowo po utracie pracy?

Nawet jeśli rozwiązanie umowy nastąpiło z właściwej przyczyny, trzeba jeszcze spełnić warunki z art. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi:

• pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni,
• nadal być zarejestrowana jako bezrobotna w dniu złożenia wniosku,
• w okresie pobierania zasiłku nie odmówić bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, prac interwencyjnych albo robót publicznych,
• złożyć wniosek do ZUS w ustawowym terminie.

Termin jest bardzo ważny. Zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych wniosek składa się w terminie 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Jeżeli po upływie tych 180 dni bezrobotny podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, termin liczy się według art. 2 ust. 4 tej ustawy – co do zasady również 30 dni od ustania tego zatrudnienia.

Czy można „naprawić” sytuację po dyscyplinarce?

Tak, ale tylko w określony sposób. Jeżeli po dawnym zwolnieniu dyscyplinarnym podejmie Pani nowe zatrudnienie, to teoretycznie możliwe jest późniejsze ubieganie się o świadczenie przedemerytalne, jeżeli ostatni stosunek pracy zakończy się z przyczyn dotyczących zakładu pracy i zostaną spełnione pozostałe wymogi z art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Jeżeli kolejne zatrudnienie będzie terminowe, warto osobno sprawdzić, kiedy zakończenie umowy na czas określony pozwala ubiegać się o świadczenie przedemerytalne.

W praktyce oznacza to najczęściej konieczność:

• pozostawania w zatrudnieniu u ostatniego pracodawcy przez co najmniej 6 miesięcy,
• rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika,
• rejestracji w PUP i uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
• pobierania zasiłku przez 180 dni,
• złożenia kompletnego wniosku do ZUS w terminie.

Nie wystarczy więc sama rejestracja w urzędzie pracy po dawnej dyscyplinarce. Potrzebne jest nowe zdarzenie prawne spełniające warunki ustawy.

Zasiłek dla bezrobotnych – kiedy ma znaczenie?

Do świadczenia przedemerytalnego nie wystarcza sam status bezrobotnego. Najpierw trzeba uzyskać prawo do zasiłku dla bezrobotnych według zasad z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Zgodnie z tym przepisem, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji przez co najmniej 365 dni osiągał przychód lub wynagrodzenie, od którego istniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy, z uwzględnieniem także niektórych okresów zaliczalnych wymienionych w art. 71 ust. 2 tej ustawy.

Jeżeli ktoś nie ma odpowiednio „świeżego” okresu zatrudnienia lub innego tytułu uwzględnianego do zasiłku, to nie uzyska zasiłku dla bezrobotnych, a bez tego nie spełni też warunku z art. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.

Długość pobierania zasiłku określa art. 73 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dla świadczenia przedemerytalnego istotne jest przede wszystkim osiągnięcie minimum 180 dni pobierania zasiłku, niezależnie od tego, czy zasiłek przysługuje na 180, 365 czy dłuższy okres w danym przypadku.

Czy w tej sytuacji przysługuje wcześniejsza emerytura?

Samo zwolnienie dyscyplinarne nie daje prawa do wcześniejszej emerytury. Ewentualne uprawnienia emerytalne zależą od całkowicie innych przesłanek, przede wszystkim od daty urodzenia, rodzaju przebiegu ubezpieczenia, wieku emerytalnego oraz – w niektórych przypadkach – pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Jeżeli chodzi o tzw. emeryturę z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to wymaga ona m.in. osiągnięcia do 1 stycznia 1999 r. odpowiedniego stażu ogólnego i stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 184 ust. 1 tej ustawy. Bez takiego stażu ten tryb nie będzie miał zastosowania.

Jeżeli nie wykonywała Pani pracy w szczególnych warunkach albo w szczególnym charakterze i nie spełnia innych szczególnych podstaw emerytalnych, to co do zasady pozostaje emerytura po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Jakie inne świadczenia mogą wchodzić w grę?

To zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Jeżeli chodzi o rentę z tytułu niezdolności do pracy, podstawowy warunek wynika z art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Potrzebna jest m.in. niezdolność do pracy, wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz powstanie niezdolności do pracy w ustawowo określonym czasie. Szczegóły zależą od wieku, w którym powstała niezdolność, i przebiegu ubezpieczenia.

Jeżeli sytuacja dotyczy bardziej problemów bytowych niż ubezpieczeniowych, można też badać uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Tutaj znaczenie mają przede wszystkim kryteria dochodowe oraz rzeczywista sytuacja osobista i rodzinna.

Co wynika z Pani opisu praktycznie?

Przy założeniu, że:

• ostatnie rozwiązanie umowy nastąpiło dyscyplinarnie,
• od tamtej pory nie było nowego zatrudnienia zakończonego z przyczyn dotyczących pracodawcy,
• nie ma podstaw do renty z tytułu niezdolności do pracy,
• nie ma szczególnego stażu do wcześniejszej emerytury,

– obecnie nie widać podstaw do przyznania świadczenia przedemerytalnego.

Szansa mogłaby pojawić się dopiero po nowym zatrudnieniu spełniającym warunki ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Natomiast jeżeli stan zdrowia pogorszył się na tyle, że ogranicza zdolność do pracy, warto osobno przeanalizować dokumentację medyczną pod kątem renty z ZUS.

FAQ

Czy samo zwolnienie dyscyplinarne przekreśla świadczenie przedemerytalne na zawsze?

Nie zawsze na zawsze, ale przekreśla je w odniesieniu do tego konkretnego zakończenia zatrudnienia. Prawo może powstać dopiero po kolejnym zatrudnieniu, jeżeli ostatnia umowa rozwiąże się z przyczyn dotyczących zakładu pracy i zostaną spełnione pozostałe warunki z ustawy.

Czy 30 lat stażu pracy kobiety wystarczy do świadczenia przedemerytalnego?

Nie. Oprócz stażu potrzebne są także inne warunki, w szczególności odpowiedni wiek, co najmniej 6 miesięcy zatrudnienia u ostatniego pracodawcy, właściwy powód rozwiązania umowy oraz 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Czy po wielu latach od dyscyplinarki można jeszcze starać się o to świadczenie?

Tak, ale nie na podstawie dawnej dyscyplinarki. Trzeba spełnić warunki na nowo, zwykle po kolejnym zatrudnieniu zakończonym z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Czy urząd pracy sam przyznaje świadczenie przedemerytalne?

Nie. Powiatowy urząd pracy potwierdza okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych i spełnienie warunków po swojej stronie, natomiast decyzję o świadczeniu przedemerytalnym wydaje ZUS.

Czy zły stan zdrowia może dać inne świadczenie niż przedemerytalne?

Tak. W zależności od dokumentacji medycznej i przebiegu ubezpieczenia możliwa jest renta z tytułu niezdolności do pracy. Wymaga to jednak osobnej analizy według art. 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Źródła

• art. 52 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
• art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych
• art. 2 ust. 1 pkt 29, art. 71 i art. 73 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
• art. 57, art. 58 i art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
• art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej