Długi spadkowe ujawnione kilka lat po przyjęciu spadku – co zrobić?

Czy wierzyciel może żądać zapłaty długu spadkowego po kilku latach?

Tak, samo późne ujawnienie zobowiązania nie pozbawia wierzyciela prawa do dochodzenia zapłaty. Jeżeli dług należał do spadkodawcy i jest zobowiązaniem podlegającym dziedziczeniu, przechodzi co do zasady na jego spadkobierców. Wynika to z art. 922 Kodeksu cywilnego.

Nie ma przy tym ogólnego przepisu, który nakazywałby wszystkim wierzycielom zgłoszenie długów w ciągu kilku miesięcy od śmierci dłużnika. Roszczenie może zostać ujawnione po dwóch, pięciu, a nawet kilkunastu latach. Nie oznacza to jednak, że zawsze będzie skuteczne.

Spadkobierca powinien rozdzielić trzy kwestie:

• Istnienie długu: czy zobowiązanie rzeczywiście obciążało zmarłego, nie zostało spłacone i należy do długów spadkowych?
• Zakres odpowiedzialności: czy spadek przyjęto wprost, czy z dobrodziejstwem inwentarza, i czy odpowiedzialność podlega ograniczeniu?
• Możliwość dochodzenia zapłaty: czy roszczenie nie jest przedawnione albo czy nie istnieją inne zarzuty przeciwko wierzycielowi?

Przykładowo bank może po kilku latach zwrócić się do dzieci zmarłego kredytobiorcy, ale powinien wykazać podstawę zobowiązania, dochodzoną kwotę oraz swoje uprawnienie do jej żądania. Samo wezwanie do zapłaty nie jest dowodem, że cała wskazana suma jest należna.

Trzeba również odróżnić rzeczywiste długi spadkowe od zobowiązań, które wygasły ze śmiercią dłużnika ze względu na ich ściśle osobisty charakter. Do długów spadkowych mogą należeć nie tylko niespłacone kredyty i pożyczki, lecz także określone obowiązki powstałe w związku ze śmiercią, na przykład uzasadnione koszty pogrzebu lub roszczenia o zachowek.

Jak sprawdzić, czy odpowiadasz całym majątkiem, czy tylko do wartości spadku?

Najważniejsze znaczenie mają data otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy, oraz sposób jego przyjęcia. Zgodnie z art. 1012 i 1031 Kodeksu cywilnego zakres odpowiedzialności może wyglądać następująco:

Sposób przyjęcia spadku	Odpowiedzialność za ujawnione długi
Przyjęcie wprost	Co do zasady bez ograniczenia kwotowego, również z majątku osobistego spadkobiercy.
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza	Co do zasady do wartości stanu czynnego spadku ustalonej w wykazie lub spisie inwentarza, z ustawowymi wyjątkami.
Skuteczne odrzucenie spadku	Odrzucający jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, i nie odpowiada jako spadkobierca za jego długi. Spadek może jednak przypaść kolejnym osobom.

Dlaczego data 18 października 2015 r. jest tak ważna?

Od 18 października 2015 r. obowiązuje zasada, zgodnie z którą brak oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jeżeli jednak spadkodawca zmarł przed tą datą, trzeba uwzględnić wcześniejsze przepisy. W dawnym stanie prawnym pełnoletni spadkobierca mający pełną zdolność do czynności prawnych, który nie złożył oświadczenia, co do zasady przyjmował spadek wprost. Istniały wyjątki chroniące między innymi osoby niemające pełnej zdolności do czynności prawnych, a także szczególne skutki przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez jednego ze współspadkobierców.

Dlatego w przypadku długu po osobie zmarłej na przykład w 2012 r. nie wolno automatycznie stosować zasad przyjęcia spadku obowiązujących w 2026 r. Decydujące są przepisy właściwe dla konkretnego spadku.

Co oznacza ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku?

Stan czynny spadku to wartość aktywów należących do spadku, takich jak pieniądze, nieruchomości, samochody i inne prawa majątkowe, ustalana według odpowiednich reguł wyceny. Nie jest to różnica między aktywami a wszystkimi długami.

Jeżeli aktywa wynoszą 80 000 zł, a zobowiązania 190 000 zł, spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza co do zasady nie odpowiada za całą kwotę 190 000 zł. Granicą odpowiedzialności jest 80 000 zł, z uwzględnieniem przepisów dotyczących spłaconych już długów i wyjątków od ograniczenia.

Nie oznacza to jednak, że wierzyciel może żądać zapłaty wyłącznie przez odebranie odziedziczonych rzeczy. Po przyjęciu spadku odpowiedzialność obejmuje co do zasady cały majątek spadkobiercy, lecz przy dobrodziejstwie inwentarza obowiązuje ustawowy limit wartościowy.

Gdy problemem jest spadek z długami większymi niż wartość odziedziczonego majątku, właściwe ustalenie sposobu przyjęcia spadku może całkowicie zmienić wynik sprawy.

Co zrobić, gdy nieznany dług ujawnił się po spłacie innych wierzycieli?

Jest to jedna z najważniejszych sytuacji, ponieważ samo przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie rozstrzyga jeszcze, ile trzeba zapłacić kolejnemu wierzycielowi.

Art. 1032 Kodeksu cywilnego odróżnia dwie sytuacje.

Spadkobierca nie wiedział o długu i nie mógł się o nim dowiedzieć

Jeżeli spadkobierca spłacił niektóre długi, nie wiedząc o innych zobowiązaniach i nie mogąc się o nich dowiedzieć mimo należytej staranności, odpowiada za pozostałe długi tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na spłatę wcześniejszych długów.

Spadkobierca wiedział o innych długach lub powinien był o nich wiedzieć

Odmiennie wygląda sytuacja, gdy spadkobierca spłacał wybrane zobowiązania, chociaż wiedział albo przy należytej staranności mógł dowiedzieć się o innych wierzycielach. W takim przypadku art. 1032 § 2 Kodeksu cywilnego przewiduje odpowiedzialność za niespłacone długi także ponad wartość stanu czynnego spadku, ale tylko do wysokości, w jakiej spadkobierca byłby obowiązany zaspokoić te długi przy prawidłowym rozliczeniu wszystkich zobowiązań.

Przepis przewiduje przy tym szczególną ochronę spadkobierców niemających pełnej zdolności do czynności prawnych oraz osób, co do których istnieje podstawa do ubezwłasnowolnienia.

Z tego powodu nie należy bez wcześniejszej analizy przekazywać całej dostępnej kwoty pierwszemu wierzycielowi, jeśli wiadomo o innych długach spadkowych. Znaczenie ma zarówno wysokość zobowiązań, jak i wiedza spadkobiercy w chwili dokonywania płatności.

Czy po latach można uzupełnić wykaz lub spis inwentarza?

Tak. Jeżeli po złożeniu wykazu inwentarza ujawni się pominięty dług lub składnik majątku, wykaz należy uzupełnić zgodnie z art. 1031[1] § 4 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sporządzono urzędowy spis inwentarza, zastosowanie może znaleźć procedura sporządzenia uzupełniającego spisu na podstawie art. 638[11] Kodeksu postępowania cywilnego.

Warto odróżnić zwykłe pominięcie długu, którego nie można było wcześniej ustalić, od działań podstępnych. Zgodnie z art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego spadkobierca może utracić ograniczenie odpowiedzialności, jeżeli podstępnie pominął składniki spadku lub przedmioty zapisów windykacyjnych albo podstępnie wykazał nieistniejące długi.

Czy dług spadkowy może się przedawnić przed zgłoszeniem go spadkobiercom?

Tak. Ujawnienie długu po latach wymaga sprawdzenia przedawnienia. Śmierć dłużnika ani późniejsze przyjęcie spadku nie rozpoczynają automatycznie nowego terminu przedawnienia wszystkich jego zobowiązań.

Co do zasady bieg przedawnienia roszczenia cywilnego rozpoczyna się od jego wymagalności, z uwzględnieniem szczególnych zasad określonych w art. 120 Kodeksu cywilnego. Dla wielu roszczeń majątkowych ogólny termin wynosi sześć lat, a dla roszczeń okresowych oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata. Odrębne przepisy mogą przewidywać inne terminy.

Przy terminach wynoszących co najmniej dwa lata koniec przedawnienia przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego. Trzeba również uwzględnić przepisy przejściowe, szczególnie w odniesieniu do roszczeń powstałych przed zmianami z 2018 r.

Na wynik analizy wpływają między innymi:

• data wymagalności poszczególnych kwot, rat i odsetek;
• rodzaj zobowiązania oraz właściwy termin przedawnienia;
• wniesienie pozwu, wszczęcie odpowiedniego postępowania lub inne zdarzenia powodujące zawieszenie albo przerwanie biegu przedawnienia;
• uznanie roszczenia przez dłużnika lub spadkobiercę;
• istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego albo innego tytułu stwierdzającego roszczenie.

Roszczenie już stwierdzone prawomocnym orzeczeniem podlega szczególnym zasadom z art. 125 Kodeksu cywilnego. Nie należy więc wyliczać przedawnienia wyłącznie od daty podpisania umowy pożyczki lub śmierci spadkodawcy.

Po upływie przedawnienia dłużnik może co do zasady uchylić się od zaspokojenia roszczenia. W przypadku roszczeń przeciwko konsumentowi obowiązują dodatkowe zasady uwzględniania przedawnienia, choć ustawa przewiduje również wyjątkową możliwość nieuwzględnienia go przez sąd ze względów słuszności.

Szczegółowe zasady obliczania terminów i oceny działań wierzyciela przedstawia materiał długi spadkowe a przedawnienie roszczeń.

Uwaga na hipotekę: jeżeli odziedziczona nieruchomość jest obciążona hipoteką, przedawnienie zabezpieczonego roszczenia nie musi pozbawiać wierzyciela hipotecznego możliwości zaspokojenia się z nieruchomości. Wynika to z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis odmiennie traktuje roszczenia o świadczenia uboczne, dlatego kwotę główną i odsetki trzeba przeanalizować osobno.

Czy po kilku latach można odrzucić spadek z powodu nieznanych długów?

Co do zasady nie. Art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin ten biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, a nie zawsze od dnia śmierci spadkodawcy.

Jeżeli termin już upłynął, a spadek został skutecznie przyjęty, samo późniejsze ujawnienie zadłużenia nie otwiera nowego sześciomiesięcznego terminu. Nie wystarczy też udać się do notariusza i złożyć oświadczenia o odrzuceniu przyjętego wcześniej spadku.

Istotny błąd lub groźba – szczególny tryb sądowy

Art. 1019 Kodeksu cywilnego umożliwia w określonych przypadkach uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku albo od skutków niezachowania terminu do jego złożenia. Podstawą może być prawnie doniosły błąd lub groźba.

Nieznajomość rzeczywistego zadłużenia może stanowić istotny błąd dotyczący spadku, ale nie w każdej sytuacji. Sąd bada, czy błąd był istotny, czy istniał w chwili podejmowania decyzji albo upływu terminu oraz czy spadkobierca dochował odpowiedniej staranności przy ustalaniu stanu majątku.

Przykładowo inaczej oceniana może być sytuacja osoby, która bezskutecznie próbowała ustalić zobowiązania zmarłego, a inaczej osoby, która świadomie zignorowała dostępne dokumenty potwierdzające duże zadłużenie.

W przypadku błędu uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych wygasa z upływem roku od jego wykrycia. W przypadku groźby termin wynosi rok od ustania stanu obawy. Do zachowania terminu wystarcza złożenie przed jego upływem odpowiedniego wniosku do sądu o odebranie oświadczenia.

Spadkobierca musi jednocześnie oświadczyć, czy spadek przyjmuje i w jaki sposób, czy go odrzuca. Skuteczność uchylenia się wymaga zatwierdzenia przez sąd. Samo wniesienie wniosku nie oznacza jeszcze, że sąd zaakceptuje powołanie się na błąd.

Jeżeli spadkobierca dopiero niedawno dowiedział się o zobowiązaniach sprzed wielu lat, powinien zachować pismo ujawniające dług, kopertę, potwierdzenie odbioru oraz dowody wcześniejszych prób ustalenia sytuacji majątkowej zmarłego. Dokumenty te mogą mieć znaczenie dla ustalenia momentu wykrycia błędu i oceny dochowanej staranności.

Odrębne wątpliwości powstają, gdy przez wiele lat nie było kontaktu ze spadkodawcą. Problem śmierć ojca bez kontaktu a przejęcie jego długów wymaga dodatkowo ustalenia, kiedy dana osoba dowiedziała się o powołaniu do dziedziczenia i jakie miała możliwości sprawdzenia zadłużenia.

Co zmienia kilku spadkobierców albo przeprowadzony wcześniej dział spadku?

Ujawnienie zobowiązania po latach może być szczególnie problematyczne, gdy spadek odziedziczyło kilka osób albo majątek został już między nimi podzielony.

Zgodnie z art. 1034 Kodeksu cywilnego:

• Przed działem spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Wierzyciel może zatem dochodzić całego należnego świadczenia od jednego, kilku albo wszystkich spadkobierców, z uwzględnieniem indywidualnych ograniczeń ich odpowiedzialności.
• Po dziale spadku spadkobiercy odpowiadają za długi w stosunku do wielkości swoich udziałów spadkowych.

Jeżeli przed działem spadku jeden ze spadkobierców zaspokoił wierzyciela ponad część odpowiadającą jego udziałowi, może na zasadach ustawowych żądać odpowiedniego rozliczenia z pozostałymi spadkobiercami.

Sam fakt, że w ramach działu spadku konkretna nieruchomość przypadła jednemu dziecku, a pieniądze drugiemu, nie oznacza automatycznie, że pierwsze dziecko odpowiada za wszystkie długi związane z nieruchomością. Trzeba rozdzielić odpowiedzialność osobistą wynikającą z dziedziczenia od obciążeń rzeczowych, takich jak hipoteka.

Wewnętrzne ustalenia spadkobierców dotyczące spłaty zobowiązań nie muszą również wiązać wierzyciela, który nie wyraził zgody na zmianę dłużnika zgodnie z właściwymi przepisami.

Jak postępować krok po kroku, gdy po latach przychodzi wezwanie do zapłaty?

Nie należy od razu uznawać długu ani podpisywać ugody bez sprawdzenia dokumentów. Uznanie roszczenia może mieć znaczenie dla biegu przedawnienia i późniejszej obrony.

1. Ustal podstawę roszczenia. Poproś wierzyciela o umowę, historię rozliczeń, zestawienie należności głównej i odsetek, daty wymagalności oraz dokumenty potwierdzające przejście wierzytelności, jeżeli występuje firma windykacyjna lub nabywca długu. Sprawdź, czy wierzycielem nadal jest podmiot występujący z żądaniem.
2. Sprawdź swoją sytuację spadkową. Ustal datę śmierci spadkodawcy, podstawę dziedziczenia, treść złożonego oświadczenia, ewentualne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia oraz datę, od której biegł termin do złożenia oświadczenia spadkowego.
3. Ustal aktywa i wcześniejsze spłaty. Zbierz dokumenty dotyczące nieruchomości, rachunków bankowych, innych przedmiotów spadkowych oraz wszystkich długów już zaspokojonych. Przy dobrodziejstwie inwentarza może być potrzebne sporządzenie albo uzupełnienie wykazu lub spisu inwentarza.
4. Zweryfikuj przedawnienie i kwotę roszczenia. Oblicz termin według rodzaju zobowiązania, jego wymagalności oraz zdarzeń wpływających na przedawnienie. Sprawdź również, czy naliczone odsetki i koszty mają podstawę prawną.
5. Odpowiedz w odpowiednim trybie. Na zwykłe wezwanie można skierować do wierzyciela pisemne stanowisko z żądaniem wyjaśnień lub wskazaniem zarzutów. Jeżeli doręczono pismo sądowe, należy wnieść właściwy środek procesowy w ustawowym terminie.

W odpowiedzi na nieudokumentowane żądanie można zakwestionować istnienie zobowiązania lub jego wysokość, powołać się na właściwe ograniczenie odpowiedzialności oraz zgłosić zarzut przedawnienia, jeżeli wynika to z ustalonych okoliczności.

Pozew, nakaz zapłaty albo egzekucja komornicza

Jeżeli sprawa trafiła do sądu, nie wystarczy prowadzenie korespondencji z firmą windykacyjną. W postępowaniu upominawczym, przy doręczeniu nakazu zapłaty w Polsce, termin na wniesienie sprzeciwu wynosi co do zasady dwa tygodnie od doręczenia. W postępowaniu nakazowym właściwym środkiem są zarzuty od nakazu zapłaty. Terminy mogą różnić się zależnie od rodzaju postępowania i miejsca doręczenia, dlatego trzeba zastosować pouczenie dołączone do pisma.

W sporze sądowym spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza powinien zadbać także o prawidłowe uwzględnienie ograniczenia odpowiedzialności. Art. 319 Kodeksu postępowania cywilnego umożliwia sądowi zastrzeżenie prawa do powoływania się na to ograniczenie w egzekucji.

Jeżeli komornik już prowadzi egzekucję, należy pilnie sprawdzić tytuł wykonawczy, jego zakres, sposób skierowania egzekucji przeciwko spadkobiercy oraz ewentualne zastrzeżenie ograniczenia odpowiedzialności. Art. 837 Kodeksu postępowania cywilnego określa znaczenie takiego zastrzeżenia na etapie egzekucji. Komornik nie rozstrzyga samodzielnie wszystkich sporów dotyczących zasadności długu. W zależności od sytuacji konieczne może być zastosowanie odpowiedniego środka procesowego przed sądem.

Sąd czy notariusz – gdzie ustalić spadek i jego zadłużenie?

Wybór instytucji zależy od tego, jakiej czynności potrzebuje spadkobierca. Nie ma jednej procedury, która automatycznie rozwiązuje każdy przypadek długu ujawnionego po latach.

Potwierdzenie dziedziczenia i ustalenie spadkobierców

Jeżeli nie ma dokumentu potwierdzającego dziedziczenie, można przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku przed sądem spadku albo, gdy spełnione są warunki ustawowe, uzyskać notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

Sądem spadku jest zasadniczo sąd rejonowy właściwy według ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Dokument stwierdzający nabycie spadku ustala przede wszystkim osoby dziedziczące i ich udziały, a nie pełną listę długów.

Wykaz inwentarza lub urzędowy spis inwentarza

Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, może sporządzić wykaz inwentarza według urzędowego wzoru i złożyć go w sądzie. Wykaz może także zostać objęty protokołem notarialnym. Zasady określają art. 1031[1] Kodeksu cywilnego i art. 636[3] Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli potrzebne jest urzędowe ustalenie składników majątku i długów, można wystąpić o sporządzenie spisu inwentarza. Postanowienie wydaje sąd spadku, a spis wykonuje komornik. Przepisy dopuszczają również zgłoszenie odpowiedniego wniosku bezpośrednio właściwemu komornikowi.

Wartość składników majątkowych ustala się według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, natomiast długi wykazuje się według stanu z tej chwili. Nie należy bez uzasadnienia zastępować tych wartości aktualną ceną sprzedaży nieruchomości albo samochodu.

Opłata sądowa od wniosku o sporządzenie spisu inwentarza wynosi 100 zł. Dodatkowo mogą powstać koszty czynności komornika oraz niezbędnych wycen. Notarialne czynności dotyczące wykazu inwentarza podlegają odrębnemu rozliczeniu.

Wniosek o uchylenie się od skutków przyjęcia spadku

Jeżeli spadkobierca powołuje się na istotny błąd lub groźbę, właściwy jest sąd, a nie samo złożenie nowego oświadczenia u notariusza. Należy przedstawić przyczyny błędu, datę jego wykrycia, dowody oraz odpowiednie oświadczenie spadkowe. W takim postępowaniu szczególne znaczenie ma roczny termin wynikający z art. 88 § 2 w związku z art. 1019 Kodeksu cywilnego.

Jakie dokumenty przygotować i jakie ryzyka sprawdzić przed zapłatą?

Przy zadłużeniu ujawnionym kilka lat po przyjęciu spadku dobrze uporządkowana dokumentacja często przesądza o możliwości skutecznej obrony. Szczególnie ważne są dokumenty potwierdzające wcześniejsze spłaty oraz stan majątku w chwili śmierci.

Jeżeli do spadku należała nieruchomość, należy dodatkowo sprawdzić jej księgę wieczystą, w szczególności dział IV dotyczący hipotek. Trzeba zweryfikować także możliwość istnienia innych obciążeń rzeczowych.

Oddzielnej analizy mogą wymagać zaległości podatkowe i inne zobowiązania publicznoprawne. Ich przejście na spadkobierców, odpowiedzialność i przedawnienie mogą podlegać przepisom szczególnym, na przykład Ordynacji podatkowej. Nie należy automatycznie stosować do nich wszystkich zasad przewidzianych dla prywatnych długów cywilnych.

Podstawą bezpiecznego działania jest ustalenie nie tylko kwoty wskazanej w wezwaniu, lecz także tego, czy wierzyciel może jej skutecznie dochodzić od konkretnego spadkobiercy. W sprawach sprzed wielu lat decydujące mogą być pojedyncze dokumenty dotyczące przyjęcia spadku, wymagalności długu albo przebiegu wcześniejszych postępowań.

Najczęstsze dodatkowe pytania dotyczące długów ujawnionych po latach

Czy sądowe stwierdzenie nabycia spadku oznacza, że nie ma już żadnych ukrytych długów?

Nie. Postanowienie stwierdzające nabycie spadku zasadniczo potwierdza, kto dziedziczy i w jakich udziałach. Nie stanowi zaświadczenia o braku zadłużenia. Wierzyciel może ujawnić roszczenie także po uprawomocnieniu się tego postanowienia.

Czy sprzedaż odziedziczonego mieszkania zwalnia z odpowiedzialności za długi?

Nie. Sprzedaż składnika spadku sama w sobie nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań spadkowych ani automatycznego zniesienia odpowiedzialności spadkobiercy. Nadal znaczenie mają sposób przyjęcia spadku, limit odpowiedzialności, dokonane spłaty i charakter zobowiązania. Przy nieruchomościach obciążonych hipoteką trzeba dodatkowo zbadać prawa wierzyciela rzeczowego.

Czy komornik może zająć prywatne konto spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Odpowiedzialność po przyjęciu spadku może obejmować również majątek osobisty spadkobiercy, w tym środki na rachunku bankowym. Dobrodziejstwo inwentarza nie oznacza automatycznego zakazu takiego zajęcia. Ochrona polega przede wszystkim na ograniczeniu wartości odpowiedzialności. Na etapie egzekucji ważne są treść tytułu wykonawczego i przepisy dotyczące powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności.

Czy wierzyciel może dochodzić długu, którego nie było w wykazie inwentarza?

Tak, pominięcie zobowiązania w wykazie nie powoduje samo w sobie jego wygaśnięcia. Wierzyciel powinien jednak wykazać zasadność roszczenia, a spadkobierca może powoływać się na właściwe ograniczenia odpowiedzialności, dokonane spłaty, przedawnienie i inne przysługujące mu zarzuty.

Jeżeli dług został ujawniony dopiero po kilku latach, najważniejsze jest ustalenie rzeczywistego stanu sprawy na podstawie dokumentów, zanim dojdzie do zapłaty, zawarcia ugody lub upływu terminu na obronę sądową. Sam upływ czasu nie przesądza ani o obowiązku zapłaty, ani o zwolnieniu z odpowiedzialności.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795, w szczególności art. 84, 88, 117–125, 922, 1012, 1015, 1018, 1019, 1030–1034.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468 z późniejszymi zmianami, w szczególności art. 319, 628, 636[3], 637, 637[1], 638[11] i 837.
• Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2015 r. poz. 539, w szczególności przepisy przejściowe i data wejścia w życie zmian dotyczących przyjęcia spadku.
• Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1066, w szczególności art. 77.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 z późniejszymi zmianami, w szczególności art. 49.