Punkty karne po odmowie mandatu i wyroku sądu

Czy punkty karne muszą być wpisane w wyroku sądu?

Nie. Punkty karne nie są karą wymierzaną przez sąd w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Karami za wykroczenia są: areszt, ograniczenie wolności, grzywna i nagana. Punkty karne są natomiast skutkiem administracyjnym naruszenia przepisów ruchu drogowego i wynikają z przepisów o ewidencji kierujących pojazdami.

Podstawą wpisu punktów jest art. 98 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego. Jeżeli wykroczenie zostanie potwierdzone prawomocnym mandatem albo prawomocnym orzeczeniem sądu, właściwy wpis w ewidencji może zostać dokonany niezależnie od tego, czy w wyroku sądu pojawiło się sformułowanie o punktach.

W praktyce oznacza to, że wyrok nakazowy albo inny wyrok skazujący za wykroczenie drogowe może zawierać jedynie grzywnę i koszty postępowania, a punkty i tak zostaną ujawnione w ewidencji. Nie jest to błąd wyroku.

Odmowa przyjęcia mandatu a punkty karne

Jeżeli kierowca odmawia przyjęcia mandatu, organ, który ujawnił wykroczenie, może skierować do sądu wniosek o ukaranie. Wynika to z art. 99 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Odmowa mandatu oznacza więc przeniesienie sprawy do sądu, a nie anulowanie wykroczenia.

Jeżeli sąd prawomocnie uzna kierowcę za winnego wykroczenia, punkty odpowiadające temu naruszeniu mogą zostać wpisane jako ostateczne. Jeżeli natomiast sąd prawomocnie uniewinni kierowcę albo umorzy postępowanie z przyczyn oznaczających brak podstaw do przypisania wykroczenia, nie powinno być podstaw do utrzymywania punktów za to zdarzenie.

Jeżeli doręczono wyrok nakazowy, trzeba szczególnie pilnować terminu. Art. 94 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje możliwość wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego w terminie 7 dni od doręczenia. Po bezskutecznym upływie tego terminu wyrok staje się prawomocny, a wpis punktów może zostać utrwalony w ewidencji.

Co oznacza informacja o umorzeniu sprawy?

W opisanych sprawach często pojawia się nieporozumienie. Kierowca może otrzymać pismo o umorzeniu albo zakończeniu jednej czynności administracyjnej, a równolegle sprawa o wykroczenie drogowe nadal toczy się przed sądem. Trzeba więc ustalić, czego dokładnie dotyczyło pismo o umorzeniu.

Jeżeli umorzono wyłącznie postępowanie dotyczące zatrzymania dokumentu prawa jazdy albo inną poboczną czynność administracyjną, nie oznacza to automatycznie, że sąd umorzył sprawę o wykroczenie. Jeżeli później sąd wydał prawomocny wyrok z grzywną, zwykle oznacza to, że wykroczenie zostało potwierdzone.

Inaczej byłoby wtedy, gdyby prawomocne postanowienie albo wyrok sądu w sprawie o wykroczenie stwierdzał umorzenie postępowania bez przypisania kierowcy naruszenia. W takiej sytuacji należy sprawdzić ewidencję i domagać się usunięcia punktów, jeżeli nadal widnieją przy tym zdarzeniu.

Wpis tymczasowy i wpis ostateczny punktów

Przy wykroczeniach drogowych ewidencja może obejmować wpisy związane ze zdarzeniem jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego przewiduje mechanizm wpisów dotyczących naruszeń ujawnionych przez uprawnione organy oraz ich aktualizację po prawomocnym rozstrzygnięciu.

Najważniejsze praktyczne rozróżnienie jest następujące: dopóki sąd nie potwierdzi wykroczenia, kierowca może kwestionować sam fakt naruszenia. Po prawomocnym wyroku skazującym albo po uprawomocnieniu się mandatu spór co do punktów jest co do zasady ograniczony do tego, czy wpis odpowiada prawomocnemu rozstrzygnięciu i aktualnemu taryfikatorowi.

Przekroczenie limitu 24 punktów – egzamin i badania

Dla kierowcy posiadającego prawo jazdy dłużej niż rok kluczowy jest limit 24 punktów. Jeżeli kierowca przekroczy tę liczbę, starosta może wydać decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Podstawą jest art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Przekroczenie limitu może również skutkować skierowaniem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Obowiązek taki wynika z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Zignorowanie decyzji starosty może prowadzić do dalszych konsekwencji administracyjnych, w tym do cofnięcia uprawnień, jeżeli kierowca nie wykaże wymaganych kwalifikacji.

Co zrobić po otrzymaniu pisma o 28 punktach?

Najpierw należy ustalić, czy wyrok sądu jest prawomocny. Jeżeli termin na sprzeciw od wyroku nakazowego jeszcze nie upłynął, można rozważyć zaskarżenie wyroku, ale tylko wtedy, gdy istnieją realne argumenty co do samego wykroczenia, pomiaru prędkości, osoby kierującej pojazdem albo prawidłowości postępowania.

Jeżeli wyrok jest prawomocny, trzeba porównać liczbę punktów z taryfikatorem obowiązującym w dacie naruszenia. Liczba punktów za przekroczenie prędkości zależy od progu przekroczenia i daty zdarzenia, ponieważ taryfikator zmieniał się w ostatnich latach. Dla wykroczeń po zmianach z 2022 r. przekroczenia prędkości mogą wiązać się z większą liczbą punktów niż dawniej.

Następnie warto sprawdzić, czy starsze punkty były nadal aktywne i czy prawidłowo liczono okres ich usunięcia. Zgodnie z art. 98 ustawy o kierujących pojazdami punkty są usuwane z ewidencji po upływie okresu przewidzianego w tym przepisie; w wielu przypadkach znaczenie ma także data uiszczenia grzywny. Jeżeli grzywna nie została zapłacona, nie należy zakładać, że punkty automatycznie znikną w oczekiwanym terminie.

Jeżeli starosta wydał decyzję o skierowaniu na egzamin albo badania, trzeba pilnować terminów wskazanych w decyzji. Od decyzji administracyjnej zasadniczo przysługuje odwołanie na zasadach określonych w art. 127 § 1 i art. 129 § 1–2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, czyli co do zasady w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał.

FAQ

Czy odmowa przyjęcia mandatu anuluje punkty karne?

Nie. Odmowa mandatu powoduje, że sprawa może trafić do sądu na podstawie art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Jeżeli sąd prawomocnie potwierdzi wykroczenie, punkty mogą zostać wpisane do ewidencji.

Dlaczego w wyroku jest tylko grzywna, a nie ma punktów?

Bo punkty karne nie są karą z art. 18 Kodeksu wykroczeń. Sąd wymierza karę za wykroczenie, natomiast punkty są wpisywane w ewidencji na podstawie art. 98 ustawy o kierujących pojazdami i przepisów wykonawczych.

Czy można odwołać się od punktów karnych?

Najskuteczniej kwestionuje się podstawę punktów, czyli mandat albo wyrok. Przyjęty mandat można uchylić tylko w szczególnych przypadkach z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Od wyroku nakazowego można wnieść sprzeciw w terminie 7 dni od doręczenia, zgodnie z art. 94 § 1 tego kodeksu.

Co jeśli sprawa została umorzona?

Trzeba sprawdzić, jaka sprawa została umorzona. Jeżeli prawomocnie umorzono postępowanie o wykroczenie bez stwierdzenia naruszenia, utrzymywanie punktów jest co do zasady nieprawidłowe. Jeżeli umorzono tylko poboczną czynność administracyjną, a sąd później skazał za wykroczenie, punkty mogą być prawidłowe.

Czy po 28 punktach trzeba iść na egzamin i badania?

Jeżeli starosta wydał decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji albo badanie psychologiczne, należy potraktować ją poważnie. Podstawą skierowania na egzamin jest art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, a na badanie psychologiczne art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b tej ustawy.

Źródła

• art. 18 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń,
• art. 94 § 1, art. 99 i art. 101 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia,
• art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a oraz art. 103 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami,
• art. 127 § 1 i art. 129 § 1–2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego,
• rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego.