Jak wpisać nowego właściciela do księgi wieczystej po spadku?

Na czym polega wpis spadkobiercy do księgi wieczystej?

Po śmierci właściciela nieruchomości dział II księgi wieczystej powinien zostać dostosowany do aktualnego stanu prawnego. Obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności wynika z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Jeżeli właściciel nie złoży wniosku i wskutek nieujawnienia prawa osoba trzecia poniesie szkodę, odpowiedzialność odszkodowawcza może wynikać z art. 35 ust. 2 tej ustawy.

Wpis w księdze wieczystej nie jest samym nabyciem spadku. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy na podstawie art. 922 § 1 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Księga wieczysta ma natomiast ujawniać, kto aktualnie jest właścicielem nieruchomości.

Podstawą ujawnienia spadkobiercy w księdze wieczystej może być przede wszystkim prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, wydane na podstawie art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego, albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza zgodnie z art. 95a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie.

Dlaczego w opisanej sprawie ojciec ma 3/4, a dziecko 1/4?

Jeżeli nieruchomość należała do rodziców na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, to była objęta wspólnością łączną małżonków. Wynika to z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Po śmierci jednego z małżonków wspólność ta ustaje, a udział przypadający zmarłemu wchodzi do spadku.

Jeżeli nie było umowy majątkowej małżeńskiej ani innych okoliczności zmieniających proporcje, przyjmuje się zwykle, że małżonkowie mieli po 1/2 udziału w majątku wspólnym. Do spadku po matce wchodzi więc jej 1/2 udziału w nieruchomości. Jeżeli spadek po matce nabyli ojciec i jedno dziecko po 1/2, co odpowiada zasadzie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego, to każdy z nich dziedziczy po 1/4 całej nieruchomości.

W efekcie ojciec ma łącznie 3/4 udziału: swoją połowę z majątku wspólnego oraz 1/4 odziedziczoną po żonie. Dziecko ma 1/4 udziału odziedziczoną po matce. Taką strukturę udziałów należy ujawnić w dziale II księgi wieczystej.

Gdzie znaleźć formularz KW-WPIS?

Formularz KW-WPIS jest urzędowym formularzem wniosku o wpis w księdze wieczystej. Aktualne formularze są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału ksiąg wieczystych, który prowadzi daną księgę. Postępowanie wieczystoksięgowe toczy się na wniosek, a sąd rozpoznaje go w granicach żądania, co wynika z art. 626⁸ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Jak wypełnić KW-WPIS po nabyciu spadku?

W typowej sprawie o ujawnienie spadkobierców w dziale II księgi wieczystej należy wypełnić przede wszystkim dane sądu, numer księgi wieczystej, żądanie wpisu, dane wnioskodawcy, dane uczestników oraz wykaz załączników. Zakres danych zależy od formularza i konkretnej sytuacji, dlatego zawsze trzeba korzystać z aktualnego wzoru KW-WPIS.

Jak powinna brzmieć treść żądania w KW-WPIS?

Treść żądania powinna być konkretna i zgodna z dokumentem spadkowym. W opisanej sytuacji można posłużyć się następującym wzorem, dostosowując go do danych z postanowienia sądu i księgi wieczystej:

Jeżeli zamiast postanowienia sądu podstawą wpisu jest notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, w treści żądania należy wskazać dane aktu, notariusza, repertorium oraz informację, że akt został zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym.

Nie należy wpisywać żądania sprzecznego z dokumentem spadkowym. Sąd wieczystoksięgowy bada wniosek, dokumenty i treść księgi wieczystej w granicach określonych w art. 626⁸ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli dokumenty nie potwierdzają żądanego udziału, sąd może oddalić wniosek.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Do KW-WPIS należy dołączyć dokument będący podstawą wpisu. W sprawie spadkowej będzie to najczęściej odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo wypis zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Wpis w księdze wieczystej dokonywany jest na podstawie dokumentów, a sąd nie prowadzi w tym postępowaniu pełnego postępowania dowodowego tak jak w zwykłym procesie.

W praktyce dołącza się także potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej. Jeżeli wniosek składa pełnomocnik, potrzebne jest pełnomocnictwo oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, chyba że zachodzi ustawowe zwolnienie, np. dla najbliższej rodziny.

Opłata sądowa od KW-WPIS po spadku

Od wniosku o wpis własności, użytkowania wieczystego albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na podstawie dziedziczenia pobiera się opłatę stałą 150 zł. Wynika to z art. 43 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przepis ten ma znaczenie właśnie w sprawach, w których spadkobierca ujawnia prawo po zmarłym właścicielu.

Opłatę można uiścić przelewem na rachunek właściwego sądu, w kasie sądu, jeżeli działa, albo w inny sposób dopuszczony przez sąd. Dowód uiszczenia opłaty warto dołączyć do formularza. Jeżeli sąd uzna, że opłata jest niepełna, wezwie do jej uzupełnienia.

Co może spowodować problem z wpisem?

Najczęstsze problemy to brak prawomocności postanowienia spadkowego, błędnie wskazane udziały, niepodanie uczestników, rozbieżności w danych osobowych, brak opłaty albo żądanie niezgodne z treścią dokumentu. Jeżeli sąd stwierdzi przeszkodę do wpisu, może wydać postanowienie o oddaleniu wniosku na podstawie art. 626⁹ Kodeksu postępowania cywilnego.

W niektórych sprawach w księdze może pojawić się także wzmianka albo ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego. Taki wpis wymaga analizy dokumentów, bo może wpływać na bezpieczeństwo obrotu nieruchomością.

Jeżeli sąd wyda postanowienie niekorzystne, warto sprawdzić, czy przyczyną było formalne uchybienie, brak dokumentu czy rzeczywista przeszkoda materialnoprawna. Więcej o takiej sytuacji wyjaśnia materiał dotyczący tego, kiedy możliwe jest oddalenie wniosku o wpis do księgi wieczystej.

FAQ

Czy muszę wpisywać spadkobiercę do księgi wieczystej?

Tak. Art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nakłada na właściciela obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swojego prawa w księdze wieczystej. Brak aktualizacji może utrudnić sprzedaż, darowiznę, ustanowienie hipoteki albo załatwianie spraw urzędowych.

Czy wystarczy samo postanowienie o nabyciu spadku?

Do wpisu potrzebny jest odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Sam nieprawomocny wyrok lub postanowienie bez klauzuli prawomocności może nie wystarczyć.

Czy wniosek KW-WPIS może złożyć tylko jeden spadkobierca?

Co do zasady tak. Wnioskodawcą może być osoba, której prawa wpis dotyczy. Trzeba jednak wskazać także pozostałych uczestników, zwłaszcza innych współwłaścicieli ujawnianych w dziale II księgi wieczystej.

Czy trzeba osobno wykreślać zmarłego właściciela?

W treści żądania warto jasno wskazać, że wniosek obejmuje wykreślenie zmarłego współwłaściciela i ujawnienie aktualnych udziałów spadkobierców. Technicznie sąd dokonuje zmiany wpisu w dziale II na podstawie dokumentu spadkowego.

Ile trwa wpis spadkobiercy w księdze wieczystej?

Termin zależy od obciążenia konkretnego wydziału ksiąg wieczystych i kompletności wniosku. Jeżeli formularz jest prawidłowy, dokumenty są kompletne, a opłata uiszczona, sprawa zwykle przebiega szybciej niż przy konieczności uzupełniania braków.

Podsumowanie

W opisanej sprawie treść żądania w KW-WPIS powinna prowadzić do aktualizacji działu II księgi wieczystej: wykreślenia zmarłej matki oraz ujawnienia ojca z udziałem 3/4 i dziecka z udziałem 1/4. Takie udziały wynikają z połączenia zasad wspólności majątkowej małżeńskiej oraz dziedziczenia udziału po zmarłej matce.

Najważniejsze jest, aby żądanie odpowiadało dokładnie dokumentowi spadkowemu, a do wniosku dołączyć właściwy odpis postanowienia albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz dowód opłaty. W razie rozbieżności w danych lub nietypowej historii nieruchomości warto przed złożeniem wniosku przeanalizować księgę wieczystą i dokumenty własności.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

4. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59

5. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398

6. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym - Dz.U. 2016 poz. 312