Piwo gratis w pubie a reklama i promocja alkoholu

Czy rozdawanie piwa gratis jest promocją alkoholu?

Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi bardzo szeroko definiuje promocję napojów alkoholowych. Zgodnie z art. 2¹ ust. 1 pkt 2 promocją jest m.in. publiczna degustacja napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z alkoholem, organizowanie premiowanej sprzedaży, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych.

Jeżeli właściciel pubu organizuje akcję dla klientów, w ramach której podaje bezpłatne piwo finansowane przez producenta lub dystrybutora, działanie może zostać uznane za promocję. Szczególnie dotyczy to sytuacji, w której akcja eksponuje markę browaru, zachęca do zakupu piwa w przyszłości albo jest komunikowana publicznie, np. w mediach społecznościowych, na plakatach lub w lokalu.

Samo określenie „gratis” nie przesądza jeszcze o bezprawności. Kluczowe znaczenie ma to, gdzie akcja się odbywa, komu jest kierowana, w jaki sposób jest komunikowana oraz czy lokal ma ważne zezwolenie na sprzedaż i podawanie alkoholu do spożycia w miejscu sprzedaży.

Zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych

Zasadą wynikającą z art. 13¹ ust. 1 ustawy jest zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych na obszarze kraju. Od tej zasady ustawodawca przewidział wyjątek dla piwa, ale tylko pod określonymi warunkami.

Reklamą napojów alkoholowych jest publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli z nimi związanych, a także nazw i symboli przedsiębiorców produkujących alkohol, jeżeli służy to popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych. Reklamą nie są informacje używane do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem napojami alkoholowymi.

Zakaz obejmuje nie tylko klasyczną reklamę alkoholu. Dotyczy również promocji produktów i usług wykorzystujących podobieństwo do oznaczeń alkoholu oraz reklamy przedsiębiorców, którzy w swoim wizerunku wykorzystują nazwę, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie związane z napojem alkoholowym, jego producentem lub dystrybutorem.

Kiedy reklama i promocja piwa są dopuszczalne?

Reklama i promocja piwa są dozwolone, jeżeli nie naruszają warunków określonych w art. 13¹ ust. 1 i 2 ustawy. W praktyce oznacza to, że akcja promocyjna nie może:

• być kierowana do małoletnich ani przedstawiać osób małoletnich,
• łączyć spożywania alkoholu ze sprawnością fizyczną lub kierowaniem pojazdami,
• sugerować właściwości leczniczych, uspokajających, stymulujących albo rozwiązywania konfliktów osobistych,
• zachęcać do nadmiernego spożycia alkoholu,
• pokazywać abstynencji lub umiarkowanego spożycia w negatywny sposób,
• podkreślać wysokiej zawartości alkoholu jako zalety produktu,
• wywoływać skojarzeń z atrakcyjnością seksualną, relaksem, wypoczynkiem, nauką, pracą, sukcesem zawodowym lub życiowym.

Przepisy ograniczają także miejsca i sposoby prowadzenia reklamy lub promocji piwa. Nie może ona być prowadzona m.in. w telewizji, radiu, kinie i teatrze między godziną 6:00 a 20:00, z wyjątkiem reklamy prowadzonej przez organizatora imprezy sportu wyczynowego lub profesjonalnego w trakcie tej imprezy. Niedopuszczalna jest także reklama na nośnikach, w prasie młodzieżowej i dziecięcej, na okładkach dzienników i czasopism oraz przy udziale małoletnich. Na billboardach i innych stałych lub ruchomych powierzchniach reklamowych co do zasady wymagane są widoczne i czytelne ostrzeżenia zajmujące 20% powierzchni reklamy.

Akcja w pubie a wyjątek dla punktów sprzedaży alkoholu

Dla właściciela pubu najważniejszy jest art. 13¹ ust. 9 ustawy. Przepis ten stanowi, że zakazy reklamy i promocji nie obejmują działań prowadzonych wewnątrz pomieszczeń hurtowni, wydzielonych stoisk lub punktów prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych oraz na terenie punktów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.

Pub, bar czy restauracja z ważnym zezwoleniem na sprzedaż alkoholu do spożycia w miejscu sprzedaży może więc korzystać z tego wyjątku, ale tylko w granicach swojej działalności i obowiązujących zezwoleń. Akcja „piwo gratis” powinna odbywać się w lokalu, być adresowana wyłącznie do osób pełnoletnich i nie może prowadzić do naruszenia zakazu podawania alkoholu osobom nietrzeźwym, małoletnim, na kredyt lub pod zastaw.

Większe ryzyko pojawia się wtedy, gdy akcja jest intensywnie komunikowana poza lokalem, np. w Internecie, w przestrzeni publicznej albo na materiałach reklamowych dostępnych dla nieograniczonego kręgu odbiorców. Wówczas trzeba ocenić nie tylko samo podanie piwa, lecz także treść i kanał promocji.

Sponsorowanie przez producenta lub dystrybutora alkoholu

Jeżeli impreza w pubie jest finansowana ze środków kompanii piwowarskiej, należy odróżnić samo finansowanie działań marketingowych od informowania o sponsorowaniu. Sponsorowanie oznacza bezpośrednie lub pośrednie finansowanie albo współfinansowanie działalności w celu upowszechniania, utrwalania lub podniesienia renomy sponsora, jego znaku towarowego, towaru lub usługi, w zamian za informowanie o sponsorowaniu.

Ustawa ogranicza informowanie o sponsorowaniu przez producentów i dystrybutorów napojów alkoholowych zawierających od 8% do 18% alkoholu oraz napojów zawierających powyżej 18% alkoholu. W przypadku typowego producenta piwa, którego produkty mają zwykle poniżej 8% alkoholu, ryzyko wynikające z tych przepisów jest mniejsze, ale nie można tego oceniać automatycznie. Trzeba sprawdzić, jaki podmiot jest sponsorem, jaki jest jego podstawowy profil działalności oraz jakie napoje obejmuje akcja.

Najbezpieczniej ograniczyć komunikat do neutralnych informacji wewnątrz lokalu i unikać przekazu sugerującego, że sponsorowanie ma promować nadmierne spożycie alkoholu albo budować wizerunek sukcesu, relaksu czy atrakcyjności przez spożywanie piwa.

Opłata 10% od reklamy napojów alkoholowych

Osobnym zagadnieniem jest opłata z art. 13² ustawy. Podmioty świadczące usługę będącą reklamą napojów alkoholowych wnoszą opłatę w wysokości 10% podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynikającej z tej usługi.

Obecnie organami właściwymi w sprawie tej opłaty są organy podatkowe właściwe w sprawach VAT w zakresie danej usługi. Podmiot zobowiązany składa zbiorczą deklarację miesięczną do 20. dnia miesiąca następującego bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin na wystawienie faktury na wynagrodzenie lub jego część. Opłatę wnosi się najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca, w którym upływa termin złożenia deklaracji.

Obowiązek dotyczy usług będących reklamą napojów alkoholowych, a nie każdej promocji w potocznym rozumieniu. W praktyce rozróżnienie reklamy i promocji bywa trudne. Jeżeli pub otrzymuje od browaru środki za ekspozycję marki, materiały reklamowe, oznaczenie wydarzenia lub kampanię w mediach społecznościowych, trzeba dokładnie ocenić, czy jest to usługa reklamy objęta opłatą.

Jak bezpiecznie zorganizować akcję „piwo gratis”?

Przed rozpoczęciem akcji właściciel pubu powinien sprawdzić kilka elementów. Po pierwsze, lokal musi posiadać właściwe zezwolenie na sprzedaż i podawanie piwa do spożycia w miejscu sprzedaży. Po drugie, akcja powinna być kierowana wyłącznie do pełnoletnich klientów i prowadzona w sposób wykluczający podawanie alkoholu osobom nietrzeźwym. Po trzecie, komunikaty marketingowe nie powinny naruszać ograniczeń dotyczących reklamy i promocji piwa.

Warto także zadbać o dokumentację: umowę z browarem, zakres świadczeń marketingowych, opis akcji, zasady wydawania piwa oraz sposób weryfikacji wieku klientów. Jeżeli wynagrodzenie od browaru dotyczy ekspozycji marki lub publicznej kampanii, należy dodatkowo przeanalizować obowiązek opłaty 10%.

Podsumowując, podawanie piwa gratis w pubie nie jest automatycznie zakazane. Może być dopuszczalne, jeżeli odbywa się w lokalu objętym zezwoleniem, wewnątrz punktu sprzedaży, wyłącznie wobec osób pełnoletnich i bez przekazu naruszającego zasady reklamy piwa. Największe ryzyko powstaje przy publicznej, zewnętrznej reklamie akcji oraz przy nieprawidłowym rozliczeniu świadczeń na rzecz producenta alkoholu.

FAQ

Czy pub może rozdawać piwo za darmo klientom?

Może to być dopuszczalne, jeżeli akcja odbywa się w lokalu posiadającym właściwe zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia na miejscu, jest kierowana wyłącznie do osób pełnoletnich i nie narusza zasad reklamy oraz promocji piwa. Każdorazowo trzeba ocenić sposób komunikacji akcji i jej warunki.

Czy hasło „piwo gratis” jest zakazane?

Nie zawsze. Samo hasło nie przesądza o naruszeniu prawa, ale może być elementem promocji alkoholu. Ryzyko rośnie, gdy jest publicznie rozpowszechniane poza lokalem, kierowane do szerokiego grona odbiorców albo zachęca do nadmiernego spożycia.

Czy akcję można reklamować na Facebooku lub Instagramie?

Można to rozważać tylko bardzo ostrożnie. Reklama piwa podlega ustawowym ograniczeniom, nie może być kierowana do małoletnich i nie może zawierać zakazanych skojarzeń. Dodatkowo reklama w Internecie powinna być tak przygotowana, aby nie trafiała do osób niepełnoletnich.

Czy od pieniędzy otrzymanych od browaru trzeba zapłacić 10% opłaty?

Jeżeli wynagrodzenie dotyczy usługi będącej reklamą napojów alkoholowych, może powstać obowiązek zapłaty opłaty z art. 13² ustawy. Gdy środki dotyczą wyłącznie innych świadczeń, kwalifikacja może być odmienna. Decyduje treść umowy i faktyczny przebieg akcji.

Jaka kara grozi za niedozwoloną reklamę alkoholu?

Za prowadzenie reklamy lub promocji napojów alkoholowych wbrew art. 13¹ grozi grzywna od 10 000 zł do 500 000 zł. Jeżeli czyn popełniono w ramach działalności przedsiębiorcy, za sprawcę uznaje się osobę odpowiedzialną za zlecenie lub prowadzenie reklamy.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w szczególności art. 2¹, art. 13, art. 13¹, art. 13², art. 15 i art. 45²: tekst aktu w systemie ELI.
• Informacja Ministerstwa Sportu i Turystyki o opłatach z tytułu reklam napojów alkoholowych: gov.pl.