Sprzedaż gruntów przez mieszkańca DPS a opłata za pobyt

Czy pieniądze ze sprzedaży gruntu przechodzą na DPS?

Nie. Dom pomocy społecznej nie przejmuje automatycznie pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży Pana gruntów. Środki pozostają Pana własnością, chyba że zostałyby zajęte w odrębnej procedurze egzekucyjnej, co jest zupełnie inną sytuacją niż zwykłe ustalanie opłaty za pobyt w DPS.

Trzeba jednak odróżnić własność pieniędzy od zasad odpłatności za pobyt. To, że pieniądze są Pana, nie oznacza jeszcze, że organ pomocy społecznej pominie je przy ocenie dochodu albo sytuacji majątkowej. Zasady ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określa art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 tej ustawy pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, a zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 mieszkaniec domu wnosi opłatę nie więcej niż 70% swojego dochodu.

W praktyce oznacza to, że sama sprzedaż nieruchomości nie powoduje „zabrania” całej ceny sprzedaży przez DPS, ale może doprowadzić do ponownego ustalenia Pana dochodu na potrzeby odpłatności.

Jak ustala się opłatę za pobyt mieszkańca DPS?

Kluczowy jest art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisu wynika, że:

Dla Pana najważniejsze jest więc to, czy sprzedaż gruntów zwiększy dochód liczony na potrzeby art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy. Jeżeli tak, organ może podnieść miesięczną odpłatność, ale nadal tylko w granicy 70% dochodu.

W sprawach o odpłatność znaczenie mają też przepisy o wywiadzie środowiskowym i aktualizacji danych o dochodzie. Jeżeli po sprzedaży gruntu zmieni się Pana sytuacja dochodowa, organ może wszcząć postępowanie i wydać nową decyzję administracyjną określającą odpłatność.

Zobacz również:

odmowa dopłaty gminy do DPS – kto płaci za pobyt

Znaczenie ma rodzaj gruntu i sposób liczenia dochodu

W opisanej sytuacji chodzi o grunty orne, więc trzeba uwzględnić szczególne zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł. Jest to ustawowa kwota ryczałtowa stosowana przy ustalaniu prawa do świadczeń i odpłatności w pomocy społecznej.

To ważna zmiana względem wielu starszych opracowań, ponieważ obecnie nie należy opierać się na dawnych stawkach. Przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego organ bierze pod uwagę właśnie aktualną kwotę wskazaną w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.

Jeżeli gospodarstwo rolne ma mniej niż 1 ha przeliczeniowy, dochód z gospodarstwa rolnego w rozumieniu tego przepisu co do zasady nie jest ustalany ryczałtowo w ten sposób. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda sprzedaż takiej nieruchomości pozostanie całkowicie obojętna. Trzeba jeszcze ocenić, czy uzyskana kwota ze sprzedaży stanowi jednorazowy dochód w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej oraz jaki jest dokładny stan faktyczny i treść decyzji w Pana sprawie.

Czy cena ze sprzedaży ziemi jest dochodem jednorazowym?

Tak, w praktyce organ może potraktować kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości jako dochód jednorazowy. Podstawą jest art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku albo w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej osoba uzyska dochód jednorazowy przekraczający pięciokrotnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej albo rodziny, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Wysokość kryterium dochodowego wynika z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz z aktualnego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponieważ kryteria dochodowe mogą się zmieniać, każdorazowo trzeba przyjmować stawkę obowiązującą w dacie ustalania odpłatności.

Jeżeli więc otrzyma Pan znaczną kwotę ze sprzedaży gruntów, organ może rozłożyć ją rachunkowo na 12 miesięcy i doliczać po 1/12 tej kwoty do dochodu przy ustalaniu odpłatności za pobyt w DPS.

Czy oddanie pieniędzy rodzinie coś zmienia?

Co do zasady nie. Jeżeli organ uzna, że doszło do uzyskania dochodu jednorazowego w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, późniejsze rozdysponowanie pieniędzy nie musi zmienić sposobu liczenia dochodu przez kolejne 12 miesięcy. W praktyce liczy się moment uzyskania środków, a nie to, czy zostały później wydane, darowane albo przelane bliskim.

Może to być inaczej oceniane tylko w szczególnych sytuacjach, zależnie od całokształtu sprawy, np. gdy sprzedaż była związana z wykonaniem obowiązku prawnego, spłatą zabezpieczonych zobowiązań albo innymi wyjątkowymi okolicznościami potwierdzonymi dokumentami. To jednak wymaga analizy konkretnej decyzji i materiału dowodowego.

Czy przy gruntach poniżej 1 ha przeliczeniowego opłata zawsze się nie zmieni?

Nie warto przyjmować tego automatycznie. Prawdą jest, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej odnosi się do dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego, a starsza praktyka często upraszczała temat do stwierdzenia, że przy areałach poniżej 1 ha przeliczeniowego nie ma wpływu na rozliczenia. Taki wniosek bywa jednak zbyt daleko idący.

Jeżeli dochodzi do sprzedaży nieruchomości, organ może badać nie tylko sam „dochód z gospodarstwa rolnego” liczony ryczałtowo, ale również jednorazowe uzyskanie środków pieniężnych. Dlatego przy gruntach poniżej 1 ha przeliczeniowego również trzeba sprawdzić, czy cena sprzedaży nie zostanie potraktowana jako dochód jednorazowy według art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej.

Innymi słowy: wielkość gospodarstwa ma znaczenie, ale nie zamyka sprawy.

Zobacz również:

darowizna dla rodzica a opłaty za DPS – kiedy dziecko płaci

Jak wygląda to w praktyce po sprzedaży gruntu?

Po sprzedaży nieruchomości organ pomocy społecznej może zażądać dokumentów potwierdzających transakcję, w szczególności aktu notarialnego, informacji o cenie sprzedaży oraz danych o dacie otrzymania środków. Następnie może wszcząć postępowanie w sprawie zmiany decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w DPS.

Jeżeli wyda nową decyzję, powinna ona wskazywać podstawę prawną, sposób ustalenia dochodu oraz wysokość odpłatności. Na taką decyzję przysługuje odwołanie na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w związku z art. 127 § 1 i art. 129 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak podobne sytuacje mogą zostać ocenione w praktyce. Ostateczny wynik zawsze zależy od treści decyzji, dat, wysokości uzyskanego dochodu oraz dokumentów w sprawie.

FAQ

Czy DPS może zabrać całą kwotę ze sprzedaży ziemi?

Nie. DPS nie staje się właścicielem pieniędzy ze sprzedaży. Kwota może jednak zostać uwzględniona przy ustalaniu odpłatności za pobyt.

Czy mieszkaniec DPS zawsze płaci tylko z renty albo emerytury?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej mieszkaniec płaci do 70% swojego dochodu, a dochód może obejmować nie tylko rentę lub emeryturę, ale także inne przychody uwzględniane według ustawy.

Czy sprzedaż gruntu poniżej 1 ha przeliczeniowego na pewno jest obojętna?

Nie ma takiej gwarancji. Trzeba zbadać, czy cena sprzedaży nie będzie potraktowana jako dochód jednorazowy na podstawie art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej.

Od kiedy może wzrosnąć opłata za DPS?

Zwykle od momentu, od którego organ uwzględni zmianę dochodu w nowej decyzji. Znaczenie mają data uzyskania pieniędzy, data wszczęcia postępowania i treść decyzji administracyjnej.

Czy można odwołać się od decyzji podwyższającej opłatę?

Tak. Od decyzji organu pomocy społecznej przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wnioski praktyczne

W Pana sytuacji najbezpieczniej przyjąć, że sprzedaż gruntów może wpłynąć na odpłatność za pobyt w DPS, ale nie dlatego, że DPS „zabierze” pieniądze. Znaczenie ma to, czy organ zaliczy uzyskaną kwotę do dochodu i jak rozliczy ją na podstawie art. 8 oraz art. 61 ustawy o pomocy społecznej.

Jeżeli planuje Pan sprzedaż, warto jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego przygotować dokumenty dotyczące areału, klasyfikacji gruntów, wysokości dochodu, aktualnej decyzji o odpłatności oraz celu przeznaczenia środków. To ułatwia obronę stanowiska, gdy organ będzie przeliczał opłatę.

Źródła

• art. 8 ust. 1, ust. 3, ust. 9 i ust. 11 oraz art. 61 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
• art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
• aktualne rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej