Emerytura ze Szwajcarii a podatek w Polsce

Kiedy emerytura ze Szwajcarii jest opodatkowana w Polsce?

Przy emeryturze zagranicznej pierwszym krokiem nie jest samo ustalenie kraju wypłaty świadczenia, lecz ustalenie rezydencji podatkowej. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli rozlicza w Polsce całość swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Wystarczy spełnienie jednego z tych warunków. Jeżeli więc emeryt przeprowadził się do Polski, mieszka tu z rodziną, prowadzi tu swoje sprawy majątkowe i życiowe albo spędza tu większość roku, bardzo często będzie polskim rezydentem podatkowym.

Polskie przepisy trzeba jednak stosować z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W relacji Polska-Szwajcaria podstawowe znaczenie ma Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Jeżeli powstałby spór, w którym państwie dana osoba ma rezydencję podatkową, analizuje się również reguły kolizyjne z art. 4 konwencji, w tym stałe ognisko domowe, ośrodek interesów życiowych oraz zwykłe miejsce pobytu.

Art. 18 konwencji polsko-szwajcarskiej a emerytura z poprzedniej pracy

W przypadku typowej emerytury ze Szwajcarii, wypłacanej z tytułu wcześniejszej pracy najemnej, kluczowy jest art. 18 konwencji polsko-szwajcarskiej. Przepis ten stanowi, że z uwzględnieniem art. 19 ust. 2 emerytury i inne podobne wynagrodzenia z tytułu poprzedniej pracy najemnej, wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w jednym z umawiających się państw, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie.

W praktyce oznacza to, że jeżeli emeryt ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, to zwykła szwajcarska emerytura pracownicza powinna być opodatkowana w Polsce. Nie stosuje się wtedy klasycznej metody unikania podwójnego opodatkowania, ponieważ umowa przyznaje prawo opodatkowania wyłącznie państwu rezydencji. Jeżeli podatek został mimo to pobrany w Szwajcarii, trzeba osobno sprawdzić, czy był pobrany prawidłowo i czy możliwe jest dochodzenie zwrotu według procedur szwajcarskich.

Inaczej może być przy szczególnych świadczeniach z tytułu służby publicznej, o których mowa w art. 19 ust. 2 konwencji. Jeżeli emerytura jest wypłacana przez państwo, jednostkę terytorialną albo osobę prawną prawa publicznego za pracę wykonywaną na rzecz takiego podmiotu, konieczna jest osobna analiza przepisu i wyjątków. Nie należy automatycznie przenosić zasad dotyczących zwykłej emerytury pracowniczej na emerytury za służbę publiczną.

Zobacz również: przy innych świadczeniach warto sprawdzić, jak rozliczana jest emerytura zagraniczna oraz jakie zasady mogą dotyczyć, gdy w grę wchodzą dochody ze Szwajcarii z innych źródeł niż standardowa miesięczna emerytura.

PIT-36, zaliczki i roczne rozliczenie emerytury ze Szwajcarii

Jeżeli emerytura ze Szwajcarii podlega opodatkowaniu w Polsce, należy wykazać ją w rocznym zeznaniu podatkowym. W przypadku dochodów zagranicznych właściwym formularzem jest co do zasady PIT-36. Zeznanie za dany rok składa się do 30 kwietnia następnego roku, a podatek należy wpłacić na indywidualny mikrorachunek podatkowy.

Sposób poboru zaliczek zależy od tego, w jaki sposób emerytura jest wypłacana. Jeżeli świadczenie wpływa za pośrednictwem polskiego banku lub innej polskiej jednostki organizacyjnej, taki podmiot może występować jako płatnik zaliczek na podatek dochodowy. Po zakończeniu roku podatnik powinien otrzymać informację podatkową, na podstawie której rozlicza świadczenie w zeznaniu rocznym.

Jeżeli natomiast emerytura wpływa bezpośrednio na rachunek zagraniczny i nie ma polskiego płatnika, podatnik powinien samodzielnie wpłacać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy. Co do zasady zaliczki za miesiące, w których uzyskano dochód, wpłaca się do 20. dnia następnego miesiąca, a za grudzień przed upływem terminu złożenia zeznania rocznego. W praktyce konieczne jest prawidłowe przeliczenie świadczenia na złote oraz zachowanie dokumentów potwierdzających wypłatę i ewentualne potrącenia.

Jeżeli zaliczki pobiera polski płatnik, podatnik może rozważyć złożenie aktualnego oświadczenia PIT-2, aby płatnik stosował odpowiednią część kwoty zmniejszającej podatek. Trzeba jednak uważać, aby tej samej części kwoty zmniejszającej nie stosowało równocześnie kilku płatników, jeżeli prowadziłoby to do zaniżenia zaliczek.

Obecnie nie należy opierać się na dawnych zasadach dotyczących PIT-12 i rocznego rozliczenia przez płatnika na PIT-40 w takim kształcie, w jakim funkcjonowały przed zmianami. Aktualnie podatnik powinien sprawdzić, czy właściwym formularzem jest PIT-36, czy płatnik pobiera zaliczki oraz czy w zeznaniu rocznym ujęto wszystkie dochody opodatkowane według skali podatkowej.

Co zrobić, jeżeli emerytura ze Szwajcarii nie była rozliczana w Polsce?

Jeżeli podatnik przez kilka lat mieszkał w Polsce i nie wykazywał szwajcarskiej emerytury w polskich zeznaniach, sprawę należy uporządkować. Najczęściej oznacza to złożenie zaległych zeznań PIT-36 za lata, w których zeznania w ogóle nie zostały złożone, albo korekt zeznań, jeżeli zeznania zostały złożone, ale pominięto w nich emeryturę.

Po złożeniu zeznań lub korekt trzeba zapłacić zaległy podatek wraz z odsetkami za zwłokę, jeżeli z rozliczenia wynika zaległość. Odsetki można obliczyć z użyciem kalkulatora Ministerstwa Finansów. Jeżeli bank w Polsce pobierał zaliczki, zaległość może być niewielka albo może w ogóle nie wystąpić, ale nie zwalnia to z obowiązku prawidłowego wykazania przychodów w zeznaniu rocznym.

W niektórych sytuacjach warto rozważyć złożenie czynnego żalu albo dodatkowych wyjaśnień, zwłaszcza gdy podatnik w ogóle nie składał zeznań albo nie wpłacał zaliczek. Zakres takich działań zależy od stanu faktycznego: liczby lat, wysokości podatku, momentu ujawnienia błędu i tego, czy urząd skarbowy podjął już czynności w tej sprawie.

Zobacz również: podobne problemy pojawiają się przy rozliczaniu świadczeń z innych państw, dlatego przydatne może być omówienie tematu emerytury zagraniczne i ich opodatkowanie w Polsce.

Przeliczenie emerytury ze Szwajcarii na złote

Dochody wykazywane w polskim zeznaniu podatkowym rozlicza się w złotych. Jeżeli świadczenie jest wypłacane we frankach szwajcarskich, trzeba je przeliczyć według zasad przewidzianych w ustawie o PIT. Co do zasady przychody w walutach obcych przelicza się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

W praktyce przy miesięcznych świadczeniach oznacza to konieczność ustalenia dat wpływu lub dat postawienia emerytury do dyspozycji podatnika oraz właściwych kursów walut. Dobrze jest zachować potwierdzenia przelewów, roczne zestawienie z instytucji szwajcarskiej, informacje z banku oraz własne zestawienie kursów. Ułatwia to zarówno sporządzenie zeznania, jak i ewentualne wyjaśnienia przed urzędem skarbowym.

Czy od szwajcarskiej emerytury można odliczyć podatek zapłacony w Szwajcarii?

Przy typowej emeryturze pracowniczej, która zgodnie z art. 18 konwencji podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, zasadniczo nie występuje klasyczne podwójne opodatkowanie wymagające zastosowania metody odliczenia proporcjonalnego albo metody wyłączenia z progresją. Jeżeli świadczenie powinno być opodatkowane wyłącznie w Polsce, a mimo to w Szwajcarii potrącono podatek, sprawa wymaga ustalenia, z jakiego tytułu nastąpiło potrącenie i czy można ubiegać się o jego zwrot.

Inaczej należy oceniać sytuacje nietypowe, np. wypłatę kapitału z II filaru, świadczenie z funduszu, świadczenie publiczne albo wypłatę jednorazową o innym charakterze niż miesięczna emerytura z poprzedniej pracy najemnej. Samo określenie świadczenia jako emerytury w dokumentach potocznych nie zawsze przesądza o kwalifikacji podatkowej.

FAQ

Czy emerytura ze Szwajcarii zawsze jest opodatkowana w Polsce?

Nie zawsze. Jeżeli podatnik nie ma polskiej rezydencji podatkowej, zasady mogą być inne. Dodatkowo odrębnej analizy wymagają emerytury za służbę publiczną oraz świadczenia, które nie są zwykłą emeryturą z poprzedniej pracy najemnej.

Czy trzeba składać PIT/ZG do emerytury ze Szwajcarii?

Przy typowej emeryturze, która zgodnie z konwencją podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, co do zasady nie rozlicza się jej przez mechanizm unikania podwójnego opodatkowania. W praktyce najważniejsze jest prawidłowe wykazanie świadczenia w PIT-36. Przy nietypowych świadczeniach warto jednak sprawdzić formularz na podstawie konkretnego stanu faktycznego.

Co zrobić, gdy przez kilka lat nie wykazywano szwajcarskiej emerytury?

Należy ustalić lata, których dotyczy błąd, zebrać dokumenty o wypłaconych świadczeniach, przeliczyć kwoty na złote, złożyć zaległe PIT-36 albo korekty zeznań i zapłacić podatek z odsetkami, jeżeli powstała zaległość. W części spraw zasadne może być również złożenie czynnego żalu.

Czy polski bank powinien pobierać zaliczki od emerytury ze Szwajcarii?

Jeżeli emerytura jest wypłacana za pośrednictwem polskiego banku, bank może mieć obowiązki płatnika na podstawie art. 35 ustawy o PIT. Jeżeli świadczenie wpływa bezpośrednio na rachunek zagraniczny, obowiązek wpłacania zaliczek zwykle spoczywa na podatniku.

Czy można rozliczyć emeryturę ze Szwajcarii wspólnie z małżonkiem?

Tak, samo uzyskiwanie emerytury zagranicznej nie wyklucza wspólnego rozliczenia z małżonkiem, jeżeli spełnione są ogólne warunki wspólnego opodatkowania. Trzeba jednak ująć w zeznaniu wszystkie dochody obojga małżonków podlegające rozliczeniu w Polsce.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 3, art. 4a, art. 11a, art. 27, art. 35, art. 44 i art. 45: tekst jednolity ustawy o PIT.
• Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, w szczególności art. 4, art. 18 i art. 19: tekst konwencji.
• Ministerstwo Finansów, informacje o dochodach z emerytury lub renty, w tym o emeryturach zagranicznych: podatki.gov.pl.
• Ministerstwo Finansów, rozliczanie dochodów zagranicznych w PIT-36 i możliwość złożenia korekty w usłudze Twój e-PIT: dochody zagraniczne, korekta zeznania.