Zwrot pieniędzy za nieudany zabieg medycyny estetycznej

Czy można żądać zwrotu pieniędzy za źle wykonany zabieg?

Tak, ale podstawa prawna i zakres roszczeń zależą od konkretnego stanu faktycznego. Przy zabiegach medycyny estetycznej pacjent najczęściej zawiera z podmiotem leczniczym albo lekarzem odpłatną umowę o wykonanie określonego świadczenia. Jeżeli zabieg został wykonany wadliwie, niezgodnie z ustalonym celem albo bez zachowania należytej staranności, można dochodzić roszczeń cywilnych.

W praktyce przy zabiegach nastawionych na określony rezultat estetyczny powołuje się często art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny oraz art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie każdy zabieg medyczny będzie kwalifikowany identycznie. Jeżeli sprawa dotyczy typowego świadczenia zdrowotnego, sąd może oceniać ją przede wszystkim przez pryzmat należytej staranności i zasad odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 Kodeksu cywilnego, a nie samego osiągnięcia efektu.

Jeżeli więc po zabiegu wystąpił ból, stan zapalny, wysunięcie materiału z policzka i brak spodziewanego efektu już po krótkim czasie, istnieją podstawy do zakwestionowania prawidłowości wykonania usługi. W podobnych stanach faktycznych istotna bywa także reklamacja usługi medycznej, gdy wadliwie wykonany zabieg wymaga poprawy albo leczenia naprawczego.

Jakie przepisy mają znaczenie w sprawie?

W zależności od okoliczności można powołać się równolegle na kilka podstaw prawnych.

W razie sporu znaczenie mają też przepisy dotyczące dokumentacji medycznej. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia i udzielonych świadczeń.

Jeżeli spór trzeba ocenić także z perspektywy osoby wykonującej zabieg, znaczenie mają zgoda, dokumentacja i przebieg świadczenia; osobno omawiamy obronę przed roszczeniami po nieudanym zabiegu powiększania ust.

Kiedy zwrot całej kwoty jest realny?

Zwrot pełnej ceny jest najbardziej uzasadniony wtedy, gdy wada ma charakter istotny, a więc zabieg nie spełnia podstawowego celu, dla którego został wykonany, albo spowodował powikłania wykraczające poza normalne, prawidłowo wyjaśnione ryzyko zabiegu.

Przy odpowiednim stosowaniu przepisów o rękojmi można odwołać się do art. 560 § 1 ustawy – Kodeks cywilny, zgodnie z którym kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, jeżeli rzecz ma wadę. W odniesieniu do dzieła przepis ten stosuje się odpowiednio przez art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego. W praktyce oznacza to, że odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu pieniędzy jest mocniejsze wtedy, gdy wada jest istotna i nie została skutecznie usunięta.

Jeżeli natomiast usługodawca jest gotów niezwłocznie usunąć wadę bez nadmiernych niedogodności dla pacjenta, spór może dotyczyć tego, czy pacjent powinien najpierw umożliwić naprawę. W medycynie estetycznej nie zawsze jest to jednak zasadne. Jeżeli pacjent utracił zaufanie do wykonawcy, wada dotyczy tkanek twarzy, istnieje ryzyko pogorszenia stanu zdrowia albo konieczna jest interwencja innego specjalisty, odmowa kolejnej poprawki przez tego samego wykonawcę może być uzasadniona. Każdorazowo zależy to od faktów i dokumentacji.

Jakie roszczenia można zgłosić oprócz zwrotu ceny?

Jeżeli nie interesuje Panią odszkodowanie, można ograniczyć reklamację do żądania zwrotu ceny albo obniżenia ceny. Warto jednak wiedzieć, że prawo dopuszcza także szersze roszczenia.

• Zwrot całości lub części wynagrodzenia – przy istotnej wadzie albo efekcie niezgodnym z umową.
• Zwrot kosztów leczenia naprawczego – na podstawie art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego, jeśli konieczne były wizyty, leki, zabiegi usuwające skutki wadliwej procedury.
• Zadośćuczynienie za krzywdę – na podstawie art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego, gdy doszło do cierpienia fizycznego lub psychicznego.
• Odszkodowanie za inne szkody – na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli są normalnym następstwem nienależytego wykonania umowy.

Jeżeli rozważa Pani tylko zwrot pieniędzy, w piśmie warto to wyraźnie zaznaczyć. Nie zamyka to definitywnie drogi do rozszerzenia żądań później, ale strategię najlepiej dopasować do dokumentów, terminu i skali szkody.

Jak złożyć reklamację po zabiegu medycyny estetycznej?

Najbezpieczniej zrobić to na piśmie i wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo e-mailem z żądaniem potwierdzenia otrzymania. Reklamację należy skierować do podmiotu, z którym zawarto umowę: kliniki, gabinetu, spółki prowadzącej placówkę albo lekarza prowadzącego działalność.

W reklamacji warto wskazać:

• datę i rodzaj zabiegu,
• kwotę zapłaty i dowód płatności,
• opis nieprawidłowości i moment ich ujawnienia,
• informację o kontakcie z lekarzem po zabiegu,
• żądanie: zwrot ceny, obniżenie ceny albo usunięcie skutków na koszt wykonawcy,
• termin na odpowiedź, np. 7 lub 14 dni,
• załączniki: zdjęcia, recepty, opinie, dokumentację.

Nie ma jednego przepisu wyznaczającego specjalny termin odpowiedzi na taką reklamację jak przy niektórych reklamacjach konsumenckich. Dlatego warto samodzielnie wskazać rozsądny termin i po jego bezskutecznym upływie wystosować przedsądowe wezwanie do zapłaty.

Jakie dowody warto zebrać?

W takich sprawach o wyniku bardzo często decydują dowody, a nie samo przekonanie pacjenta, że efekt jest niezadowalający.

Najważniejsze będą:

• dokumentacja medyczna z zabiegu i wizyt kontrolnych,
• formularz świadomej zgody na zabieg,
• opis zaleceń pozabiegowych,
• zdjęcia przed zabiegiem i po zabiegu, najlepiej z datą,
• korespondencja SMS, e-mail lub przez komunikatory,
• potwierdzenie płatności, paragon, faktura,
• zaświadczenie lub opinia innego lekarza, że wystąpiły nieprawidłowości.

Warto też wystąpić o pełną dokumentację medyczną. Podmiot udzielający świadczeń nie może odmówić jej wydania osobie uprawnionej poza wyjątkami wynikającymi z ustawy. Prawo to wynika z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Czy trzeba najpierw zgodzić się na poprawkę?

Niekoniecznie. To zależy od rodzaju wady, ryzyka dla zdrowia i stopnia utraty zaufania do wykonawcy. W zwykłych sporach o wadliwe wykonanie dzieła wykonawca może próbować usunąć wadę. Jednak przy zabiegach medycznych i estetycznych nie można abstrahować od bezpieczeństwa pacjenta.

Jeżeli poprawka wiązałaby się z dalszym ryzykiem, pacjent już doznał powikłań albo inny lekarz zalecił odmienny sposób postępowania, odmowa kolejnej ingerencji przez tę samą osobę może być uzasadniona. Wówczas należy to wyraźnie opisać w reklamacji i oprzeć się na dokumentacji medycznej.

Co zrobić, jeśli gabinet odmawia zwrotu pieniędzy?

Jeżeli reklamacja nie przyniesie efektu, można przejść do kolejnych kroków:

1. wezwać do zapłaty – wskazując konkretną kwotę, podstawę prawną i termin zapłaty;
2. złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta – gdy sprawa dotyczy naruszenia praw pacjenta, np. braku informacji, utrudniania dostępu do dokumentacji czy niewłaściwego traktowania;
3. zawiadomić okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy właściwej izbie lekarskiej – jeżeli zachowanie lekarza może stanowić naruszenie zasad wykonywania zawodu;
4. wystąpić do sądu cywilnego – o zapłatę, zwrot kosztów leczenia, zadośćuczynienie.

W procesie sądowym najczęściej kluczowa jest opinia biegłego. To ona pozwala ocenić, czy powikłanie mieściło się w normalnym ryzyku zabiegu, czy też doszło do błędu albo nienależytego wykonania usługi.

Przedawnienie roszczeń

Termin przedawnienia zależy od przyjętej podstawy prawnej. Dla roszczeń z umowy co do zasady stosuje się art. 118 Kodeksu cywilnego, czyli obecnie sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. W praktyce trzeba jednak osobno ocenić, czy roszczenie ma charakter kontraktowy, deliktowy, czy dotyczy odpowiednio stosowanej rękojmi przy dziele.

Jeżeli dochodzi Pani roszczeń wynikających z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, znaczenie może mieć także art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się co do zasady z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W sprawach medycznych nie warto zwlekać, bo z czasem trudniej zabezpieczyć dowody i ustalić przebieg leczenia.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy zwrot pieniędzy jest bardziej prawdopodobny, a kiedy sprawa może wymagać szerszego postępowania dowodowego.

FAQ

Czy sam brak efektu estetycznego wystarczy do zwrotu pieniędzy?

Nie zawsze. Trzeba ustalić, czy efekt był rzeczywiście elementem umowy, czy zabieg wykonano prawidłowo i czy brak efektu wynika z błędu, wady wykonania albo indywidualnych uwarunkowań organizmu.

Czy paragon albo faktura są konieczne?

Nie są jedynym możliwym dowodem, ale bardzo pomagają. Zapłatę można wykazać także potwierdzeniem przelewu, historią płatności kartą albo korespondencją.

Czy mogę żądać zwrotu pieniędzy, jeśli poprawkę wykonał już inny lekarz?

Tak, a dodatkowo można dochodzić kosztów leczenia naprawczego, jeżeli były konieczne wskutek wadliwego pierwszego zabiegu. Potrzebne będą jednak rachunki i dokumentacja medyczna.

Czy zgoda na zabieg zamyka drogę do reklamacji?

Nie. Zgoda obejmuje co do zasady normalne ryzyko zabiegu, a nie wadliwe wykonanie procedury, brak należytej staranności czy brak wymaganej informacji.

Czy sprawę trzeba od razu kierować do sądu?

Nie. Najpierw warto złożyć reklamację, uzyskać dokumentację i wysłać wezwanie do zapłaty. Sąd zwykle jest kolejnym etapem, gdy gabinet odmawia polubownego rozwiązania.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 6, art. 118, art. 444 § 1, art. 445 § 1, art. 471, art. 560 § 1, art. 627, art. 638 § 1, art. 442¹ § 1.
• Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w szczególności art. 6 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1.
• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w szczególności art. 4 dotyczący obowiązku wykonywania zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami oraz z należytą starannością.