Spadek a wpis do księgi wieczystej

Kiedy po spadku wpisać nieruchomość do księgi wieczystej?

Zgodnie z art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z tą samą chwilą. Sam fakt śmierci właściciela nie wystarcza jednak do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Sąd wieczystoksięgowy potrzebuje dokumentu wykazującego następstwo prawne.

Takim dokumentem jest najczęściej:

• prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wydane na podstawie art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego,
• zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, który na podstawie art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,
• europejskie poświadczenie spadkowe, jeżeli sprawa ma element transgraniczny i dokument może być użyty do wykazania praw spadkobiercy.

Jeżeli spadkobierców jest kilku, po uzyskaniu jednego z powyższych dokumentów można ujawnić w dziale II księgi wieczystej współwłasność ułamkową odpowiadającą udziałom w spadku. Nie trzeba czekać na dział spadku.

Wpis po stwierdzeniu nabycia spadku czy dopiero po dziale spadku?

Odpowiedź zależy od tego, jaki stan prawny ma zostać ujawniony w księdze wieczystej.

Jeżeli chodzi tylko o ujawnienie, że dotychczasowy właściciel zmarł, a nieruchomość przeszła na spadkobierców, wystarczy prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Wtedy w księdze wieczystej wpisuje się wszystkich spadkobierców w odpowiednich udziałach.

Jeżeli natomiast spadkobiercy chcą, aby nieruchomość została wpisana na jedną osobę albo aby zmieniły się udziały wynikające z dziedziczenia, potrzebny jest dział spadku. Podstawę wpisu stanowi wtedy prawomocne postanowienie sądu o dziale spadku albo umowa działu spadku w formie aktu notarialnego, jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość. Wymóg aktu notarialnego przy umowie zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości wynika z art. 158 Kodeksu cywilnego.

Dlaczego nie warto zostawiać starego właściciela w księdze wieczystej?

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece właściciel nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie złożyć wniosek o ujawnienie swojego prawa w księdze wieczystej. Jeżeli wpis w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, mogą pojawić się praktyczne problemy przy sprzedaży nieruchomości, ustanowieniu hipoteki, dziale spadku, rozliczeniach z gminą lub postępowaniach administracyjnych.

Art. 35 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przewiduje także odpowiedzialność właściciela za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej na skutek nieujawnienia prawa własności albo na skutek opieszałości w złożeniu wniosku.

Znaczenie ma również rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi może rozstrzygać na korzyść osoby, która przez czynność prawną z osobą uprawnioną według księgi nabyła własność lub inne prawo rzeczowe. W sprawach spadkowych ocena skutków rękojmi zależy od szczegółowego stanu faktycznego, dlatego nie należy lekceważyć aktualizacji wpisów.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku KW-WPIS?

Wniosek o wpis składa się zasadniczo na urzędowym formularzu KW-WPIS. Właściwy jest sąd rejonowy prowadzący księgę wieczystą dla danej nieruchomości. Zasady postępowania wieczystoksięgowego wynikają z art. 6261 i następnych ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.

Do wniosku należy dołączyć dokument, który uzasadnia wpis. W zależności od sytuacji będzie to:

• odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,
• wypis zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia,
• prawomocne postanowienie o dziale spadku, jeżeli wpis ma odzwierciedlać dokonany dział,
• wypis aktu notarialnego obejmującego umowę działu spadku, jeżeli dział był dokonywany u notariusza,
• dokumenty geodezyjne, jeżeli dział spadku wiąże się z podziałem nieruchomości albo założeniem nowej księgi wieczystej.

Na podstawie art. 6268 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego sąd wieczystoksięgowy bada treść i formę wniosku, dołączone dokumenty oraz treść księgi wieczystej. Sąd nie prowadzi pełnego procesu dowodowego, dlatego dokumenty muszą jednoznacznie wykazywać żądany wpis.

Kto może złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej?

Zgodnie z art. 6262 § 5 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek o wpis może złożyć właściciel, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy także uprawniony organ.

W sprawie spadkowej wniosek najczęściej składa jeden ze spadkobierców. Jeżeli wpis ma dotyczyć wszystkich spadkobierców i ich udziałów, co do zasady nie jest konieczne, aby każdy z nich składał odrębny wniosek. Jeżeli jednak wniosek jest elementem szerszego sporu rodzinnego, warto upewnić się, czy żądanie wpisu odpowiada dokumentom spadkowym i treści księgi.

Opłaty sądowe za wpis po spadku

W typowej sprawie o ujawnienie własności na podstawie dziedziczenia albo działu spadku opłata sądowa od wniosku wynosi 150 zł. Wynika to z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jeżeli oprócz wpisu własności trzeba założyć nową księgę wieczystą, odłączyć część nieruchomości albo dokonać dodatkowych wpisów, mogą pojawić się dalsze opłaty zależne od rodzaju czynności.

Dział spadku a wpis do księgi wieczystej

Dział spadku reguluje art. 1035 i następne Kodeksu cywilnego. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego i do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, o ile przepisy o spadku nie stanowią inaczej.

Dział spadku może nastąpić:

• umownie, jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni; gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa powinna mieć formę aktu notarialnego,
• sądownie, jeżeli nie ma porozumienia albo strony chcą, aby o sposobie podziału rozstrzygnął sąd.

Postępowanie o dział spadku w sądzie jest prowadzone według art. 680-689 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli w sprawie pojawia się spór o skład majątku, wartość nieruchomości, nakłady, spłaty albo rozliczenie korzystania z nieruchomości, czas postępowania może znacząco się wydłużyć.

Jeżeli interesuje Cię praktyczny przebieg podziału majątku po zmarłym, pomocny może być również materiał o kosztach notarialnego działu spadku i podatkach.

FAQ

Źródła

• art. 924, art. 925, art. 1025 § 1, art. 1035 i następne, art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny,
• art. 1, art. 5, art. 24, art. 25, art. 31, art. 34, art. 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece,
• art. 6261-62613, w szczególności art. 6262 § 5 i art. 6268 § 2, oraz art. 680-689 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego,
• art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
• art. 92 § 4 i art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie.