Powrót nauczyciela do pracy po urlopie zdrowotnym i uzupełniającym

Podstawa prawna dotycząca urlopu wypoczynkowego nauczyciela

Nauczyciel zatrudniony w szkole, w której organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, korzysta z urlopu wypoczynkowego na zasadach szczególnych. Wynika to z art. 64 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, zgodnie z którym urlop wypoczynkowy takiego nauczyciela odpowiada okresowi ferii i w czasie ich trwania nauczyciel co do zasady nie wykonuje pracy, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

Jeżeli nauczyciel nie mógł wykorzystać urlopu wypoczynkowego w czasie ferii z przyczyn wskazanych w ustawie, przysługuje mu urlop uzupełniający. Podstawą jest art. 66 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, zgodnie z którym nauczycielowi przysługuje urlop uzupełniający w ciągu roku szkolnego, w wymiarze do 8 tygodni, gdy nie wykorzystał urlopu w czasie ferii m.in. z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby, urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego, warunków służby wojskowej albo innych usprawiedliwionych przyczyn.

W praktyce urlop uzupełniający po urlopie dla poratowania zdrowia może przysługiwać wtedy, gdy nauczyciel nie mógł wykorzystać ferii jako urlopu wypoczynkowego. Urlop dla poratowania zdrowia jest taką usprawiedliwioną nieobecnością, która w praktyce może pozbawić nauczyciela możliwości korzystania z ferii jako urlopu wypoczynkowego. Dlatego po jego zakończeniu może powstać roszczenie o urlop uzupełniający, o ile rzeczywiście doszło do niewykorzystania urlopu w okresie ferii.

W sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się przepisy Kodeksu pracy na podstawie art. 91c ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela. Pomocniczo znaczenie mają więc również art. 165 i art. 166 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, dotyczące przesunięcia i przerwania urlopu wypoczynkowego z powodu usprawiedliwionej nieobecności.

Kiedy powstaje prawo do urlopu uzupełniającego po urlopie zdrowotnym

Samo zakończenie urlopu dla poratowania zdrowia nie oznacza jeszcze automatycznie, że zawsze należy się pełne 8 tygodni urlopu uzupełniającego. Trzeba ustalić, jaka część urlopu wypoczynkowego przypadającego na ferie nie została wykorzystana z powodu tej nieobecności. Granicą ustawową jest 8 tygodni – tak stanowi art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela.

W praktyce oznacza to, że jeśli urlop dla poratowania zdrowia obejmował zarówno ferie zimowe, jak i letnie, nauczyciel bardzo często nabędzie prawo do maksymalnego wymiaru urlopu uzupełniającego. Jeżeli jednak nieobecność obejmowała tylko część okresu ferii, wymiar urlopu uzupełniającego może być odpowiednio niższy. To zawsze zależy od konkretnego kalendarza roku szkolnego i rzeczywistego okresu nieobecności.

Warto też odróżnić urlop zdrowotny od zwykłego zwolnienia lekarskiego. Skutki dla możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego bywają podobne, ale podstawa nieobecności i warunki jej udzielenia są inne.

Ustalanie terminu urlopu uzupełniającego

Art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela wskazuje, że urlop uzupełniający ma być wykorzystany w ciągu roku szkolnego. Przepis nie daje jednak nauczycielowi prawa do jednostronnego narzucenia konkretnej daty rozpoczęcia urlopu. Termin powinien zostać ustalony przez dyrektora szkoły z uwzględnieniem organizacji pracy placówki oraz prawa nauczyciela do realnego skorzystania z tego uprawnienia.

Oznacza to, że nauczyciel może złożyć wniosek o udzielenie urlopu bezpośrednio po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia, ale dyrektor powinien ocenić także możliwości organizacyjne szkoły. Jednocześnie pracodawca nie może odwlekać tego urlopu w sposób prowadzący do faktycznego pozbawienia nauczyciela uprawnienia ustawowego.

W szkołach i placówkach nieferyjnych obowiązują odmienne reguły dotyczące wypoczynku, dlatego nie należy automatycznie przenosić rozwiązań z jednej grupy placówek do drugiej. W tym kontekście pomocny może być materiał o tym, jak ustala się urlop nauczyciela w placówce nieferyjnej.

Roszczenie o urlop uzupełniający jest roszczeniem ze stosunku pracy i co do zasady przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy po upływie 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. W konkretnym przypadku moment wymagalności może wymagać dokładnej analizy przebiegu zatrudnienia, roku szkolnego i działań szkoły.

Czy urlop uzupełniający można wykorzystać od razu po urlopie dla poratowania zdrowia?

Tak, jest to dopuszczalne, jeżeli strony stosunku pracy ustalą taki termin i nie ma przeszkód organizacyjnych. Karta Nauczyciela nie zakazuje rozpoczęcia urlopu uzupełniającego bezpośrednio po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia.

W praktyce to najczęstsze rozwiązanie, bo pozwala od razu rozliczyć zaległe uprawnienie urlopowe. Jeżeli jednak szkoła wykaże obiektywną potrzebę innej organizacji pracy, urlop może zostać udzielony później, byle nadal zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela i bez naruszania prawa nauczyciela.

Po dłuższej nieobecności związanej z urlopami rodzicielskimi, wychowawczymi lub zdrowotnymi istotne bywają także zasady ponownego dopuszczenia do pracy i przydziału zajęć. W takiej sytuacji warto porównać także zasady, jakie dotyczą sytuacji, gdy następuje powrót nauczyciela po innych długich urlopach.

Czy urlop uzupełniający może przypadać w czasie przerwy świątecznej?

Co do zasady tak. Przerwa świąteczna nie jest tożsama z feriami letnimi ani zimowymi w rozumieniu art. 64 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela. Z perspektywy organizacji roku szkolnego nauczyciel w tym czasie nie nabywa automatycznie odrębnego prawa urlopowego na takich zasadach jak podczas ferii, dlatego urlop uzupełniający może być wtedy udzielony.

Znaczenie mają tu także przepisy wykonawcze określające organizację roku szkolnego, obecnie zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki w sprawie organizacji roku szkolnego. Jeżeli więc dyrektor i nauczyciel uzgodnią taki termin, udzielenie urlopu uzupełniającego w okresie przerwy świątecznej jest dopuszczalne.

Jak liczyć koniec urlopu uzupełniającego i dzień powrotu do pracy

To najważniejsza praktyczna kwestia. Urlop uzupełniający nauczyciela szkoły feryjnej określa się w tygodniach, a nie w dniach roboczych. Skoro art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela posługuje się limitem „do 8 tygodni”, to do biegu urlopu wlicza się wszystkie kolejne dni kalendarzowe, również soboty, niedziele i święta.

Jeżeli więc nauczyciel rozpoczyna 8-tygodniowy urlop uzupełniający bezpośrednio po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia, to dzień powrotu do pracy przypada po upływie pełnych 8 tygodni. Jeżeli ostatni dzień urlopu wypadnie w dzień wolny od pracy, nauczyciel wraca do pracy w pierwszym dniu, w którym zgodnie z planem powinien świadczyć pracę.

Dla przykładu: jeśli urlop dla poratowania zdrowia kończy się 20 grudnia, a od 21 grudnia rozpoczyna się 8-tygodniowy urlop uzupełniający, należy odliczyć pełne 8 tygodni kalendarzowych. Powrót do pracy następuje następnego dnia po zakończeniu tego okresu, o ile jest to dzień pracy nauczyciela według organizacji szkoły.

Co w sytuacji sporu z dyrektorem szkoły

Jeżeli spór dotyczy samego prawa do urlopu uzupełniającego, jego wymiaru albo terminu powrotu do pracy, warto najpierw złożyć pisemny wniosek i poprosić o pisemne stanowisko szkoły. To ważne dowodowo.

W dalszej kolejności znaczenie mogą mieć dokumenty potwierdzające okres urlopu dla poratowania zdrowia, organizację ferii w danym roku szkolnym, arkusz organizacyjny i korespondencja z dyrektorem. W razie dalszego sporu możliwe jest dochodzenie roszczeń przed sądem pracy, przy czym wynik zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokładnych dat.

Podsumowanie

Jeżeli nauczyciel szkoły feryjnej z powodu urlopu dla poratowania zdrowia nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w czasie ferii, może domagać się urlopu uzupełniającego na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela. Jego maksymalny wymiar to 8 tygodni.

Termin wykorzystania tego urlopu powinien zostać ustalony z dyrektorem szkoły, z uwzględnieniem organizacji pracy i prawa nauczyciela do rzeczywistego wypoczynku. Do pracy wraca się po upływie całego ustalonego okresu urlopu, liczonego w tygodniach kalendarzowych.

FAQ

Czy nauczyciel zawsze dostaje 8 tygodni urlopu uzupełniającego?

Nie. Z art. 66 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela wynika, że urlop przysługuje w wymiarze do 8 tygodni. Trzeba ustalić, jaka część urlopu wypoczynkowego w ferie rzeczywiście nie została wykorzystana.

Czy dyrektor może odmówić urlopu uzupełniającego?

Nie powinien odmówić, jeżeli nauczyciel spełnia przesłanki ustawowe. Może jednak ustalać termin jego wykorzystania z uwzględnieniem organizacji pracy szkoły.

Czy urlop uzupełniający obejmuje weekendy?

Tak. Przy nauczycielach szkół feryjnych urlop uzupełniający liczony w tygodniach obejmuje także soboty, niedziele i święta przypadające w jego trakcie.

Czy można wykorzystać urlop uzupełniający zaraz po urlopie zdrowotnym?

Tak, jest to możliwe, jeżeli taki termin zostanie ustalony ze szkołą i nie ma przeszkód organizacyjnych.

Kiedy wraca się do pracy po urlopie uzupełniającym?

W pierwszym dniu pracy następującym po zakończeniu całego okresu urlopu uzupełniającego, liczonego zgodnie z ustalonym wymiarem tygodniowym.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy – Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

3. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie organizacji roku szkolnego.