Prywatna kanalizacja z przepompownią – kto płaci za prąd i jak to rozliczyć?

Jaki jest status prawny prywatnej przepompowni ścieków?

Przepompownia ścieków jest elementem infrastruktury kanalizacyjnej. Pojęcia urządzeń kanalizacyjnych i zasad zbiorowego odprowadzania ścieków reguluje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z art. 2 pkt 14 tej ustawy urządzeniami kanalizacyjnymi są m.in. sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

Jeżeli taki odcinek kanalizacji wraz z przepompownią został wybudowany prywatnie, nie oznacza to automatycznie, że gmina lub przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek przejąć bieżące koszty jego eksploatacji. Z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy wynika jedynie, że osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe lub kanalizacyjne, mogą przekazywać je odpłatnie gminie albo przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Nie jest to przejęcie automatyczne ani bezwarunkowe.

Znaczenie ma też art. 15 ust. 1 tej samej ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w zakresie ustalonym w dokumentach planistycznych i w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. W praktyce jednak wiele odcinków powstaje prywatnie i do czasu przejęcia pozostaje w sferze rozliczeń cywilnych między zainteresowanymi właścicielami.

Kto powinien podpisać umowę na energię elektryczną do przepompowni?

Nie ma przepisu, który nakazywałby, aby umowę sprzedaży energii i umowę o świadczenie usług dystrybucji do przepompowni podpisał „dowolny” użytkownik kanalizacji. O tym, kto może być stroną umowy, decydują przede wszystkim: tytuł prawny do nieruchomości lub obiektu, możliwość utworzenia punktu poboru energii oraz wymagania operatora systemu dystrybucyjnego i sprzedawcy energii.

W praktyce umowę zawiera najczęściej:

• właściciel działki, na której znajduje się przepompownia, jeżeli urządzenie jest zasilane z jego instalacji lub na jego nieruchomości ma powstać punkt poboru energii,
• współwłaściciele działki działający łącznie, jeżeli nieruchomość jest objęta współwłasnością,
• inny podmiot mający odpowiedni tytuł prawny i zgodę na korzystanie z nieruchomości oraz urządzenia, jeżeli operator dopuszcza takie rozwiązanie.

Samo to, że kilka osób korzysta z kanalizacji, nie wystarcza jeszcze do zawarcia umowy przez jedną z nich we własnym imieniu bez odpowiedniego umocowania lub bez związku z punktem poboru. Jeżeli przepompownia ma być zasilana z instalacji znajdującej się na konkretnej działce, dostawca energii zwykle będzie oczekiwał, że stroną umowy będzie właściciel albo inna osoba dysponująca nieruchomością na cele przyłączenia i poboru energii.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy może to zrobić dowolny właściciel działki?” brzmi: nie zawsze. Zależy to od stanu faktycznego, usytuowania przepompowni, przebiegu instalacji elektrycznej i wymagań operatora.

Czy można żądać zwrotu kosztów prądu od pozostałych właścicieli?

Tak, ale najlepiej oprzeć to na wyraźnej podstawie umownej. Jeżeli jedna osoba podpisze umowę z dostawcą energii i opłaca rachunki za przepompownię używaną przez kilka nieruchomości, może następnie rozliczać się z pozostałymi użytkownikami na podstawie zawartego porozumienia cywilnego.

Od strony prawa cywilnego znaczenie ma przede wszystkim zasada swobody umów z art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Przepis ten pozwala stronom ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, byle jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Jeżeli nie ma umowy, odzyskanie części kosztów może być trudniejsze dowodowo. W sporze trzeba byłoby wykazywać podstawę rozliczeń, zakres korzystania przez poszczególne osoby, sposób podziału kosztów i to, że wydatki rzeczywiście były ponoszone także w ich interesie. Dlatego samo opłacanie faktur nie daje jeszcze pełnego bezpieczeństwa.

W praktyce można przyjąć jeden z kilku modeli:

Najbezpieczniej jest uzgodnić to jeszcze przed podpisaniem umowy na energię albo przed uruchomieniem przepompowni.

Jak zabezpieczyć swoje interesy przed podpisaniem umowy?

Najlepszym rozwiązaniem jest pisemne porozumienie wszystkich właścicieli korzystających z prywatnej kanalizacji i przepompowni. W takim dokumencie warto opisać nie tylko zwrot kosztów prądu, ale cały model korzystania z urządzenia.

W szczególności porozumienie powinno określać:

• kto jest właścicielem przepompowni oraz pozostałych urządzeń kanalizacyjnych,
• na której działce znajduje się przepompownia i kto ma prawo wejścia w celu napraw, konserwacji i odczytów,
• kto zawiera umowę z dostawcą energii,
• w jakiej proporcji rozliczane są rachunki za energię,
• jak rozliczane są przeglądy, naprawy, wymiana pompy i usuwanie awarii,
• w jakim terminie pozostali użytkownicy zwracają swoją część kosztów,
• jakie dokumenty stanowią podstawę rozliczenia, np. kopia faktury, nota rozliczeniowa, zestawienie kosztów,
• co dzieje się po sprzedaży działki, tzn. czy nowy właściciel wstępuje w prawa i obowiązki poprzednika,
• jak rozstrzygane są spory i czy dopuszczalne jest czasowe odłączenie użytkownika zalegającego z płatnościami.

Jeżeli kilka osób ma wspólnie korzystać z urządzenia znajdującego się na jednej nieruchomości, warto rozważyć także odrębne uregulowanie dostępu do urządzenia od strony rzeczowej, np. przez służebność lub odpowiednie zapisy w akcie notarialnym. To szczególnie ważne przy późniejszej sprzedaży działek.

Gdy problem dotyczy również przeprowadzenia infrastruktury przez cudzy teren, pomocny może być poradnik o tym, jak uregulować przyłącze wodociągowe przez drogę prywatną.

Czy właściciel sieci może żądać dopłaty do budowy lub modernizacji?

Tak, ale nie jednostronnie w każdym przypadku. Jeżeli urządzenie należy do prywatnego właściciela, może on proponować innym właścicielom udział w kosztach budowy, modernizacji albo wymiany pompy. Żeby jednak skutecznie domagać się zapłaty, powinien mieć do tego podstawę w umowie, wcześniejszych ustaleniach albo w konkretnym stosunku prawnym łączącym strony.

Jeżeli kupowali Państwo działki od jednego sprzedającego, trzeba przede wszystkim sprawdzić treść umów sprzedaży, załączników, warunków przyłączenia, ewentualnych oświadczeń o korzystaniu z infrastruktury i zapisów o partycypacji w kosztach. To właśnie dokumenty nabycia często przesądzają, czy późniejsze rozliczenie jest obowiązkowe, czy tylko dobrowolne.

Jeżeli takich zapisów brak, późniejsze narzucenie kosztów może być kwestionowane. Co innego jednak bieżące uzgodnienie wspólnych zasad na przyszłość, a co innego żądanie zwrotu wydatków poniesionych wcześniej bez zgody pozostałych.

Co jeszcze warto sprawdzić w praktyce?

Poza samą umową o prąd i porozumieniem między sąsiadami warto zweryfikować:

• czy przepompownia została wykonana zgodnie z dokumentacją techniczną i warunkami przyłączenia,
• czy wiadomo, kto odpowiada za serwis gwarancyjny i pogwarancyjny,
• czy urządzenie ma oddzielne opomiarowanie energii,
• czy istnieją regulacje lokalnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego dotyczące możliwości przejęcia infrastruktury,
• czy dla nieruchomości ujawniono lub trzeba ustanowić odpowiednie prawa dostępu do urządzeń.

Jeżeli przepompownia ma być utrzymywana przez lata przez kilku właścicieli, warto zadbać nie tylko o bieżący prąd, ale też o fundusz na większe awarie. Brak takiego mechanizmu powoduje, że przy pierwszej poważniejszej usterce zaczyna się spór o to, kto ma zapłacić kilka czy kilkanaście tysięcy złotych.

FAQ

Czy umowę na prąd do przepompowni może podpisać każdy z właścicieli działek?

Nie. Zależy to od tego, kto ma tytuł prawny do miejsca poboru energii, jak przebiega instalacja oraz jakie warunki stawia operator systemu dystrybucyjnego. Najczęściej stroną umowy jest właściciel nieruchomości związanej z zasilaniem urządzenia.

Czy bez umowy mogę żądać od sąsiadów zwrotu części rachunków?

Można próbować, ale bez pisemnych ustaleń będzie to trudniejsze dowodowo. Najbezpieczniej oprzeć rozliczenia na porozumieniu zawartym na podstawie art. 353¹ Kodeksu cywilnego.

Czy koszty energii trzeba dzielić po równo?

Nie ma takiego ustawowego obowiązku. Sposób podziału można ustalić dowolnie, byle jasno i jednoznacznie: po równo, według liczby działek, udziałów albo przyjętego sposobu korzystania.

Czy gmina musi przejąć prywatną kanalizację z przepompownią?

Nie automatycznie. Z art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika możliwość odpłatnego przekazania urządzeń, ale wymaga to umowy i uzgodnienia warunków.

Podsumowanie

Jeżeli prywatna przepompownia ścieków obsługuje kilka działek, umowę na energię powinien zawrzeć ten podmiot, który może skutecznie wystąpić jako odbiorca energii w danym punkcie poboru. Sam fakt wspólnego korzystania z kanalizacji nie rozwiązuje kwestii rozliczeń. Zwrot kosztów prądu, napraw i eksploatacji najlepiej uregulować w pisemnym porozumieniu między wszystkimi użytkownikami. W praktyce to właśnie umowa, a nie sam rachunek za energię, stanowi podstawowe zabezpieczenie interesów osoby, która bierze na siebie formalności i płatności.

Źródła

1. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – ISAP.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP.