Przedłużenie stażu podyplomowego lekarza a urlop

Nieobecność lekarza stażysty a przedłużenie stażu

W opisanej sytuacji kluczowe są dwa rodzaje nieobecności: 6 dni urlopu bezpłatnego oraz 1 dzień zwolnienia lekarskiego. Zgodnie z aktualnymi przepisami okres trwania stażu podyplomowego lekarza stażysty ulega przedłużeniu m.in. o czas nieobecności w pracy związanej z chorobą, świadczeniami z ubezpieczenia chorobowego oraz urlopem bezpłatnym udzielonym przez pracodawcę, przy czym urlop bezpłatny uwzględnia się w tym zakresie nie dłużej niż przez 3 miesiące w okresie stażu.

Jeżeli więc lekarz stażysta miał zakończyć staż 31 marca, a w trakcie stażu wystąpiło łącznie 7 dni nieobecności objętych przepisami o przedłużeniu, to co do zasady trzeba przedłużyć staż o okres potrzebny do zrealizowania tej części programu, której nie wykonano z powodu nieobecności. Pracodawca powinien także powiadomić właściwą okręgową radę lekarską o przedłużeniu stażu.

Nie należy jednak sprowadzać sprawy wyłącznie do prostego dodania dni do daty końcowej. Przepisy wskazują, że przedłużenie następuje na okres realizacji niezrealizowanej części programu stażu. W praktyce znaczenie ma więc to, czy w czasie absencji przypadły konkretne dni stażu cząstkowego, dyżury, szkolenia, sprawdziany albo inne elementy wymagające uzupełnienia.

Ile trwa staż podyplomowy lekarza i lekarza dentysty?

Aktualnie staż podyplomowy lekarza trwa 13 miesięcy, a staż podyplomowy lekarza dentysty 12 miesięcy. Staż odbywa się na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w celu przygotowania zawodowego i realizacji programu stażu podyplomowego.

Stażysta odbywa staż w wymiarze czasu odpowiadającym czasowi pracy lekarza zatrudnionego w podmiocie leczniczym oraz realizuje dyżury medyczne przewidziane w programie i harmonogramie. Dlatego przy przedłużeniu stażu trzeba sprawdzić nie tylko liczbę dni absencji, ale także to, czy zostały wykonane wymagane elementy programu.

Czy urlop wypoczynkowy przedłuża staż podyplomowy?

Urlop wypoczynkowy nie został wskazany w art. 15a ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty jako przyczyna przedłużenia stażu podyplomowego. Oznacza to, że samo korzystanie z urlopu wypoczynkowego nie powinno automatycznie powodować kolejnego wydłużenia stażu w taki sposób, jak zwolnienie lekarskie czy urlop bezpłatny.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Jeżeli przedłużenie stażu ma służyć uzupełnieniu konkretnej części programu, a w czasie przedłużenia lekarz stażysta pójdzie na urlop i nie zrealizuje brakującego dyżuru, szkolenia, stażu cząstkowego lub zaliczenia, problem nie znika. Urlop wypoczynkowy nie jest narzędziem do pominięcia elementów programu stażu.

W praktyce najbezpieczniej ustalić z pracodawcą, koordynatorem stażu i – w razie wątpliwości – z właściwą okręgową izbą lekarską, czy brakująca część programu została wykonana i jaka data zakończenia stażu może zostać potwierdzona w SMK.

Czy można zrezygnować z dodatkowych dni urlopu?

Nie. Urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem pracowniczym, z którego pracownik nie może się zrzec. Dotyczy to również lekarza stażysty zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas określony w celu odbycia stażu.

Jeżeli kadry wskazują, że z powodu przedłużenia zatrudnienia powstały dodatkowe 2 dni urlopu, nie oznacza to, że można skutecznie podpisać oświadczenie o rezygnacji z tego urlopu. Takie oświadczenie może być nieskuteczne, ponieważ prawo do urlopu ma charakter bezwzględnie chroniony przez przepisy Kodeksu pracy.

Możliwe są natomiast dwa praktyczne rozwiązania:

• wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w terminie uzgodnionym z pracodawcą, o ile nie uniemożliwi to uzupełnienia programu stażu,
• wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jeżeli stosunek pracy rozwiąże się lub wygaśnie, a urlop nie zostanie wcześniej wykorzystany.

Skąd biorą się dodatkowe 2 dni urlopu?

Jeżeli umowa o pracę lekarza stażysty miała zakończyć się 31 marca, a z powodu przedłużenia stażu trwa jeszcze w kwietniu, pracownik pozostaje zatrudniony u tego samego pracodawcy w kolejnym miesiącu kalendarzowym. Przy ustalaniu urlopu proporcjonalnego niepełny miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu – do pełnego dnia.

Dlatego przy rocznym wymiarze urlopu 20 dni dodatkowy miesiąc zatrudnienia może dawać 2 dni urlopu. Jeżeli pracownik ma już prawo do 26 dni urlopu rocznie, dodatkowy miesiąc może oznaczać 3 dni urlopu. Trzeba też sprawdzić, czy jest to pierwszy rok pracy danej osoby, ponieważ wtedy prawo do urlopu nabywa się według odrębnego mechanizmu – z upływem każdego miesiąca pracy.

W przypadku typowego lekarza stażysty po studiach wyższych najczęściej stosuje się wymiar 20 dni urlopu rocznie, chyba że wcześniejsze okresy zatrudnienia i okres nauki dają już prawo do wyższego wymiaru.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Jeżeli do końca umowy lekarz stażysta nie wykorzysta przysługującego urlopu wypoczynkowego, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny. Ekwiwalent nie jest zwykłą alternatywą dla urlopu w czasie trwania zatrudnienia, ale sposobem rozliczenia urlopu, którego nie dało się wykorzystać z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy strony zawierają kolejną umowę o pracę z tym samym pracodawcą i postanowią, że urlop zostanie wykorzystany w czasie kolejnego zatrudnienia. W przeciwnym razie niewykorzystany urlop powinien zostać rozliczony ekwiwalentem.

Nie jest prawidłowe rozwiązanie polegające na tym, że pracownik „nie chce” urlopu i „nie chce” ekwiwalentu, aby szybciej zamknąć sprawę. Można ustalić z pracodawcą faktyczny harmonogram zakończenia stażu i wykorzystania urlopu, ale nie można skutecznie zrzec się ustawowego prawa do urlopu.

Co zrobić w opisanej sytuacji?

Najpierw warto poprosić kadry lub koordynatora stażu o pisemne wskazanie nowej daty zakończenia stażu oraz sposobu rozliczenia nieobecności. Następnie trzeba sprawdzić, czy w dodatkowych dniach ma zostać zrealizowana konkretna część programu stażu, czy chodzi jedynie o formalne przedłużenie umowy o czas absencji.

Jeżeli do uzupełnienia pozostaje konkretna część programu, urlop wypoczynkowy nie powinien być planowany w sposób, który uniemożliwi jej wykonanie. Jeżeli natomiast wszystkie elementy programu zostały wykonane, a pozostaje wyłącznie rozliczenie dodatkowego urlopu, pracownik może uzgodnić z pracodawcą jego wykorzystanie albo oczekiwać ekwiwalentu przy zakończeniu umowy.

W razie rozbieżności między stanowiskiem kadr, koordynatora i okręgowej izby lekarskiej decydujące znaczenie będzie miało to, czy program stażu został faktycznie zrealizowany i czy właściwa okręgowa rada lekarska potwierdzi zaliczenie stażu w SMK.

FAQ

Podsumowanie

W przedstawionej sprawie 6 dni urlopu bezpłatnego i 1 dzień zwolnienia lekarskiego mogą uzasadniać przedłużenie stażu o 7 dni, ale trzeba ustalić, jaką część programu stażu należy faktycznie uzupełnić. Jeżeli przedłużenie powoduje powstanie dodatkowego urlopu wypoczynkowego, lekarz stażysta nie może się go zrzec. Urlop można wykorzystać za zgodą pracodawcy, a jeśli nie zostanie wykorzystany do końca zatrudnienia – powinien zostać rozliczony ekwiwalentem.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to uzyskać od pracodawcy i koordynatora jasną informację o nowej dacie zakończenia stażu, brakujących elementach programu oraz sposobie rozliczenia urlopu. W razie wątpliwości warto potwierdzić sprawę także w okręgowej izbie lekarskiej.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty – w szczególności art. 15 i art. 15a, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 37.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza i lekarza dentysty: Dz.U. 2023 poz. 377.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – w szczególności art. 152, art. 155¹, art. 155^2a, art. 155³ i art. 171, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – art. 2, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 501 z późn. zm..