Darowizna od babci dla wnuczki a podatek

Czy darowizna od babci dla wnuczki podlega podatkowi?

Tak, darowizna od babci dla wnuczki co do zasady podlega ustawie o podatku od spadków i darowizn. Nie oznacza to jednak automatycznie konieczności zapłaty podatku. Wnuczka jest zstępną babci, a więc należy do tzw. grupy zerowej, czyli kręgu najbliższych osób, które mogą skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego.

Przy darowiźnie 40 000 zł zwolnienie jest szczególnie istotne, ponieważ kwota ta przekracza aktualny limit nabycia od jednej osoby dla I grupy podatkowej. Jeżeli wnuczka nie spełni warunków zwolnienia, urząd skarbowy może oczekiwać zgłoszenia i rozliczenia podatku według zasad właściwych dla I grupy podatkowej.

Podobne zasady mają zastosowanie także przy innych darowiznach w najbliższej rodzinie, np. gdy analizowana jest darowizna w I grupie.

Warunki zwolnienia z podatku dla wnuczki

Aby darowizna pieniędzy od babci była zwolniona z podatku, wnuczka powinna spełnić dwa podstawowe warunki:

1. zgłosić darowiznę do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy,
2. udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym.

Termin 6 miesięcy liczy się zasadniczo od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy zwykłej darowiźnie pieniędzy, która nie jest zawierana w formie aktu notarialnego, będzie to najczęściej dzień spełnienia świadczenia, czyli dzień przekazania pieniędzy.

Jeżeli darowizna jest dokonywana u notariusza w formie aktu notarialnego, obowiązek zgłoszenia zwykle odpada, ponieważ notariusz jako płatnik dokonuje wymaganych czynności. Przy darowiźnie pieniężnej dokonywanej przelewem rodzinie najczęściej występuje jednak zwykła umowa darowizny i wtedy zgłoszenie SD-Z2 pozostaje po stronie obdarowanej.

Jak zgłosić darowiznę na formularzu SD-Z2?

Formularz SD-Z2 składa się do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania obdarowanej w dniu powstania obowiązku podatkowego. Można go złożyć papierowo albo elektronicznie, jeżeli podatnik korzysta z dostępnych usług elektronicznych administracji skarbowej.

W zgłoszeniu należy wskazać m.in. dane darczyńcy i obdarowanej, stopień pokrewieństwa, tytuł nabycia, datę otrzymania darowizny oraz wartość nabytych środków pieniężnych. W praktyce warto zachować potwierdzenie złożenia formularza oraz potwierdzenie przelewu lub przekazu.

Nie należy czekać do ostatniego dnia terminu. Spóźnienie choćby o jeden dzień może spowodować utratę zwolnienia, chyba że zastosowanie znajdzie szczególny wyjątek przewidziany w ustawie, np. późniejsze powzięcie wiadomości o nabyciu i należyte uprawdopodobnienie tej okoliczności.

Jak udokumentować darowiznę pieniędzy od babci?

Przy darowiźnie pieniędzy samo oświadczenie babci i wnuczki może być niewystarczające do zwolnienia. Ustawa wymaga udokumentowania otrzymania środków dowodem przekazania na rachunek obdarowanej, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przelew z rachunku babci na rachunek wnuczki. W tytule przelewu warto wpisać jednoznacznie, że jest to darowizna, np. „darowizna dla wnuczki”. Tytuł przelewu nie zastępuje zgłoszenia SD-Z2, ale pomaga wykazać charakter przekazania pieniędzy.

Jeżeli babcia przekaże gotówkę do ręki, a wnuczka sama wpłaci ją na swoje konto, urząd może zakwestionować prawo do zwolnienia, ponieważ pieniądze nie zostały przekazane w sposób wymagany dla darowizn pieniężnych. Dlatego przy większych kwotach trzeba zadbać o właściwe dokumentowanie darowizny.

Czy potrzebna jest umowa darowizny?

Umowa darowizny pieniędzy nie zawsze musi mieć formę aktu notarialnego. Jeżeli babcia po prostu przelewa środki wnuczce, umowa zawarta bez aktu notarialnego staje się skuteczna z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia, czyli przekazania pieniędzy.

Podobne zasady warto sprawdzić przy regularnych przelewach dokonywanych przez dziadków; osobno omawiamy wpłaty na konto wnuka a podatek.

Dla celów dowodowych warto jednak przygotować prostą pisemną umowę darowizny albo przynajmniej zachować korespondencję i potwierdzenie przelewu. Umowa powinna wskazywać strony, kwotę, datę, tytuł darowizny oraz podpisy darczyńcy i obdarowanej. Nie zastępuje ona dowodu przekazania pieniędzy wymaganego do zwolnienia z podatku.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny?

Jeżeli wnuczka nie złoży SD-Z2 w terminie, a darowizna przekracza limit przewidziany dla nabycia od jednej osoby, traci prawo do pełnego zwolnienia z art. 4a ustawy. Wtedy darowiznę trzeba rozliczyć według zasad dla I grupy podatkowej, a urząd może ustalić podatek wraz z odsetkami.

Szczególnie ryzykowna jest sytuacja, w której podatnik powołuje się na niezgłoszoną darowiznę dopiero w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego. W określonych przypadkach ustawa przewiduje wtedy sankcyjną stawkę 20%.

Zasady te dotyczą nie tylko darowizny od babci. Podobne problemy mogą pojawić się również wtedy, gdy w rodzinie przekazywana jest np. darowizna dla wnuka, zwłaszcza gdy obdarowany mieszka za granicą albo środki są przekazywane z rachunku zagranicznego.

Praktyczne podsumowanie dla darowizny 40 000 zł

W opisanej sytuacji wnuczka może nie zapłacić podatku od darowizny 40 000 zł od babci, jeżeli w terminie 6 miesięcy złoży SD-Z2 i posiada prawidłowy dowód przekazania pieniędzy. Najbezpieczniejszym dowodem będzie przelew z rachunku babci na rachunek wnuczki. Jeżeli urząd wymaga dodatkowego wykazania relacji rodzinnej, może być potrzebny dokument potwierdzający pokrewieństwo; sposób jego uzyskania omawiamy w poradzie o zaświadczeniu o pokrewieństwie babci i wnuków.

Jeżeli pieniądze zostały już przekazane, należy jak najszybciej sprawdzić datę przelewu albo przekazu i policzyć termin na zgłoszenie. Jeżeli termin jeszcze nie upłynął, trzeba złożyć SD-Z2 bez zwłoki. Jeżeli termin upłynął, konieczna jest indywidualna ocena sytuacji, w tym tego, czy istnieją podstawy do powołania się na wyjątki ustawowe.

FAQ

Czy wnuczka zapłaci podatek od darowizny od babci?

Nie zapłaci podatku, jeżeli spełni warunki zwolnienia dla najbliższej rodziny: zgłosi darowiznę w terminie 6 miesięcy na SD-Z2 i prawidłowo udokumentuje otrzymanie pieniędzy.

Czy darowiznę 40 000 zł trzeba zgłosić?

Tak, przy takiej kwocie zgłoszenie SD-Z2 jest co do zasady konieczne, jeżeli podatnik chce skorzystać z pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny.

Czy przelew musi być z konta babci?

Najbezpieczniej, aby pieniądze zostały przekazane bezpośrednio z rachunku babci na rachunek wnuczki. Taki przelew najlepiej dokumentuje źródło i charakter darowizny.

Czy można zgłosić darowiznę po terminie?

Po upływie 6 miesięcy zgłoszenie może nie dać prawa do zwolnienia. Wyjątki są wąskie i zależą od tego, czy obdarowana rzeczywiście dowiedziała się o nabyciu później i potrafi to uprawdopodobnić.

Czy sama umowa darowizny wystarczy do zwolnienia?

Nie. Przy pieniądzach potrzebny jest także dowód ich przekazania w sposób wymagany ustawą, np. przelew bankowy albo przekaz pocztowy.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 4a, art. 6, art. 9 i art. 15.
• Informacje Ministerstwa Finansów dotyczące zwolnienia z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny oraz formularza SD-Z2.
• Aktualne informacje o stawkach, limitach i zwolnieniach w podatku od spadków i darowizn publikowane w serwisie podatki.gov.pl.