Podatki w Wielkiej Brytanii - jakie są progi podatkowe?

Ogólna charakterystyka systemu podatkowego w Wielkiej Brytanii

Podatki w Wielkiej Brytanii są pobierane na różnych poziomach i dotyczą zarówno dochodów osób fizycznych, jak i firm. Głównym organem odpowiedzialnym za ich pobór jest HMRC, który nadzoruje rozliczenia podatkowe, składki na ubezpieczenie społeczne i przestrzeganie przepisów. Najważniejsze rodzaje podatków w Wielkiej Brytanii to:

• Income Tax – podatek dochodowy od osób fizycznych,

• National Insurance Contributions (NICs) – składki na ubezpieczenie społeczne,

• Corporation Tax – podatek od dochodów firm,

• Value Added Tax (VAT) – podatek od towarów i usług,

• Inheritance Tax – podatek spadkowy,

• Customs Duty – cła na towary importowane.

System dzieli się więc na podatki dla osób prywatnych oraz dla przedsiębiorstw. Każda grupa ma inne zasady rozliczania, jednak wszystkie oparte są na zasadzie proporcjonalności i przejrzystości – każdy podatnik wie, jaki procent swojego dochodu oddaje państwu.

Rok podatkowy w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanii rok podatkowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Trwa od 6 kwietnia jednego roku do 5 kwietnia roku następnego. Ta nietypowa konstrukcja sięga XVIII wieku i jest efektem dawnych zmian kalendarzowych w Wielkiej Brytanii.

Dla podatników oznacza to, że wszystkie dochody, wydatki i ulgi muszą być rozliczane w ramach tego właśnie okresu. Pracownicy otrzymują roczne podsumowanie dochodów od pracodawcy (formularz P60), a osoby prowadzące działalność gospodarczą (self-employed) muszą samodzielnie złożyć deklarację podatkową do HMRC. Termin rozliczenia online przypada zazwyczaj na 31 stycznia po zakończeniu roku podatkowego.

Podatek dochodowy od osób fizycznych (Income Tax)

Podatek dochodowy to podstawowy element brytyjskiego systemu podatkowego. Każda osoba osiągająca dochody w Wielkiej Brytanii – niezależnie od tego, czy pracuje na etacie, czy prowadzi własną działalność – jest zobowiązana do jego zapłaty.

Podstawą naliczenia podatku jest kwota wolna od podatku (personal allowance), czyli część dochodu, od której nie trzeba płacić podatku. Wysokość tej kwoty jest ustalana przez rząd i może się zmieniać w zależności od roku podatkowego. Standardowa kwota wolna od podatku w UK w roku podatkowym 2025/2026 wynosi £12 570 rocznie – próg ten zamrożono w roku podatkowym 2021/2022 i prawdopodobnie utrzyma się do kwietnia 2028. U większości pracowników kwota ta uwzględniana jest automatycznie w tzw. kodzie podatkowym (tax code), który wskazuje pracodawcy, ile podatku należy potrącać z pensji.

Osoby samozatrudnione (self-employed) rozliczają się samodzielnie poprzez system Self Assessment, w którym podają wysokość swoich dochodów i kosztów uzyskania przychodu. HMRC na tej podstawie oblicza należny podatek.

Warto dodać, że system jest progresywny – im wyższe dochody, tym wyższa stawka podatku, ale tylko od nadwyżki ponad dany próg. Dzięki temu osoby o niższych dochodach płacą proporcjonalnie mniej.

Progi podatkowe w Wielkiej Brytanii – jakie są stawki?

W Wielkiej Brytanii obowiązuje system trzech progów podatkowych dla osób fizycznych. Każdy z nich odpowiada określonej stawce podatku:

• Basic rate (stawka podstawowa) – 20% dla dochodów mieszczących się w granicach od kwoty wolnej do określonego limitu,

• Higher rate (stawka wyższa) – 40% dla dochodów przekraczających próg podstawowy,

• Additional rate (stawka dodatkowa) – 45% dla najwyższych dochodów, powyżej ustalonego poziomu.

System jest progresywny, co oznacza, że wyższa stawka dotyczy tylko tej części dochodu, która przekracza dany próg, a nie całego zarobku. W praktyce oznacza to, że nawet osoby o bardzo wysokich dochodach wciąż korzystają z niższych stawek dla pierwszych przedziałów swoich zarobków.

Warto również wiedzieć, że przy bardzo wysokich dochodach kwota wolna od podatku stopniowo maleje, aż do całkowitego jej zniesienia. Wpływa to na efektywne obciążenie podatkowe osób najlepiej zarabiających.

Dla samozatrudnionych stawki i progi są takie same jak dla pracowników etatowych, jednak muszą oni samodzielnie zadbać o terminowe obliczenie i wpłatę należnego podatku.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak brytyjskie progi podatkowe wpływają na Twoje dochody, lub szukasz sposobów na optymalizację podatków i planowanie finansowe, warto skorzystać z pomocy specjalistów - licencjonowanych księgowych lub doradców podatkowych działających na brytyjskim rynku.

Polski Broker Ubezpieczeń i Kredytów w UK natomiast oferuje wsparcie zarówno dla pracowników, jak i osób samozatrudnionych, pomagając w świadomym zarządzaniu finansami w zgodzie z przepisami HMRC w zakresie doradztwa ubezpieczeniowego i kredytowego w UK.

National Insurance Contributions – ubezpieczenie społeczne

National Insurance Contributions (NICs) to składki na ubezpieczenie społeczne, które w Wielkiej Brytanii odgrywają podobną rolę jak składki ZUS w Polsce. Są obowiązkowe zarówno dla pracowników, osób samozatrudnionych, jak i pracodawców. Płacone składki finansują m.in. emerytury państwowe (State Pension), zasiłki chorobowe, macierzyńskie czy świadczenia dla osób bezrobotnych.

Wysokość składek zależy od formy zatrudnienia oraz wysokości dochodu. Pracownicy opłacają je automatycznie poprzez system PAYE (Pay As You Earn), czyli razem z podatkiem dochodowym potrącanym z pensji. Osoby samozatrudnione płacą je samodzielnie, zazwyczaj w dwóch formach – Class 2 (stała, niewielka kwota, od kwietnia 2024 jest ona zaliczana automatycznie przy dochodach ≥ £6 845 rocznie) i Class 4 (procent od zysku).

Choć NICs nie są podatkiem w ścisłym sensie, to mają bezpośredni wpływ na łączny poziom obciążeń finansowych w ciągu roku podatkowego.

Podatki dla firm i inne rodzaje podatków

Firmy działające w Wielkiej Brytanii podlegają innym zasadom niż osoby prywatne. Głównym obciążeniem jest Corporation Tax, czyli podatek od dochodów przedsiębiorstw. Stawka tego podatku może się różnić w zależności od wielkości zysku, a spółki muszą samodzielnie składać roczne deklaracje do HMRC.

Kolejnym ważnym elementem systemu jest VAT (Value Added Tax) – odpowiednik polskiego podatku od towarów i usług. Standardowa stawka wynosi 20%, ale istnieją również stawki obniżone (np. 5%) oraz zwolnienia dla wybranych towarów i usług.

W obrocie międzynarodowym istotne są też customs duties, czyli cła nakładane na towary importowane spoza Wielkiej Brytanii. UK posiada własną taryfę celną (UK Global Tariff), a wysokość ceł zależy od rodzaju towaru i kraju pochodzenia. Cła nie dotyczą przeciętnego podatnika krajowego, a raczej firm importujących towary.

Warto wspomnieć również o inheritance tax, czyli podatku spadkowym, który obowiązuje, gdy wartość spadku przekracza określony próg – obecnie to £325k i powyżej tej kwoty nadwyżka spadku opodatkowana jest 40%.

Najczęstsze pytania i praktyczne informacje

Co zrobić, jeśli twoje zarobki przekroczą próg podatkowy?
Nie musisz podejmować żadnych działań ręcznie – system PAYE automatycznie dostosuje wysokość potrąceń. W przypadku samozatrudnionych należy jednak samodzielnie zaktualizować dane w deklaracji rocznej.

Jak sprawdzić swój kod podatkowy?
Kod znajdziesz na pasku wynagrodzenia (payslip) lub w swoim koncie na stronie HMRC. Warto regularnie go kontrolować, ponieważ błędny kod może prowadzić do nadpłaty lub niedopłaty podatku.

Jakie ulgi i odliczenia mogą zmniejszyć podatek?
W zależności od sytuacji życiowej przysługują różne ulgi – np. dla małżeństw (Marriage Allowance), osób niewidomych czy inwestujących w emeryturę prywatną. Aktualne informacje dostępne są zawsze na stronie HMRC.

Podsumowanie

System podatkowy w Wielkiej Brytanii jest rozbudowany, ale zaprojektowany tak, by był przejrzysty i przewidywalny. Obejmuje zarówno podatki od osób fizycznych, jak i przedsiębiorstw, a kluczowe znaczenie mają progi podatkowe oraz sposób naliczania podatku dochodowego.

Dla każdego, kto mieszka lub pracuje w UK, zrozumienie tych zasad to podstawa do świadomego zarządzania finansami. Warto też pamiętać, że stawki i progi mogą się zmieniać z roku na rok – dlatego dobrze jest śledzić bieżące informacje publikowane przez HMRC.

Dane aktualne na dzień publikacji.

?Powyższy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi oferty sprzedażowej, ani porady finansowej lub podatkowej.

?Aktualne stawki i regulacje podatkowe obowiązujące w UK należy sprawdzić na stronach rządowych gov.uk i stronach urzędu podatkowego HMRC (np. https://www.gov.uk/browse/tax lub https://www.gov.uk/corporation-tax).

?Przed podjęciem jakiejkolwiek polisy ubezpieczeniowej lub innego produktu finansowego, należy uzyskać indywidualną poradę w zakresie swoich wymagań i ogólnych warunków kontraktu.

Poprzedni materiał

Następny materiał