Lekarz dentysta po stażu bez LDEK – jakie ma uprawnienia?

Czy po stażu bez LDEK można pracować jako lekarz dentysta?

Co do zasady nie. Samo ukończenie studiów lekarsko-dentystycznych oraz odbycie stażu podyplomowego nie wystarcza do samodzielnego wykonywania zawodu lekarza dentysty. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty wykonywanie zawodu lekarza dentysty polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych w zakresie chorób zębów, jamy ustnej, części twarzowej czaszki oraz okolic przyległych.

Dokumentem, który potwierdza dopuszczenie do wykonywania zawodu w Polsce, jest prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty przyznawane przez okręgową radę lekarską. Wynika to z art. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Jeżeli dana osoba nie ma pełnego prawa wykonywania zawodu, nie powinna być zatrudniana ani dopuszczana do czynności, które ustawa zastrzega dla lekarza dentysty.

LDEK, czyli Lekarsko-Dentystyczny Egzamin Końcowy, jest obecnie elementem systemu uzyskiwania uprawnień zawodowych lekarzy dentystów. Zasady dotyczące LEK i LDEK wynikają z art. 14a i następnych ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W konkretnej sprawie decydujące znaczenie ma jednak indywidualna uchwała właściwej okręgowej rady lekarskiej oraz dokumenty kandydata: dyplom, przebieg studiów, staż, ewentualne uznanie kwalifikacji i wynik egzaminu.

Dyplom, ograniczone PWZ i pełne PWZ – czym się różnią?

W praktyce trzeba odróżnić trzy sytuacje. Pierwsza to posiadanie dyplomu lekarza dentysty. Dyplom potwierdza ukończenie studiów, ale sam w sobie nie daje prawa do samodzielnego leczenia pacjentów. Druga to ograniczone prawo wykonywania zawodu, przyznawane w celu odbycia stażu podyplomowego. Trzecia to pełne prawo wykonywania zawodu, które pozwala na wykonywanie zawodu lekarza dentysty w granicach przepisów, wiedzy medycznej i zasad etyki.

Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty ograniczone prawo wykonywania zawodu przyznaje się w celu odbycia stażu podyplomowego. Oznacza to, że osoba odbywająca staż działa w ramach programu stażu, pod nadzorem i na zasadach określonych dla stażysty. Nie jest to pełne uprawnienie do samodzielnego prowadzenia gabinetu lub przyjmowania pacjentów jak lekarz dentysta z pełnym PWZ. W praktyce warto również ustalić, czy studenci medycyny English Division muszą odbywać staż po studiach.

Warunki przyznania pełnego prawa wykonywania zawodu lekarza dentysty określa art. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Przepis ten obejmuje m.in. obywatelstwo lub odpowiedni status, właściwy dyplom, pełną zdolność do czynności prawnych, stan zdrowia pozwalający na wykonywanie zawodu, nienaganną postawę etyczną oraz znajomość języka polskiego w zakresie niezbędnym do wykonywania zawodu. W zależności od ścieżki kształcenia i dokumentów kandydata znaczenie ma również odbycie albo uznanie stażu podyplomowego oraz wynik LDEK.

Jakie czynności są zastrzeżone dla lekarza dentysty z PWZ?

Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty wiąże wykonywanie zawodu lekarza dentysty z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w zakresie chorób zębów, jamy ustnej, części twarzowej czaszki i okolic przyległych. Dlatego bez pełnego prawa wykonywania zawodu nie należy wykonywać czynności takich jak rozpoznawanie chorób, planowanie leczenia, leczenie zachowawcze, chirurgiczne, protetyczne, ortodontyczne, ordynowanie leków, wykonywanie znieczuleń, wystawianie recept, wydawanie zaleceń lekarskich czy samodzielne prowadzenie dokumentacji medycznej jako lekarz dentysta.

Obowiązek wykonywania zawodu zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, należytą starannością i zasadami etyki zawodowej wynika z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Przepis ten dotyczy osób wykonujących zawód, czyli posiadających odpowiednie uprawnienia. Osoba bez PWZ nie może omijać tego wymogu przez podpisanie umowy cywilnoprawnej, nazwanie stanowiska inaczej albo uzyskanie ustnej zgody właściciela gabinetu.

Co można robić w gabinecie stomatologicznym bez pełnego PWZ?

Osoba, która nie ma pełnego prawa wykonywania zawodu lekarza dentysty, może wykonywać tylko takie czynności, które nie stanowią wykonywania zawodu lekarza dentysty w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W praktyce mogą to być np. czynności recepcyjne, administracyjne, organizacyjne, przygotowanie stanowiska pracy, porządkowanie dokumentów administracyjnych, kontakt z pacjentami w sprawach niemedycznych, zamawianie materiałów, a także czynności pomocnicze przy lekarzu dentyście, jeżeli nie wchodzą w zakres samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych.

Trzeba jednak uważać na nazwy stanowisk i rzeczywisty zakres obowiązków. Jeżeli w umowie wpisano stanowisko asystenta, ale w praktyce osoba zakłada wypełnienia, wykonuje ekstrakcje, prowadzi leczenie kanałowe, kwalifikuje do zabiegów, interpretuje zdjęcia RTG albo wydaje zalecenia jako lekarz, to nazwa stanowiska nie chroni przed odpowiedzialnością. Decydujące jest to, co faktycznie robi dana osoba.

W przypadku stanowisk medycznych innych niż lekarz dentysta, np. asystentka stomatologiczna lub higienistka stomatologiczna, znaczenie mają odrębne wymagania kwalifikacyjne i zakres kompetencji właściwy dla danego zawodu. Ukończenie studiów lekarsko-dentystycznych nie oznacza automatycznie, że można wykonywać wszystkie czynności przypisane innemu zawodowi medycznemu, jeżeli przepisy lub pracodawca wymagają konkretnych kwalifikacji dla tego stanowiska.

Odpowiedzialność za leczenie bez prawa wykonywania zawodu

Udzielanie świadczeń zdrowotnych bez wymaganych uprawnień może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty kto bez uprawnień udziela świadczeń zdrowotnych polegających na rozpoznawaniu chorób oraz ich leczeniu, podlega karze grzywny. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej albo wprowadza w błąd co do posiadania uprawnienia, zastosowanie może mieć art. 58 ust. 2 tej ustawy, który przewiduje surowszą odpowiedzialność.

Jeżeli pacjent dozna szkody, mogą pojawić się także roszczenia cywilne o odszkodowanie lub zadośćuczynienie. W zależności od skutków zdrowotnych w grę mogą wejść również przepisy Kodeksu karnego, np. art. 160 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny dotyczący narażenia człowieka na niebezpieczeństwo, a przy uszczerbku na zdrowiu także art. 156 lub art. 157 Kodeksu karnego.

Ryzyko ponosi również podmiot prowadzący gabinet lub lekarz dentysta, który dopuszcza osobę bez uprawnień do czynności zastrzeżonych dla lekarza dentysty. Może to skutkować odpowiedzialnością cywilną, organizacyjną, a w przypadku lekarza także odpowiedzialnością zawodową przed organami samorządu lekarskiego, jeżeli naruszone zostały zasady wykonywania zawodu.

Ubezpieczenie OC a osoba bez PWZ

Obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotów wykonujących działalność leczniczą i praktyk zawodowych nie powinno być traktowane jako zabezpieczenie dla działań wykonywanych bez wymaganych uprawnień. Jeżeli świadczenie zostało udzielone przez osobę, która nie miała prawa go udzielać, ubezpieczyciel może analizować, czy zdarzenie mieści się w zakresie ochrony ubezpieczeniowej oraz czy nie doszło do naruszenia warunków wykonywania działalności leczniczej.

W praktyce oznacza to, że zgoda właściciela gabinetu albo podpis lekarza pod dokumentacją nie legalizują leczenia wykonanego przez osobę bez pełnego PWZ. Takie działania zwiększają ryzyko sporu z pacjentem, ubezpieczycielem, organami samorządu zawodowego oraz organami ścigania.

Jak uzyskać pełne prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty?

Najbezpieczniejszą drogą jest kontakt z właściwą okręgową izbą lekarską i złożenie wniosku o przyznanie prawa wykonywania zawodu wraz z kompletem dokumentów. Okręgowa rada lekarska ocenia sprawę na podstawie art. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W typowej sytuacji potrzebne są m.in. dyplom, dokumenty dotyczące stażu podyplomowego, dokument potwierdzający wynik LDEK, dokumenty dotyczące stanu zdrowia, oświadczenia wymagane przez izbę oraz potwierdzenie znajomości języka polskiego, jeżeli ma to znaczenie w danej sprawie.

Jeżeli problem dotyczy starego trybu kształcenia, przerwy w stażu, przedłużenia stażu, odbycia stażu za granicą albo niejasności co do egzaminu, warto wystąpić do izby lekarskiej o pisemne stanowisko. Każda z tych sytuacji może wymagać innej dokumentacji i innej podstawy rozstrzygnięcia.

FAQ

Czy po samym stażu podyplomowym mogę przyjmować pacjentów jako dentysta?

Nie, jeżeli nie masz pełnego prawa wykonywania zawodu lekarza dentysty. Staż jest ważnym elementem drogi zawodowej, ale sam nie zastępuje decyzji okręgowej rady lekarskiej o przyznaniu pełnego PWZ.

Czy ograniczone PWZ pozwala pracować w prywatnym gabinecie poza stażem?

Nie w sposób dowolny. Ograniczone prawo wykonywania zawodu służy odbyciu stażu podyplomowego, co wynika z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Czynności powinny mieścić się w programie i zasadach stażu.

Czy lekarz dentysta z pełnym PWZ może pozwolić mi wykonywać zabiegi?

Nie może skutecznie nadać Ci uprawnień, których nie przyznała okręgowa rada lekarska. Jego zgoda nie zastępuje prawa wykonywania zawodu. Jeżeli wykonujesz leczenie bez PWZ, ryzyko prawne dotyczy także lekarza, który Cię dopuścił do takich czynności.

Czy mogę pracować jako asystent stomatologiczny po studiach dentystycznych?

Możesz wykonywać czynności pomocnicze, jeżeli nie są zastrzeżone dla lekarza dentysty i spełniasz wymagania dla danego stanowiska. Nie wolno jednak pod pozorem pracy asystenta samodzielnie diagnozować, leczyć ani wykonywać zabiegów stomatologicznych.

Co zrobić, jeżeli nie zdałem LDEK?

Należy sprawdzić najbliższy termin egzaminu w Centrum Egzaminów Medycznych oraz skontaktować się z okręgową izbą lekarską w sprawie aktualnych wymagań dokumentacyjnych. Do czasu uzyskania pełnego PWZ nie należy wykonywać czynności zastrzeżonych dla lekarza dentysty.

Źródła

• Art. 2 ust. 2, art. 4, art. 5, art. 14a i następne oraz art. 58 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
• Art. 160, art. 156 i art. 157 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
• Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej – w zakresie zasad wykonywania działalności leczniczej i organizacji podmiotów leczniczych.