Import i sprzedaż diamentów w Polsce – procedury

Stan prawny aktualny na 21 czerwca 2026 r. Poniższe omówienie dotyczy importu, obróbki i sprzedaży diamentów w Polsce przez spółkę z o.o. zakładaną przez cudzoziemca. W praktyce najwięcej problemów powstaje nie przy samej rejestracji spółki, lecz przy odprawie celnej, dokumentacji pochodzenia diamentów, rozliczeniu VAT oraz wykazaniu, że towar nie narusza procesu Kimberley ani sankcji unijnych.

Kwestia rejestracji i dopuszczalności działalności

Import, obróbka i sprzedaż diamentów nie są obecnie działalnością, która sama w sobie wymagałaby koncesji albo zezwolenia administracyjnego tylko dlatego, że przedmiotem obrotu są diamenty. Nie oznacza to jednak, że działalność jest pozbawiona wymogów. Należy odróżnić swobodę prowadzenia działalności od obowiązków celnych, podatkowych, sankcyjnych, AML oraz dokumentacyjnych.

Jeżeli inwestorem jest obywatel Ukrainy albo innego państwa spoza UE, najbezpieczniejszą i najczęściej stosowaną formą będzie spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Osoba zagraniczna, która nie spełnia warunków pozwalających jej działać w Polsce na takich samych zasadach jak obywatel polski, może co do zasady podejmować działalność w wybranych formach spółek handlowych, w tym w formie spółki z o.o., a także obejmować lub nabywać udziały w takiej spółce.

W opisanej sytuacji kluczowe będzie więc to, aby poprawnie przeprowadzić rejestrację spółki przez obcokrajowca, zgłosić spółkę do KRS, uzyskać NIP i REGON, założyć rachunek bankowy, rozważyć zgłoszenie VAT-R oraz ustalić, kto będzie członkiem zarządu i kto faktycznie będzie wykonywał pracę w Polsce.

Sama rejestracja spółki z o.o. nie rozwiązuje jednak kwestii pobytu i pracy. Jeżeli cudzoziemiec ma prowadzić sprawy spółki z terytorium Polski, pełnić funkcję w zarządzie, pobierać wynagrodzenie albo zatrudniać cudzoziemców, trzeba osobno zbadać podstawę pobytową i ewentualne wymogi dotyczące pracy. W przypadku obywateli Ukrainy znaczenie mogą mieć przepisy szczególne, ale ich zastosowanie zależy od konkretnego statusu pobytowego, daty wjazdu i rodzaju wykonywanej pracy.

Czy obrót diamentami jest reglamentowany?

Polskie przepisy nie przewidują ogólnej koncesji na handel diamentami. Przedsiębiorca może więc założyć spółkę i prowadzić działalność polegającą na imporcie, szlifowaniu, oprawianiu, sprzedaży hurtowej lub detalicznej diamentów, o ile spełni zwykłe wymogi dotyczące przedsiębiorców oraz szczególne wymogi wynikające z rodzaju towaru.

Najważniejsze szczególne obszary to:

• proces Kimberley – dotyczy surowca diamentowego, czyli diamentów nieobrobionych lub tylko przepiłowanych, przeciętych albo zgrubnie obrobionych, klasyfikowanych pod kodami HS 7102 10, 7102 21 i 7102 31;
• prawo celne – obejmuje zgłoszenie celne, klasyfikację CN/TARIC, wartość celną, dokumenty pochodzenia, procedurę dopuszczenia do obrotu albo tranzytu;
• VAT – obejmuje VAT importowy, ewentualną rejestrację jako podatnik VAT czynny oraz zasady sprzedaży krajowej;
• AML i sankcje – obejmują weryfikację kontrahentów, źródła pochodzenia towaru, płatności gotówkowe oraz zakazy dotyczące diamentów rosyjskich lub diamentów przetworzonych w państwach trzecich z surowca rosyjskiego;
• ochrona konsumentów i oznaczanie towaru – szczególnie wtedy, gdy diamenty są sprzedawane konsumentom, oprawiane w biżuterię albo prezentowane z certyfikatami jakości.

Inaczej należy oceniać zakup i sprzedaż luźnych diamentów oszlifowanych, inaczej import surowca diamentowego, a jeszcze inaczej produkcję i sprzedaż biżuterii z metalami szlachetnymi. W praktyce trzeba więc ustalić nie tylko sam fakt, że chodzi o diamenty, lecz także ich postać, kod CN, kraj pochodzenia, kraj wywozu, dokumenty certyfikacyjne i planowany model sprzedaży.

Proces Kimberley przy imporcie surowca diamentowego

Najważniejszym aktem prawnym dla importu surowych diamentów jest rozporządzenie Rady (WE) nr 2368/2002 wprowadzające w życie system certyfikacji procesu Kimberley dla handlu międzynarodowego surowcem diamentowym. Rozporządzenie jest stosowane bezpośrednio w państwach UE.

Proces Kimberley nie obejmuje każdego diamentu. Dotyczy surowca diamentowego, czyli diamentu nieobrobionego lub tylko przepiłowanego, przeciętego albo zgrubnie obrobionego, który mieści się w kodach HS 7102 10, 7102 21 albo 7102 31. Jeżeli diament jest już oszlifowany i nie mieści się w tych kodach, obowiązki z rozporządzenia Kimberley co do zasady nie będą miały zastosowania, choć nadal pozostaną obowiązki celne, podatkowe, sankcyjne i dowodowe.

Import surowych diamentów do UE jest zakazany, chyba że łącznie spełnione są warunki wynikające z rozporządzenia:

• diamentom towarzyszy certyfikat Kimberley zatwierdzony przez właściwy organ uczestnika procesu Kimberley;
• towar znajduje się w pojemnikach zabezpieczonych przed manipulacją;
• plomby założone przy eksporcie nie zostały naruszone;
• certyfikat jednoznacznie identyfikuje przesyłkę, której dotyczy;
• pojemniki i certyfikaty zostają przedłożone do weryfikacji właściwemu organowi unijnemu.

Jeżeli surowe diamenty wjadą do państwa członkowskiego, w którym nie działa właściwy organ unijny do weryfikacji certyfikatów Kimberley, konieczne może być skierowanie towaru w procedurze tranzytu do organu w innym państwie członkowskim. Aktualną listę takich organów zawiera załącznik III do rozporządzenia 2368/2002. W praktyce przed importem trzeba uzgodnić trasę, dokumenty i procedurę z agencją celną oraz organem, który będzie weryfikował certyfikat.

Nie wolno zakładać, że posiadanie certyfikatu od dostawcy automatycznie kończy sprawę. Certyfikat musi odpowiadać konkretnej przesyłce, pochodzić od właściwego uczestnika procesu Kimberley, być ważny i zostać zweryfikowany zgodnie z procedurą. Naruszenie plomb, rozbieżności w masie, wartości, numerach przesyłki albo danych eksportera mogą spowodować zatrzymanie towaru.

Obowiązki celne przy imporcie diamentów

Przy imporcie diamentów trzeba ustalić właściwy kod CN/TARIC. Dla diamentów właściwa jest grupa 7102, ale konkretna podpozycja zależy od tego, czy są to diamenty przemysłowe, nieprzemysłowe, surowe, sortowane, nieposortowane, szlifowane lub w innej postaci. Kod ma znaczenie nie tylko dla cła, lecz także dla dokumentów wymaganych przy odprawie i ograniczeń pozataryfowych.

Co do zasady dla diamentów z pozycji CN 7102 stawka celna przy imporcie do UE wynosi 0%. Nie należy jednak utożsamiać tego ze zwolnieniem z całej odprawy. Nadal trzeba złożyć zgłoszenie celne, wykazać wartość celną, przedstawić dokumenty handlowe i transportowe, rozliczyć VAT importowy oraz spełnić ewentualne środki pozataryfowe, w tym wymogi procesu Kimberley i sankcje.

Przygotowując import, przedsiębiorca powinien w szczególności:

• uzyskać numer EORI potrzebny do czynności celnych;
• ustalić właściwy kod CN/TARIC i sprawdzić go w ISZTAR/TARIC na dzień importu;
• zgromadzić fakturę, list przewozowy, dokumenty płatności, dokumenty pochodzenia oraz specyfikację kamieni;
• w przypadku surowca diamentowego przygotować certyfikat Kimberley i zabezpieczone opakowanie;
• ustalić z agencją celną, czy możliwe jest dopuszczenie do obrotu w Polsce, czy konieczny będzie tranzyt do organu w innym państwie UE;
• zweryfikować, czy towar nie jest objęty sankcjami, zakazem importu albo dodatkowymi wymogami dokumentacyjnymi.

Warto pamiętać, że wartość celna nie zawsze jest równa samej cenie kamieni z faktury. Do podstawy mogą wchodzić koszty transportu, ubezpieczenia i inne elementy związane z dostawą do miejsca wprowadzenia na obszar celny UE. Przy drogich towarach, takich jak diamenty, organy celne mogą dokładniej badać realność ceny, dokumenty płatności i powiązania między stronami.

VAT przy imporcie i sprzedaży diamentów

Przy imporcie do Polski trzeba zasadniczo liczyć się z VAT importowym. Standardowa stawka VAT dla diamentów wynosi 23%, chyba że w konkretnym przypadku z przepisów wynika szczególna stawka lub procedura. To, że cło wynosi 0%, nie oznacza, że nie wystąpi VAT.

Oddzielnie należy ocenić sprzedaż krajową. Obecnie limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 200 000 zł wartości sprzedaży w poprzednim roku podatkowym, a dla podatnika rozpoczynającego działalność w trakcie roku limit liczy się proporcjonalnie. Po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono limit.

Trzeba jednak zachować ostrożność, ponieważ art. 113 ustawy o VAT przewiduje wyłączenia ze zwolnienia. Zwolnienia podmiotowego nie stosuje się m.in. do towarów wskazanych w załączniku nr 12 do ustawy. Załącznik ten obejmuje określone towary z działu 71 CN, w tym niektóre metale szlachetne, artykuły biżuteryjne i wyroby jubilerskie z metalu szlachetnego lub platerowanego metalem szlachetnym. Dlatego czym innym jest sprzedaż luźnych, nieoprawionych diamentów z CN 7102, a czym innym sprzedaż biżuterii z diamentami i metalami szlachetnymi.

Jeżeli model biznesowy obejmuje nie tylko obrót luźnymi kamieniami, lecz także oprawianie diamentów w złoto, srebro lub platynę, produkcję biżuterii albo sprzedaż gotowych wyrobów jubilerskich, należy przed rozpoczęciem sprzedaży ustalić, czy spółka w ogóle może korzystać ze zwolnienia podmiotowego. W wielu przypadkach praktycznie bezpieczniejszym rozwiązaniem będzie rejestracja jako podatnik VAT czynny od początku, zwłaszcza gdy spółka importuje towary o znacznej wartości i chce odliczać VAT naliczony.

Przy transakcjach międzynarodowych trzeba także rozważyć rejestrację VAT-UE, zasady wewnątrzwspólnotowych dostaw i nabyć, dokumentację eksportu oraz rozliczenia przy sprzedaży do konsumentów lub przedsiębiorców z innych państw.

Obróbka diamentów i sprzedaż biżuterii z metalami szlachetnymi

Jeżeli działalność ma polegać wyłącznie na szlifowaniu albo sprzedaży luźnych diamentów, główny ciężar regulacyjny dotyczy dokumentacji pochodzenia, odprawy celnej, VAT i sankcji. Jeżeli jednak diamenty będą oprawiane w złoto, srebro, platynę lub pallad i sprzedawane jako biżuteria, dochodzą obowiązki z Prawa probierczego.

Podmiot wprowadzający do obrotu wyroby z metali szlachetnych musi zapewnić, aby wyroby spełniały warunki przewidziane w przepisach probierczych, w szczególności dotyczące próby, badania i oznaczania cechami probierczymi albo świadectwa badania. Z obowiązku badania i cechowania zwolnione są m.in. wyroby, w których masa części wykonanych ze stopu metali szlachetnych nie przekracza 1 grama dla stopów złota, platyny i palladu oraz 5 gramów dla stopów srebra. Przy sprzedaży takich wyrobów trzeba też prawidłowo informować klientów o próbie i masie części wykonanych ze stopu metalu szlachetnego.

W praktyce oznacza to, że spółka obrabiająca same diamenty ma inny zestaw obowiązków niż spółka produkująca pierścionki, kolczyki lub zawieszki z diamentami. Jeżeli planuje Pan pełny model jubilerski, warto jeszcze przed startem ustalić procedurę współpracy z urzędem probierczym oraz sposób oznaczania i opisywania wyrobów w sklepie internetowym lub stacjonarnym.

AML, sankcje i weryfikacja pochodzenia diamentów

Diamenty są towarem wysokiej wartości, łatwym do przemieszczania i często wykorzystywanym w transakcjach międzynarodowych. Z tego powodu banki, organy celne i kontrahenci mogą oczekiwać rozbudowanej dokumentacji pochodzenia towaru, źródła finansowania oraz zgodności z przepisami sankcyjnymi.

Na gruncie ustawy AML przedsiębiorca prowadzący zwykły handel towarami staje się instytucją obowiązaną w zakresie, w jakim przyjmuje lub dokonuje płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy jest to jedna operacja, czy kilka operacji, które wydają się powiązane. Wtedy powstają obowiązki identyfikacji klienta, oceny ryzyka, stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, procedur wewnętrznych i ewentualnego raportowania do GIIF.

Nawet przy płatnościach bezgotówkowych warto wdrożyć podstawową procedurę weryfikacji kontrahentów. Powinna ona obejmować sprawdzenie danych dostawcy, beneficjentów rzeczywistych, kraju pochodzenia kamieni, kraju wywozu, dokumentów certyfikacyjnych, list sankcyjnych oraz spójności płatności z fakturą i dostawą.

Szczególne znaczenie mają sankcje wobec Rosji. Unijne przepisy ograniczające dotyczą nie tylko diamentów pochodzących z Rosji lub wywożonych z Rosji, lecz także określonych przypadków diamentów rosyjskich przetworzonych w państwach trzecich. Dlatego przy zakupach z centrów handlu diamentami poza UE nie wystarczy informacja, że towar został kupiony od dostawcy z państwa trzeciego. Trzeba mieć dokumenty pozwalające wykazać rzeczywiste pochodzenie i brak rosyjskiego źródła.

Pracownicy, pobyt i wykonywanie pracy w Polsce

Jeżeli spółka ma zatrudniać cudzoziemców, należy oddzielić trzy kwestie: legalny pobyt, legalną pracę oraz formalne zatrudnienie w spółce. Wiza, karta pobytu, ochrona czasowa, zezwolenie na pobyt czasowy albo inny tytuł pobytowy nie zawsze automatycznie uprawniają do każdej pracy i na każdych warunkach.

Przed zatrudnieniem pracownika z Ukrainy lub innego państwa trzeciego trzeba sprawdzić, czy dana osoba ma prawo legalnie przebywać w Polsce i czy może pracować na planowanym stanowisku. W zależności od statusu cudzoziemca może być potrzebne powiadomienie urzędu pracy, oświadczenie o powierzeniu pracy, zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę albo inna podstawa przewidziana w przepisach szczególnych.

Podobnie należy potraktować członka zarządu spółki z o.o. Jeżeli cudzoziemiec tylko posiada udziały, ale nie przebywa i nie pracuje w Polsce, sytuacja jest inna niż wtedy, gdy faktycznie zarządza spółką z Polski, podpisuje umowy, pobiera wynagrodzenie i stale wykonuje czynności operacyjne. W tym drugim przypadku należy przeanalizować także kwestie pobytowe, podatkowe i ubezpieczeniowe.

Praktyczna checklista przed rozpoczęciem działalności

Przed pierwszą dostawą diamentów do Polski warto przygotować nie tylko spółkę, lecz także cały obieg dokumentów. W praktyce rekomendowana kolejność działań wygląda następująco:

1. ustalenie, czy inwestor zakłada spółkę z o.o. samodzielnie, z polskim wspólnikiem, czy z innym cudzoziemcem;
2. rejestracja spółki w KRS, założenie rachunku bankowego i przygotowanie danych beneficjentów rzeczywistych;
3. uzyskanie numeru EORI i wybór agencji celnej;
4. ustalenie kodów CN/TARIC dla każdego typu diamentu lub wyrobu;
5. sprawdzenie, czy towar jest surowcem diamentowym objętym procesem Kimberley;
6. weryfikacja dostawcy, kraju pochodzenia, kraju wywozu i sankcji;
7. przygotowanie dokumentów do odprawy celnej i rozliczenia VAT importowego;
8. ustalenie, czy spółka będzie podatnikiem VAT czynnym od początku;
9. opracowanie procedury przechowywania faktur, certyfikatów, dokumentów płatności i dokumentów pochodzenia;
10. sprawdzenie wymogów pobytowych i pracowniczych wobec członków zarządu oraz pracowników.

W biznesie diamentowym warto przyjąć zasadę, że każda partia towaru powinna mieć kompletną historię: od kraju wydobycia lub pochodzenia, przez kraj wywozu, certyfikaty, transport, odprawę, aż po sprzedaż końcową. Brak dokumentu może być problemem nie tylko przy odprawie celnej, lecz także przy kontroli podatkowej, AML, bankowej lub przy sporze z kontrahentem.

FAQ

Czy obywatel Ukrainy może założyć w Polsce spółkę z o.o.?

Tak, co do zasady obywatel Ukrainy może być wspólnikiem spółki z o.o. i prowadzić przez nią działalność w Polsce. Trzeba jednak osobno sprawdzić legalność pobytu, możliwość pracy w zarządzie lub na rzecz spółki oraz obowiązki dotyczące zatrudniania cudzoziemców.

Czy handel diamentami wymaga koncesji?

Sam handel diamentami nie wymaga co do zasady koncesji. Wymogi pojawiają się jednak na innych poziomach: odprawa celna, VAT, proces Kimberley dla surowych diamentów, sankcje, AML i dokumentacja pochodzenia towaru.

Czy certyfikat Kimberley jest potrzebny przy każdym imporcie diamentów?

Nie. Certyfikat Kimberley dotyczy surowca diamentowego, czyli diamentów nieobrobionych lub tylko wstępnie obrobionych, objętych kodami HS 7102 10, 7102 21 i 7102 31. Przy diamentach oszlifowanych obowiązek ten zwykle nie występuje, ale nadal trzeba spełnić wymogi celne, podatkowe i sankcyjne.

Czy stawka celna 0% oznacza, że import diamentów nic nie kosztuje?

Nie. Stawka celna 0% oznacza brak należności celnej przy prawidłowej klasyfikacji, ale nie znosi odprawy celnej, dokumentów ani VAT importowego. W Polsce trzeba zasadniczo rozliczyć VAT według właściwej stawki, najczęściej 23%.

Czy spółka sprzedająca diamenty może korzystać ze zwolnienia z VAT do 200 000 zł?

To zależy od modelu sprzedaży i klasyfikacji towarów. Limit zwolnienia podmiotowego wynosi 200 000 zł, ale ustawa o VAT wyłącza zwolnienie dla części towarów z załącznika nr 12, w tym określonych wyrobów z metali szlachetnych i biżuterii. Luźne diamenty i gotowe wyroby jubilerskie należy oceniać osobno.

Czy przy sprzedaży diamentów trzeba mieć procedurę AML?

Jeżeli przedsiębiorca przyjmuje lub dokonuje płatności gotówkowych za towary o wartości co najmniej równowartości 10 000 euro, wchodzi w zakres obowiązków AML jako instytucja obowiązana w tym zakresie. Niezależnie od gotówki warto wdrożyć procedurę weryfikacji kontrahentów i pochodzenia towaru, bo diamenty są towarem wysokiego ryzyka.

Czy można importować diamenty pochodzące z Rosji?

Co do zasady należy liczyć się z zakazami i ograniczeniami wynikającymi z unijnych sankcji wobec Rosji. Dotyczą one również określonych sytuacji, w których diamenty rosyjskiego pochodzenia zostały przetworzone w państwie trzecim. Przed importem trzeba uzyskać dokumenty potwierdzające pochodzenie i sprawdzić aktualne sankcje.

Co zrobić przed pierwszą dostawą diamentów do Polski?

Należy ustalić kod CN/TARIC, sprawdzić stawkę i środki pozataryfowe w ISZTAR/TARIC, uzyskać EORI, wybrać agencję celną, zweryfikować dostawcę i pochodzenie kamieni, przygotować dokumenty do VAT oraz sprawdzić, czy towar wymaga certyfikatu Kimberley.

Źródła

• Rozporządzenie Rady (WE) nr 2368/2002 z 20 grudnia 2002 r. wprowadzające system certyfikacji procesu Kimberley dla handlu międzynarodowego surowcem diamentowym: EUR-Lex.
• Rozporządzenie Rady (UE) nr 833/2014 dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie: EUR-Lex.
• Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 113 i załącznik nr 12: ISAP.
• Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w szczególności art. 2, art. 34 i art. 50: Dziennik Ustaw.
• Ustawa z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP: ELI.
• Ustawa z 1 kwietnia 2011 r. Prawo probiercze oraz informacje Głównego Urzędu Miar o zasadach obrotu wyrobami z metali szlachetnych: GUM.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny: EUR-Lex.
• System ISZTAR4 Ministerstwa Finansów do weryfikacji stawek celnych i środków taryfowych: ISZTAR4.