Odpowiedzialność członka zarządu za długi podatkowe spółki – co zmienia projekt UC138 i wyroki TSUE w 2026 r.?

Kiedy można się obronić?

Członek zarządu uniknie odpowiedzialności, jeśli wykaże jedną z trzech przesłanek:

1. Złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie – zgodnie z Prawem upadłościowym, w ciągu 30 dni od powstania stanu niewypłacalności.

2. Brak winy w niezłożeniu wniosku – np. długotrwała choroba lub brak dostępu do informacji finansowych; przesłanka trudna do udowodnienia.

3. Wskazanie mienia spółki – z którego egzekucja realnie zaspokoi zaległość w znacznej części.

Ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu, nie na fiskusie.

Przełom 2025 r. – wyroki TSUE i interpretacja MF

30 kwietnia 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE (sprawy C-277/24 i C-278/24) orzekł, że polska praktyka automatycznego przenoszenia odpowiedzialności na zarząd narusza prawo UE. Zarząd musi mieć realne prawo do obrony: możliwość zakwestionowania ustaleń wobec spółki i dostęp do jej akt.

W odpowiedzi Minister Finansów wydał interpretację ogólną nr DTS2.8012.5.2025 (29 sierpnia 2025 r.), potwierdzając, że organ podatkowy ma obowiązek zapewnić członkowi zarządu dostęp do akt sprawy spółki oraz umożliwić mu polemikę z ustaleniami fiskusa – nawet jeśli nie był stroną tamtego postępowania.

Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej (UC138) – rewolucja od 2026 r.

Opublikowany 19 marca 2026 r. projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej (UC138) wprowadza fundamentalne zmiany:

• Nowa podstawa odpowiedzialności: zamiast kryterium upadłościowego – klauzula „należytej staranności". Sam fakt powstania zaległości będzie domniemaniem jej braku, a zarząd będzie musiał udowodnić, że dochował staranności.

• Shadow directors: odpowiedzialnością objęte zostaną również osoby faktycznie zarządzające spółką bez formalnego powołania – w tym właściciele sprawujący realną kontrolę.

• Termin na decyzję: 7 lat (obecnie 5) od końca roku, w którym powstała zaległość.

• Zabezpieczenie majątku już od wszczęcia postępowania – nie dopiero od decyzji ostatecznej.

• Ograniczona obrona przy zaległościach wynikających z zastosowania klauzuli GAAR lub nadużycia VAT.

Planowane przyjęcie przez Radę Ministrów: I/II kwartał 2026 r.

Byli członkowie zarządu – na co uważać?

Rezygnacja z funkcji nie eliminuje odpowiedzialności za zaległości z okresu jej pełnienia. Chroni jedynie przed zobowiązaniami, których termin płatności upłynie po skutecznym złożeniu rezygnacji. Kluczowe jest precyzyjne udokumentowanie daty rezygnacji – najlepiej w formie pisemnej z potwierdzeniem odbioru przez właściwy organ spółki.

Według obecnych przepisów fiskus ma 5 lat na wydanie decyzji o odpowiedzialności (licząc od końca roku, w którym powstała zaległość). Po wejściu UC138 – aż 7 lat. Zaległość za 2025 r. może więc skutkować decyzją nawet do końca 2032 r. Warto przechowywać dokumentację z okresu pełnienia funkcji odpowiednio długo.

Jak się chronić?

• Regularnie weryfikuj terminowość płatności podatkowych i składkowych spółki.

• Protokołuj posiedzenia zarządu – szczególnie te dotyczące sytuacji finansowej.

• Zadbaj o pisemną dokumentację rezygnacji (data, tryb, potwierdzenie odbioru).

• Sprawdź zakres polisy D&O pod kątem odpowiedzialności podatkowej.

• Jeśli faktycznie zarządzasz spółką bez formalnego powołania – skonsultuj się z prawnikiem już teraz.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach zalecamy konsultację z radcą prawnym z mklegal.eu.