Usunięcie drzewa z prywatnej działki – kiedy potrzebne zgłoszenie lub zezwolenie

Kiedy można usunąć drzewo z prywatnej działki bez zgłoszenia?

Podstawowe zasady wycinania drzew określa ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przewiduje ona trzy podstawowe sytuacje: usunięcie drzewa bez formalności, usunięcie po zgłoszeniu zamiaru wycinki oraz usunięcie po uzyskaniu zezwolenia.

Bez zgłoszenia i zezwolenia można co do zasady usunąć drzewo, którego obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od powierzchni gruntu nie przekracza ustawowego limitu dla danego gatunku. Limity te wynoszą:

• 80 cm – dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
• 65 cm – dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
• 50 cm – dla pozostałych gatunków drzew, w tym dębów, brzóz, lip, sosen, świerków i wielu innych.

Jeżeli obwód jest równy odpowiedniemu limitowi, zgłoszenie wynikające z przekroczenia tego progu nie jest wymagane. Obowiązek powstaje dopiero po jego przekroczeniu. Nie ma natomiast ogólnej zasady, zgodnie z którą każde drzewo młodsze niż określona liczba lat można wyciąć bez formalności.

Przykładowo wycinka dębów z działki wymaga sprawdzenia obwodu pnia, ponieważ dęby należą do grupy objętej limitem 50 cm. Sam fakt, że drzewo rośnie na gruncie prywatnym, nie zwalnia z tego obowiązku.

Jak prawidłowo zmierzyć obwód drzewa?

Do ustalenia, czy potrzebne jest zgłoszenie, należy zmierzyć obwód pnia na wysokości 5 cm od powierzchni gruntu. Najwygodniej użyć taśmy mierniczej prowadzonej wokół pnia. Warto zapisać wynik i wykonać zdjęcie dokumentujące miejsce pomiaru.

Nie należy mylić tego pomiaru z obwodem na wysokości 130 cm, który ma znaczenie między innymi przy sporządzaniu wniosku o zezwolenie oraz ustalaniu opłat. Przy drzewie posiadającym kilka pni na wysokości 5 cm organ podczas oględzin ustala obwód każdego z nich. Jeżeli na tej wysokości drzewo nie ma pnia, stosuje się pomiar poniżej korony, zgodnie z art. 83f ust. 6 ustawy.

Nawet przy drzewie mieszczącym się w ustawowym limicie trzeba sprawdzić dodatkowe ograniczenia, w szczególności ochronę pomników przyrody, siedlisk chronionych gatunków oraz szczególny status nieruchomości. Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę nie oznacza zwolnienia z wszystkich przepisów dotyczących ochrony przyrody.

Kiedy wystarczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa?

Zgłoszenie jest szczególną, uproszczoną procedurą przeznaczoną dla właścicieli nieruchomości będących osobami fizycznymi. Stosuje się ją, gdy łącznie spełnione są następujące warunki:

• nieruchomość stanowi własność osoby fizycznej lub osób fizycznych;
• usunięcie drzewa następuje na cel niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej;
• obwód pnia przekracza odpowiedni limit 50, 65 albo 80 cm;
• nie zachodzi inne ustawowe zwolnienie z formalności wymaganych na podstawie ustawy o ochronie przyrody.

Taką procedurę można zastosować na przykład do dużego drzewa w przydomowym ogrodzie, które właściciel zamierza usunąć w związku z urządzeniem przestrzeni rekreacyjnej albo ochroną prywatnego budynku mieszkalnego.

Istotny jest rzeczywisty cel wycinki, a nie sam fakt prowadzenia firmy przez właściciela. Osoba posiadająca działalność gospodarczą może korzystać z trybu zgłoszenia, jeżeli konkretne drzewo usuwa na cele prywatne, niezwiązane z tą działalnością.

Inna sytuacja występuje wtedy, gdy właściciel zamierza usunąć drzewo pod budowę obiektu firmowego, parkingu dla klientów lub infrastruktury przedsiębiorstwa. W takim przypadku sam prywatny charakter własności gruntu nie wystarcza do zastosowania uproszczonego zgłoszenia.

Zgłoszenia dokonuje właściciel nieruchomości. Jeżeli działka należy do kilku osób, należy zadbać o odpowiednie umocowanie do działania i zgodę pozostałych współwłaścicieli. Najemca lub dzierżawca nie uzyskuje samodzielnie uprawnienia do skorzystania z procedury zgłoszeniowej przewidzianej dla właściciela.

Jak zgłosić wycinkę drzewa w urzędzie?

Zgłoszenie składa się przed rozpoczęciem wycinki do właściwego organu, którym najczęściej jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W szczególnych przypadkach dotyczących nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków właściwy będzie wojewódzki konserwator zabytków.

Jakie dokumenty przygotować?

Zgodnie z art. 83f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody zgłoszenie musi zawierać:

• imię i nazwisko wnioskodawcy;
• oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma zostać usunięte;
• rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości.

Dla sprawnego przeprowadzenia czynności warto dodatkowo podać adres i numer działki ewidencyjnej, gatunek drzewa, zmierzony obwód oraz dane kontaktowe. Pomocne mogą być zdjęcia drzewa. Jeżeli zgłoszenie składa pełnomocnik, należy dołączyć dokument pełnomocnictwa. Nie ma ogólnego obowiązku zamawiania mapy do celów projektowych ani opinii dendrologicznej do każdego zwykłego zgłoszenia.

Pismo można złożyć w urzędzie, przesłać pocztą albo przekazać elektronicznie właściwym kanałem, w szczególności przez e-Doręczenia. Należy zachować potwierdzenie złożenia.

Ile trzeba czekać na możliwość wycięcia drzewa?

Procedura opiera się na dwóch terminach określonych w art. 83f ustawy:

1. 21 dni od doręczenia zgłoszenia – w tym terminie organ powinien dokonać oględzin drzewa i sporządzić protokół.
2. 14 dni od dnia oględzin – w tym terminie organ może wnieść sprzeciw w drodze decyzji administracyjnej.

Jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu w ustawowym terminie, drzewo może zostać usunięte. Jest to mechanizm określany jako milcząca zgoda. Nie oznacza jednak, że można rozpocząć wycinkę już 14 dni po samym złożeniu zgłoszenia.

Za dzień wniesienia sprzeciwu może być uznany dzień nadania decyzji przez organ u właściwego operatora pocztowego albo dzień jej wprowadzenia do odpowiedniego systemu teleinformatycznego. Dlatego pismo zawierające sprzeciw może dotrzeć do właściciela po upływie 14 dni od oględzin. Przed wycinką warto potwierdzić w urzędzie, że sprzeciw nie został wniesiony.

Właściciel może również wystąpić o zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Jeżeli organ wyda takie zaświadczenie przed upływem terminu, wyłącza to możliwość wniesienia sprzeciwu w tym trybie i pozwala usunąć drzewo wcześniej.

W razie braków formalnych organ wzywa w drodze postanowienia do uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni. Nałożenie tego obowiązku przerywa bieg terminu przewidzianego na oględziny. Jeżeli urząd nie przeprowadzi oględzin w ciągu 21 dni, sam upływ tego czasu nie daje jeszcze prawa do wycinki. Nie należy również traktować projektowanego maksymalnego terminu 60 dni od zgłoszenia jako regulacji już obowiązującej.

Po upływie 6 miesięcy od oględzin niewykonane usunięcie drzewa wymaga ponownego zgłoszenia. Termin ten biegnie od oględzin, a nie od dnia doręczenia zgłoszenia.

Kiedy zamiast zgłoszenia trzeba uzyskać zezwolenie na wycinkę?

Zezwolenie na usunięcie drzewa jest potrzebne co do zasady wtedy, gdy nie można skorzystać z ustawowego zwolnienia ani z uproszczonej procedury zgłoszenia. Dotyczy to w szczególności drzew przekraczających odpowiednie progi obwodu, jeżeli:

• wycinka jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej;
• nieruchomość należy do spółki, fundacji lub innej osoby prawnej;
• z wnioskiem występuje posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem, na przykład dzierżawca, a nie zachodzi odrębne zwolnienie;
• po wniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia właściciel zamierza dochodzić możliwości usunięcia drzewa w zwykłym trybie zezwolenia.

Zezwolenie wydaje zasadniczo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a w przypadkach przewidzianych ustawą dotyczących nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków – wojewódzki konserwator zabytków. Wniosek składa posiadacz nieruchomości, co do zasady za zgodą właściciela, z uwzględnieniem wyjątków wskazanych w art. 83 ustawy.

Co powinien zawierać wniosek o zezwolenie?

W porównaniu ze zwykłym zgłoszeniem wniosek o zezwolenie jest bardziej rozbudowany. Zgodnie z art. 83b ustawy należy w nim wskazać między innymi:

• dane posiadacza oraz właściciela nieruchomości;
• tytuł prawny do nieruchomości i zgodę właściciela, jeżeli jest wymagana;
• gatunek drzewa oraz obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm;
• miejsce, przyczynę i planowany termin usunięcia;
• informację, czy wycinka jest związana z działalnością gospodarczą;
• rysunek, mapę lub wymagany projekt wskazujący położenie drzewa;
• inne dokumenty wynikające z charakteru sprawy, w tym dotyczące planowanych nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzewa, jeżeli takie działania przewidziano.

Organ przeprowadza ocenę wniosku, może dokonać oględzin i ustalić warunki usunięcia drzewa, w tym obowiązek nasadzeń zastępczych albo przesadzenia. W bardziej skomplikowanych sprawach znaczenie może mieć opinia dendrologa lub arborysty dotycząca stanu zdrowotnego i statyki drzewa.

W zwykłym postępowaniu administracyjnym terminy załatwienia sprawy wynoszą co do zasady miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące, z uwzględnieniem przepisów o sposobie obliczania tych terminów. Ich upływ nie oznacza jednak automatycznego wydania zezwolenia. Wycinkę wymagającą zezwolenia można przeprowadzić dopiero wtedy, gdy uprawnia do tego właściwa decyzja administracyjna.

Czy można wyciąć drzewo uschnięte, chore albo zagrażające bezpieczeństwu?

Zły stan drzewa może przemawiać za jego usunięciem, ale nie stanowi sam w sobie powszechnego zwolnienia z obowiązku zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia. Trzeba odróżnić drzewo stojące, choćby całkowicie martwe, od złomu lub wywrotu w rozumieniu ustawy.

Uschnięte drzewo

Jeżeli drzewo obumarło, ale nadal stoi, należy zastosować właściwe zasady zależne od obwodu, statusu właściciela i celu wycinki. W razie obowiązku uzyskania zezwolenia obumarcie drzewa z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości może uzasadniać zwolnienie z opłaty za jego usunięcie. Nie należy jednak utożsamiać zwolnienia z opłaty ze zwolnieniem z samej procedury.

Osobnego wyjaśnienia może wymagać usunięcie uschniętych drzew z ogrodu, zwłaszcza gdy właściciel nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą przyczyny ich obumarcia.

Drzewo zagrażające domowi lub przechodniom

Silne pochylenie pnia, pęknięcia, rozległy rozkład drewna czy uszkodzenie systemu korzeniowego mogą wskazywać na zagrożenie. Nie oznacza to jednak, że właściciel może w każdej sytuacji samodzielnie ściąć drzewo z pominięciem ustawowych formalności.

Jeżeli zagrożenie nie jest bezpośrednie, warto udokumentować stan drzewa zdjęciami i uzyskać ocenę specjalisty. W przypadkach nagłych konieczne może być wezwanie odpowiednich służb. Ustawa przewiduje szczególne zwolnienia dla działań ratowniczych prowadzonych przez uprawnione służby.

Problem drzew zagrażających bezpieczeństwu wymaga zatem rozdzielenia rzeczywistego zagrożenia, możliwości jego udokumentowania i właściwego trybu prawnego.

Złomy i wywroty po wichurze

W odniesieniu do drzew będących złomami lub wywrotami art. 83f ust. 1 pkt 14 przewiduje odrębne zasady. Określone służby oraz inne uprawnione podmioty mogą usuwać takie drzewa bez standardowego zezwolenia, przy zachowaniu obowiązków dokumentacyjnych przewidzianych w ustawie.

Właściciel prywatnej działki lub działający na jego zlecenie wykonawca może skorzystać z tego zwolnienia po przeprowadzeniu oględzin przez właściwy organ potwierdzających, że drzewo stanowi złom lub wywrot. Nie należy więc automatycznie usuwać dużego drzewa tylko dlatego, że po wichurze zostało uszkodzone.

Jakie wyjątki pozwalają usunąć drzewo bez zwykłego zezwolenia?

Art. 83f ustawy o ochronie przyrody przewiduje również zwolnienia niezwiązane bezpośrednio z obwodem pnia. Do ważniejszych należą:

• Drzewa i krzewy owocowe – co do zasady nie wymagają zezwolenia, z wyjątkiem rosnących na nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków albo na terenach zieleni w rozumieniu ustawy.
• Drzewa i krzewy na plantacjach oraz w lasach – nie podlegają zwykłemu trybowi zezwoleń na podstawie art. 83 ust. 1, ale w odniesieniu do lasów obowiązują odrębne regulacje gospodarki leśnej.
• Drzewa i krzewy usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego – mogą korzystać z ustawowego zwolnienia, jeżeli rzeczywisty cel prac odpowiada tej przesłance. Samo oznaczenie działki jako rolnej nie wystarcza do automatycznego wyłączenia wszystkich obowiązków.
• Drzewa i krzewy należące do określonych inwazyjnych gatunków obcych – mogą być objęte szczególnym zwolnieniem, przy czym należy sprawdzić właściwy status gatunku i inne obowiązujące przepisy.

W przypadku krzewów odrębne znaczenie ma powierzchnia skupiska. Ustawowe zwolnienie dotyczy między innymi krzewu lub skupiska krzewów o powierzchni do 25 m². Istnieją także zwolnienia dla określonych krzewów ozdobnych, z wyjątkami dotyczącymi szczególnie chronionych lokalizacji.

Zwolnienia wymienione w art. 83f odnoszą się do obowiązku uzyskania zezwolenia na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Nie uchylają automatycznie obowiązków wynikających z ochrony gatunkowej, ochrony zabytków, ochrony obszarowej ani przepisów dotyczących prawa własności.

Pomnik przyrody, obszar chroniony i gniazda ptaków – co może zablokować wycinkę?

Przed podjęciem decyzji o usunięciu drzewa należy sprawdzić nie tylko jego rozmiar, ale również to, czy jest objęte szczególną ochroną.

Pomnik przyrody i nieruchomość zabytkowa

Drzewo uznane za pomnik przyrody podlega odrębnej ochronie. Nie można traktować go jak zwykłego drzewa na prywatnej działce. Usunięcie pomnika przyrody wymaga uprzedniego rozwiązania kwestii jego statusu ochronnego, w szczególności zniesienia tej formy ochrony w odpowiednim trybie, jeżeli istnieją ku temu podstawy.

Dodatkowe ograniczenia mogą wynikać z wpisu nieruchomości do rejestru zabytków, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub położenia na obszarze chronionym. Organ może wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia między innymi z przyczyn wymienionych w art. 83f ust. 14 ustawy. W niektórych sytuacjach potrzebne są odrębne formalności konserwatorskie.

Przed złożeniem zgłoszenia warto sprawdzić miejscowy plan, informacje o wpisach do rejestru zabytków oraz dane o formach ochrony przyrody. Pomocny jest Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody prowadzony przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.

Ptaki, nietoperze i inne gatunki chronione

Nawet gdy usunięcie drzewa nie wymaga zgłoszenia ani zezwolenia, nadal obowiązują zakazy dotyczące chronionych gatunków zwierząt, roślin i grzybów. Dotyczy to między innymi niszczenia chronionych siedlisk, gniazd, schronień oraz określonych form płoszenia zwierząt.

Nie istnieje jeden ustawowy okres, w którym każda wycinka drzewa jest całkowicie zakazana. Przyjmuje się, że okres od 1 marca do 15 października obejmuje sezon lęgowy większości ptaków, ale terminy rozrodu zależą od gatunku, a niektóre zakazy ochronne obowiązują przez cały rok.

Jeżeli prace mogłyby naruszyć zakazy dotyczące gatunków chronionych, należy zrezygnować z czynności powodujących naruszenie, odpowiednio je przełożyć albo – jeżeli przepisy przewidują taką możliwość – uzyskać zezwolenie na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej, wydawane przez właściwy organ ochrony przyrody.

Przy dużych drzewach z dziuplami, gniazdami, stanowiskami chronionych porostów lub podejrzeniem występowania nietoperzy pomocna może być wcześniejsza kontrola przyrodnicza. Zezwolenie na usunięcie drzewa nie zastępuje odrębnego zezwolenia na naruszenie zakazów gatunkowych.

Ile kosztuje wycinka i jakie grożą kary za usunięcie drzewa bez formalności?

Zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa jest bezpłatne. Jeśli właściciel działa przez pełnomocnika, może powstać obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, co do zasady w wysokości 17 zł, chyba że ma zastosowanie zwolnienie.

W postępowaniu o wydanie zezwolenia może zostać ustalona opłata za usunięcie drzewa. Jej wysokość zależy między innymi od gatunku oraz obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm. Ustawa przewiduje liczne zwolnienia z opłat, a także możliwość odroczenia i umorzenia opłaty na zasadach związanych z nasadzeniami zastępczymi lub przesadzeniem.

W przypadku drzew usuwanych legalnie w uproszczonym trybie zgłoszenia trzeba pamiętać o szczególnym ryzyku finansowym. Zgodnie z art. 83f ust. 17, jeżeli w terminie 5 lat od oględzin wystąpiono o pozwolenie na budowę, a planowana budowa jest związana z działalnością gospodarczą i ma być realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ nakłada na właściciela opłatę za jego usunięcie. Samo późniejsze wykorzystanie działki do dowolnego celu nie oznacza automatycznie spełnienia wszystkich tych przesłanek.

Kara za wycięcie drzewa bez zgłoszenia lub zezwolenia

Nielegalne usunięcie drzewa może skutkować administracyjną karą pieniężną. Art. 88 ustawy przewiduje ją między innymi za:

• usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia;
• usunięcie drzewa bez wymaganego zgłoszenia albo przed upływem właściwego terminu;
• usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu i bez uzyskania zezwolenia;
• zniszczenie drzewa, a w określonych przypadkach również jego uszkodzenie.

Co do zasady kara za nielegalne usunięcie drzewa jest ustalana według mechanizmu odpowiadającego dwukrotności opłaty za jego usunięcie. Przy ustawowym zwolnieniu z opłaty zastosowanie może mieć odmienna zasada określona w art. 89 ust. 1. Dokładna wysokość sankcji zależy od okoliczności sprawy, a ustawa przewiduje również szczególne przesłanki wpływające na wymiar lub odstąpienie od wymierzenia kary.

Odrębna odpowiedzialność może powstać w razie naruszenia ochrony gatunkowej, uszkodzenia cudzej własności lub wyrządzenia szkody osobie trzeciej. Nie należy więc oceniać ryzyka wyłącznie przez pryzmat administracyjnej opłaty za drzewo.

Co zrobić, gdy urząd sprzeciwia się wycince lub drzewo powoduje konflikt z sąsiadem?

Jeżeli organ wniesie sprzeciw wobec zgłoszenia, właściciel nie może usunąć drzewa na podstawie tego zgłoszenia. Decyzja powinna wskazywać jej podstawę prawną i przyczyny. Sprzeciw może wynikać między innymi ze szczególnego statusu terenu, możliwości objęcia drzewa ochroną pomnikową albo z tego, że zastosowano niewłaściwy tryb.

Od decyzji wydanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przysługuje co do zasady odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia. Przy decyzjach wojewódzkiego konserwatora zabytków organem odwoławczym jest co do zasady minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Po uzyskaniu ostatecznej decyzji wnoszącej sprzeciw możliwe jest również wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzewa, zgodnie z art. 83f ust. 16. Nie oznacza to gwarancji pozytywnej decyzji. Jeśli problem dotyczy przewlekłości oględzin, można rozważyć ponaglenie na zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Inny charakter ma konflikt z sąsiadem. Jeżeli drzewo rośnie na jego nieruchomości, właściciel sąsiedniej działki nie może samodzielnie go wyciąć tylko dlatego, że zacienia ogród, zasłania widok albo powoduje obawy o bezpieczeństwo. Można zwrócić się do sąsiada z udokumentowanym żądaniem rozwiązania problemu, a w uzasadnionych przypadkach dochodzić ochrony przed niedozwolonymi oddziaływaniami na nieruchomość.

Art. 150 Kodeksu cywilnego dopuszcza co do zasady obcięcie gałęzi przechodzących z sąsiedniego gruntu po uprzednim wyznaczeniu sąsiadowi odpowiedniego terminu do ich usunięcia. Nie uprawnia to jednak do zniszczenia drzewa ani do pomijania ograniczeń dotyczących jego pielęgnacji. W przypadku drzewa rosnącego bezpośrednio na granicy gruntów znaczenie ma ponadto art. 154 Kodeksu cywilnego, przewidujący domniemanie wspólnego użytku takich drzew przez sąsiadów.

Przed usunięciem drzewa znajdującego się przy samej granicy warto ustalić przebieg granicy geodezyjnej oraz tytuły prawne zainteresowanych osób. Spór o prawa do drzewa i spór z organem administracyjnym wymagają odmiennych środków działania.

Najczęstsze pytania dotyczące wycinki na prywatnej działce

Czy można wyciąć bez zgłoszenia drzewo, które samodzielnie się posadziło?

Sam fakt posadzenia drzewa przez właściciela nie zwalnia z przestrzegania przepisów o jego usunięciu. Należy ustalić gatunek, obwód pnia i cel wycinki. Jeżeli odpowiedni próg został przekroczony, może być konieczne zgłoszenie albo zezwolenie.

Czy kilka drzew można zgłosić jednym pismem?

Tak, zgłoszenie może obejmować kilka drzew na tej samej nieruchomości. Należy jednak umożliwić ich jednoznaczną identyfikację na rysunku lub mapce. Warto wskazać osobno gatunki i pomiary. Jeżeli którekolwiek drzewo podlega szczególnej ochronie, organ może zakwestionować zgłoszenie obejmujące również to drzewo.

Czy wycinkę trzeba przeprowadzić zimą?

Nie ma ogólnego obowiązku wycinania wszystkich drzew wyłącznie zimą. Termin prac należy jednak dostosować do ochrony gatunkowej. Okres jesienno-zimowy jest często korzystniejszy pod względem ryzyka naruszenia ochrony lęgów ptaków, lecz również wtedy trzeba sprawdzić możliwość występowania chronionych zwierząt, siedlisk i innych organizmów.

Czy przycięcie dużego drzewa wymaga takich samych formalności jak jego wycięcie?

Zwykłe prawidłowe zabiegi pielęgnacyjne nie są tożsame z usunięciem całego drzewa. Nie oznacza to jednak dowolności. Art. 87a ustawy o ochronie przyrody ogranicza zakres dopuszczalnego usuwania gałęzi. Co do zasady usunięcie ponad 30% korony ukształtowanej w całym okresie rozwoju drzewa stanowi jego uszkodzenie, a ponad 50% – zniszczenie, z uwzględnieniem wyjątków ustawowych. Prace mogą również wymagać uwzględnienia ochrony gatunkowej.

Czy trzeba zgłaszać usuwanie krzewów z prywatnego ogrodu?

Uproszczona procedura zgłoszenia określona w art. 83f ust. 4 dotyczy drzew, a nie krzewów. Krzewy rosnące na nieruchomości osoby fizycznej i usuwane na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą co do zasady korzystają ze zwolnienia z zezwolenia. Istnieją również inne zwolnienia, między innymi dotyczące skupisk do 25 m². W sytuacjach nieobjętych zwolnieniem może być wymagane zezwolenie. Nadal obowiązują ewentualne przepisy szczególne.

Jak przygotować się do legalnej wycinki drzewa?

Najbezpieczniej rozpocząć od ustalenia trzech kwestii: czy drzewo rzeczywiście rośnie na własnej nieruchomości, czy jego gatunek i obwód powodują obowiązek zgłoszenia oraz czy cel usunięcia pozostaje związany z działalnością gospodarczą. Dopiero później należy wybrać właściwy tryb postępowania.

Warto zachować kopię zgłoszenia lub zezwolenia, potwierdzenie doręczenia dokumentów, protokół oględzin oraz dokumentację fotograficzną. Pozwoli to wykazać, na jakiej podstawie przeprowadzono wycinkę, jeżeli w przyszłości pojawią się wątpliwości ze strony organu lub sąsiadów.

Źródła

• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 1315), w szczególności art. 83, 83a, 83b, 83f, 84–89.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw, odwołań i milczącego załatwienia sprawy.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 150 i 154.
• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, materiały urzędowe: Ochrona zadrzewień; Sytuacje, w których nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów; Czy można usuwać drzewa i krzewy w okresie lęgowym ptaków?
• Portal Gov.pl, Zgłoś zamiar wycinki drzew i krzewów lub uzyskaj na nią zezwolenie – oficjalny opis procedur administracyjnych.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt oraz przepisy dotyczące ochrony gatunkowej roślin i grzybów.