Działalność stomatologa – praktyka, spółka czy podmiot leczniczy?

Obecnie nie funkcjonuje już dawne pojęcie NZOZ w znaczeniu używanym przed wejściem w życie ustawy o działalności leczniczej. Dziś podstawowe rozróżnienie przebiega między praktyką zawodową a podmiotem leczniczym. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 5 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Lekarz dentysta jest traktowany na gruncie przepisów jak lekarz, jeżeli ustawa wyraźnie nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty ilekroć w ustawie jest mowa o lekarzu, rozumie się przez to także lekarza dentystę.

Jak stomatolog może dziś legalnie wykonywać działalność

Na gruncie art. 5 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej lekarz może wykonywać działalność leczniczą jako praktykę zawodową. Praktyka zawodowa obejmuje m.in. indywidualną praktykę lekarską, indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską, praktykę wyłącznie w miejscu wezwania, praktykę wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy oraz grupową praktykę lekarską.

Grupowa praktyka lekarska może być prowadzona w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej, co wynika z art. 5 ust. 3 ustawy o działalności leczniczej.

Odrębną kategorią jest podmiot leczniczy. Podmiotem leczniczym może być przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, o ile wykonuje działalność leczniczą i spełnia wymogi ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej.

Czy w indywidualnej praktyce można zatrudnić innego dentystę

To jest najważniejszy praktyczny problem. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz wykonujący indywidualną praktykę lekarską albo indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską może zatrudniać osoby niebędące lekarzami do wykonywania czynności pomocniczych.

Z kolei art. 53 ust. 2 tej samej ustawy dopuszcza zatrudnianie lekarza albo lekarza dentysty przez lekarza prowadzącego praktykę jedynie w celu odbywania przez niego stażu podyplomowego, szkolenia specjalizacyjnego albo szkolenia w celu uzyskania określonych umiejętności. Dodatkowo art. 53 ust. 3 nakłada obowiązek poinformowania organu prowadzącego rejestr o takim zatrudnieniu.

Oznacza to, że indywidualna praktyka nie jest dobrą formą, jeżeli celem jest zwykłe zatrudnianie innych stomatologów do codziennego udzielania świadczeń pacjentom w gabinecie. W takim przypadku bezpieczniejszym rozwiązaniem organizacyjnym jest prowadzenie działalności jako podmiot leczniczy.

Jeżeli plan rozwoju gabinetu obejmuje kilku lekarzy, osobną recepcję, asystę, higienistki, kilka unitów i szerszą organizację świadczeń, zwykle warto rozważyć model podmiotu leczniczego zamiast pozostawania przy samej praktyce zawodowej.

Praktyka zawodowa a podmiot leczniczy – najważniejsza różnica

Praktyka zawodowa i podmiot leczniczy to nie to samo. Praktyka zawodowa jest szczególnym sposobem wykonywania zawodu medycznego przez lekarza lub lekarzy. Podmiot leczniczy to natomiast zorganizowany przedsiębiorca wykonujący działalność leczniczą na własny rachunek w ramach przedsiębiorstwa.

Znaczenie ma tu także art. 17 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym podmiot wykonujący działalność leczniczą może rozpocząć działalność po uzyskaniu wpisu do rejestru. Wpis obejmuje odpowiednio praktyki zawodowe albo podmioty lecznicze w ramach RPWDL.

W praktyce oznacza to, że przy zmianie modelu działania nie wystarczy samo założenie firmy albo spółki. Trzeba jeszcze zadbać o właściwy wpis do rejestru, regulamin organizacyjny, wymogi lokalowe, ubezpieczenie OC oraz zgodność zakresu działalności z rzeczywistym sposobem udzielania świadczeń.

Jeżeli interesuje Pana forma spółki przy działalności stomatologa, warto zobaczyć także materiał o rejestracja podmiotu leczniczego w kontekście prowadzenia placówki medycznej.

Jaka forma może być najlepsza dla stomatologa

Nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla każdego. Wybór zależy od tego, czy chce Pan:

• pracować samodzielnie i bez rozbudowanego zespołu,
• zatrudniać innych dentystów lub lekarzy innych specjalności,
• rozszerzać skalę świadczeń i kontrakt z NFZ,
• współpracować z innymi placówkami,
• ograniczać ryzyko majątkowe,
• optymalizować model podatkowy i organizacyjny.

Indywidualna praktyka jest najprostsza, ale najsłabiej nadaje się do rozwoju gabinetu opartego na pracy wielu lekarzy.

Grupowa praktyka bywa dobrym rozwiązaniem, gdy kilku lekarzy chce wspólnie wykonywać zawód. Najczęściej rozważa się tu spółkę partnerską albo jawną, zależnie od relacji między wspólnikami i oczekiwanego modelu odpowiedzialności.

Podmiot leczniczy prowadzony jako jednoosobowa działalność gospodarcza albo spółka jest zwykle najwygodniejszy tam, gdzie gabinet ma działać szerzej niż osobista praktyka jednego lekarza.

Przy wyborze spółki warto pamiętać, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i jest w istocie umową wspólników, natomiast spółka jawna i partnerska są spółkami osobowymi wpisywanymi do KRS na podstawie przepisów ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych.

Czy po zmianie formy można pracować także w innych placówkach

Co do zasady tak, ale zależy to od rodzaju relacji prawnej i treści umów. Samo prowadzenie praktyki albo podmiotu leczniczego nie blokuje automatycznie możliwości pracy w innym podmiocie leczniczym, na etacie, kontrakcie B2B albo w ramach praktyki wykonywanej w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego.

Trzeba jednak sprawdzić:

• czy umowa z NFZ nie zawiera ograniczeń organizacyjnych lub osobowych,
• czy nie ma zakazu konkurencji w umowach cywilnych albo pracowniczych,
• czy harmonogram pracy i wymogi dostępności świadczeń pozwalają na równoległe wykonywanie obowiązków,
• czy sposób rozliczeń nie prowadzi do pozorności współpracy albo naruszenia warunków kontraktowych.

W sprawach kontraktowych samo prawo powszechne to nie wszystko. Istotne znaczenie ma także treść konkretnej umowy z NFZ, warunki konkursu ofert oraz zarządzenia Prezesa NFZ obowiązujące dla danego rodzaju świadczeń.

Co z CEIDG, KRS i rejestrem działalności leczniczej

To częsty błąd praktyczny: przedsiębiorcy zakładają, że wpis do CEIDG albo KRS wystarczy do legalnego udzielania świadczeń zdrowotnych. Nie wystarczy.

CEIDG albo KRS służą rejestracji działalności gospodarczej lub spółki. Natomiast działalność lecznicza wymaga dodatkowo wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.

Jeżeli działalność ma być wykonywana jako praktyka zawodowa, stosuje się wpis do rejestru praktyk zawodowych prowadzonego w ramach RPWDL przez właściwą okręgową radę lekarską. Jeżeli działalność ma być wykonywana jako podmiot leczniczy, wpis następuje do rejestru prowadzonego przez właściwy organ rejestrowy, najczęściej wojewodę.

Podatki i składki – na co uważać

Sam wybór formy medycznej nie przesądza automatycznie o podatkach. O skutkach podatkowych decyduje jednocześnie forma prawna, sposób opodatkowania i model wypłaty środków.

• Przy jednoosobowej działalności gospodarczej podatek dochodowy płaci przedsiębiorca według wybranej formy opodatkowania, o ile przepisy ją dopuszczają.
• W spółce cywilnej, jawnej i partnerskiej co do zasady podatek dochodowy rozliczają wspólnicy, a nie sama spółka, chyba że w szczególnym przypadku ustawa podatkowa stanowi inaczej.
• Spółka z o.o. jest odrębnym podatnikiem CIT, a wypłata zysku wspólnikowi może powodować ekonomiczne podwójne opodatkowanie.

W zakresie VAT trzeba każdorazowo odróżnić usługi opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia od innych świadczeń. Zwolnienie z VAT wynika przede wszystkim z art. 43 ust. 1 pkt 18 i 19 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, ale nie obejmuje automatycznie wszystkich usług okołomedycznych czy estetycznych.

Składki ZUS również zależą od formy prowadzenia działalności i statusu wspólnika. Nie da się ich rzetelnie ocenić bez ustalenia, czy chodzi o JDG, spółkę cywilną, jawną, partnerską czy spółkę z o.o., a także czy lekarz pracuje równolegle na etacie.

Kiedy podmiot leczniczy jest zwykle lepszym rozwiązaniem

W praktyce podmiot leczniczy jest częściej wybierany, gdy stomatolog:

• chce legalnie organizować pracę większego zespołu lekarzy,
• prowadzi gabinet z rozbudowaną infrastrukturą i personelem,
• planuje rozwój placówki, a nie tylko osobiste świadczenie usług,
• chce łatwiej uporządkować relacje kontraktowe z personelem i współpracownikami,
• rozważa wspólny biznes z innymi osobami, także niebędącymi lekarzami, jeśli przepisy szczególne i model działalności na to pozwalają.

Trzeba jednak pamiętać, że w działalności leczniczej poza samą formą prawną liczą się też wymogi sanitarne, lokalowe, organizacyjne, obowiązkowe OC i zgodność z dokumentacją rejestrową. Zmiana formy bez aktualizacji wpisów oraz procedur wewnętrznych może prowadzić do problemów w razie kontroli.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy sama praktyka wystarcza, a kiedy rozsądniej przejść na model podmiotu leczniczego.

FAQ

Czy stomatolog w indywidualnej praktyce może zatrudnić innego dentystę do leczenia pacjentów?

Co do zasady nie jest to forma przeznaczona do zwykłego zatrudniania innych lekarzy. Art. 53 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pozwala zatrudniać osoby niebędące lekarzami do czynności pomocniczych, a art. 53 ust. 2 dopuszcza zatrudnianie lekarzy przede wszystkim do celów szkoleniowych.

Czy sama rejestracja firmy w CEIDG wystarczy do prowadzenia gabinetu?

Nie. Poza CEIDG albo KRS potrzebny jest jeszcze wpis do właściwego rejestru działalności leczniczej, zgodnie z art. 17 ust. 1 i art. 100 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.

Czy stomatolog może jednocześnie prowadzić gabinet i pracować w innej klinice?

Najczęściej tak, ale trzeba sprawdzić treść umów, ewentualny zakaz konkurencji, warunki kontraktu z NFZ i rzeczywisty czas pracy. Każda z tych okoliczności może zmieniać ocenę.

Czy spółka zawsze jest lepsza od jednoosobowej działalności?

Nie. Spółka jest przydatna zwłaszcza wtedy, gdy działalność ma być wspólna, większa organizacyjnie albo bardziej rozwojowa. Przy małym, jednoosobowym gabinecie często wystarcza prostszy model, o ile odpowiada realnemu sposobowi wykonywania zawodu.

Czy kontrakt z NFZ automatycznie przejdzie na nową formę działalności?

Nie należy tego zakładać. Zmiana formy prawnej może wymagać aneksu, nowej procedury albo spełnienia dodatkowych warunków kontraktowych. Trzeba sprawdzić konkretną umowę i aktualne regulacje NFZ.

Źródła

• art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2–3, art. 17 ust. 1, art. 100 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
• art. 2 ust. 3 oraz art. 53 ust. 1–4 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
• ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
• ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych
• art. 43 ust. 1 pkt 18 i 19 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług