Zmiany w firmie a prawa związków zawodowych, kto, kiedy i jak powinien informować?• Data publikacji: 11-07-2025 • Autor: Radca prawny Katarzyna Talkowska-Szewczyk |
|
Pracodawca zmienia strukturę organizacyjną, co spowoduje zwolnienia pracowników lub przesuwanie ich na inne stanowiska. Czy związki zawodowe powinny być o tym poinformowane? Jakie w takiej sytuacji są możliwości działania związku? I drugie pytanie: Na koniec roku związki podają liczbę członków, nasz również podał ją w oparciu o listą wpłat składek członkowskich. Na spotkaniu związków z kierownictwem zakładu padła informacja, że do liczby członków powinno się zaliczać osoby, które są pracownikami, a składki wpłacają indywidualnie. Po wniesieniu korekty liczby członków związku nie została ona przyjęta przez kierownictwo. Czy słusznie? |
.jpg)
|
Obowiązek informowania związków o zmianach organizacyjnychDo udzielenia odpowiedzi podstawą prawną będzie ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (dalej „u.z.z.”). Zgodnie z art. 23 u.z.z.:
Związki zawodowe sprawują kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy oraz uczestniczą, na zasadach określonych odrębnymi przepisami, w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zakres przedmiotowy kompetencji związków zawodowych dotyczy norm prawa pracy zarówno na poziomie powszechnym, jak i zakładowym, z kolei na poziomie zakładowym przepisy możemy podzielić na układowe (zarówno zakładowe, jak i ponadzakładowe) i regulaminowe.
Jak wskazał Sąd Najwyższy, zawarte między innymi w art. 23 ust. 1 i 2 u.z.z. uprawnienie do kontrolowania przez związki zawodowe przestrzegania prawa pracy oznacza także uprawnienie do kontrolowania wysokości wynagrodzeń pracowników, co nie oznacza jednak automatycznego uprawnienia do żądania od pracodawcy udzielenia informacji o wysokości wynagrodzenia pracownika bez jego zgody.
Przepis art. 23 u.z.z. stanowi samodzielną podstawą zarówno do sprawowania kontroli, jak i do działania określonego w ust. 2.
Związek zawodowy, mimo użycia przez ustawodawcę partykuły „może”, jest zobowiązany do określonego działania. Uzasadnienia takiego upatruję w celu, jaki spełnia przepis art. 23 u.z.z., który ma zapobiegać naruszeniom prawa szczególnie w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Z uwagi na to, że zmiana struktury dotyczy praw pracowniczych, związki zawodowe powinny mieć na ten temat informację oraz zająć stanowisko. Kto jest członkiem związku — kiedy pracodawca może kwestionować liczebność?Członkami związku zawodowego są pracownicy, którzy opłacają składki i złożyli deklaracje uczestnictwa w danym związku. Nie każdy pracownik chce, aby to pracodawca odprowadzał za niego składki. Pracownik może sam, poza pracodawcą, płacić składki. Osoby, które odprowadzają składki poza pracodawcą, a są pracownikami, są członkami związku zawodowego. Zatem korekta musi zostać przyjęta, bo pracodawca nie ma uprawnień do kwestionowania liczebności związku. Jedyna droga sporu o liczebność związku — co mówi art. 251 u.z.z.?Jedyną możliwością kwestionowania liczby członków związku zawodowego jest skorzystanie z regulacji art. 251 u.z.z. W oparciu o ust. 7: Pracodawca lub działająca u niego organizacja związkowa może zgłosić pisemne zastrzeżenie co do liczebności danej zakładowej organizacji związkowej w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez tę organizację informacji, o której mowa w ust. 2 lub 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 7, zakładowa organizacja związkowa, wobec której zostało zgłoszone zastrzeżenie, występuje do sądu rejonowego – sądu pracy właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy z wnioskiem o ustalenie liczby członków na ostatni dzień danego półrocza. Zakładowa organizacja związkowa może również z własnej inicjatywy wystąpić z wnioskiem o ustalenie liczby członków. Sąd wydaje w tej sprawie orzeczenie w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku, w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Organizacji związkowej, która w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżenia nie wystąpiła do sądu, nie przysługują uprawnienia zakładowej organizacji związkowej do czasu wykonania tego obowiązku.
Poza wskazaną procedurą pracodawca nie ma prawa kwestionować liczebności organizacji związkowej. PrzykładyRestrukturyzacja w zakładzie produkcyjnym W dużej fabryce motoryzacyjnej ogłoszono zmianę struktury organizacyjnej — część linii montażowych miała zostać przeniesiona do nowego oddziału, a kilkanaście osób przewidziano do zwolnienia. Pracodawca nie poinformował związku zawodowego o planowanych zmianach. Związek dowiedział się o sytuacji od pracowników i natychmiast zażądał formalnego przedstawienia planów restrukturyzacji. Dzięki interwencji udało się wprowadzić program dobrowolnych odejść i zmniejszyć skalę zwolnień.
Korekta liczby członków w związku zawodowym W firmie usługowej związek zawodowy co pół roku przekazywał kierownictwu informację o liczbie członków, opierając się na składkach potrącanych z wynagrodzenia. Po kilku miesiącach zarząd zgłosił, że liczba członków została zawyżona, bo nie uwzględniała pracowników opłacających składki indywidualnie. Związek dokonał korekty, ale kierownictwo odmówiło jej przyjęcia. Po przypomnieniu o przepisach art. 251 u.z.z. i braku formalnego zastrzeżenia w terminie 30 dni, korekta została ostatecznie uznana.
Spór o przeniesienie na inne stanowisko W średniej firmie IT wprowadzono nową strukturę zespołów projektowych. Kilku starszych programistów miało zostać przeniesionych na stanowiska związane z mentoringiem, bez wcześniejszej konsultacji ze związkiem zawodowym. Związek powołał się na art. 23 u.z.z. i wystąpił do pracodawcy z żądaniem wyjaśnień oraz przywrócenia transparentnych zasad awansów i przeniesień. Po rozmowach udało się wypracować nowe procedury uzgadniane ze związkiem. PodsumowaniePracodawca, planując zmiany organizacyjne w firmie, powinien pamiętać o obowiązku informowania związków zawodowych i respektowaniu ich uprawnień wynikających z ustawy. Ścisła współpraca i przejrzysta komunikacja z organizacjami związkowymi pozwala uniknąć nieporozumień i sprzyja budowaniu partnerskich relacji w zakładzie pracy. Oferta porad prawnychPotrzebujesz porady prawnej w sprawach związanych z prawami związków zawodowych, obowiązkami pracodawcy lub przygotowania pisma do pracodawcy? Nasi prawnicy pomogą Ci szybko i skutecznie rozwiązać Twój problem. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem. Źródła:1. Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - Dz.U. 1991 nr 55 poz. 234
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając formularz poniżej ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online O autorze: Radca prawny Katarzyna Talkowska-Szewczyk Członek Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu. Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz studiów podyplomowych – Prawo medyczne i bioetyka na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Prawa i Administracji w Krakowie. Radca prawny z wieloletnim doświadczeniem zawodowym zdobywanym w kancelariach prawnych będących liderami w branżach medycznych, odszkodowawczych oraz windykacyjnych. Aktywność zawodową łączy z działalnością pro bono na rzecz organizacji pozarządowych. Posiada umiejętności lingwistyczne poparte certyfikatami. Od 1 października 2019 roku rozpoczęła studia doktoranckie na Uniwersytecie Wrocławskim w Zakładzie Postępowania Cywilnego. Przedmiotem naukowych zainteresowań i badań jest prawo medyczne. Nieustannie podnosi swoje kompetencje zawodowe uczestnicząc w konferencjach, seminariach i szkoleniach. Specjalizacja: prawo medyczne, prawo cywilne (prawo pracy, prawo rodzinne), prawo oświatowe oraz ochrona danych osobowych. https://www.linkedin.com/in/paulina-olejniczak-suchodolska-84b981171/ |
.jpg "Użyczenie nieruchomości fundacji przy istniejącej umowie dzierżawy, jak to zrobić zgodnie z prawem?")
.jpg "Hałas z piekarni, jak skutecznie walczyć o ciszę w domu?")
|
