Kończy się urlop wychowawczy w ciąży – czy trzeba wracać do pracy?

Zakończenie urlopu wychowawczego

Jeżeli urlop wychowawczy kończy się z upływem okresu, na który został udzielony, nie trzeba składać dodatkowego oświadczenia o jego zakończeniu. Stosunek pracy trwa nadal, a pracownik wraca do pracy w następnym dniu roboczym wynikającym z rozkładu czasu pracy.

Inaczej jest tylko wtedy, gdy pracownica chce wrócić wcześniej niż planowano. Wtedy zastosowanie ma art. 186³ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, zgodnie z którym pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego: w każdym czasie za zgodą pracodawcy albo po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.

Jeżeli potrzebujesz szerszego omówienia, jak działa przerwanie wychowawczego, warto porównać sytuację wcześniejszego powrotu z przypadkiem, gdy urlop kończy się zgodnie z planem.

Ważne jest też, że za okres samego urlopu wychowawczego nie przysługuje zasiłek chorobowy. Wynika to z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres urlopu wychowawczego.

Powrót do pracy i nowe chorobowe

Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracownica odzyskuje status osoby świadczącej pracę w ramach trwającego stosunku pracy i od tego momentu może korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, o ile spełnione są ustawowe warunki. Nie ma przepisu, który nakazywałby przepracowanie choćby jednego dnia przed uzyskaniem zwolnienia lekarskiego.

W praktyce oznacza to, że jeżeli lekarz wystawi e-ZLA od dnia, w którym miał nastąpić powrót do pracy, nie trzeba fizycznie stawiać się w zakładzie i wykonywać pracy. Zwolnienie lekarskie elektronicznie trafia do systemu ZUS i jest widoczne dla pracodawcy.

Podstawą wypłaty wynagrodzenia chorobowego jest art. 92 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a podstawą zasiłku chorobowego po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego są art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W ciąży zasiłek chorobowy wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru, co wynika z art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Jeżeli po wcześniejszych świadczeniach rodzicielskich pojawia się kolejne zwolnienie, pomocny może być materiał o L4 po macierzyńskim, bo pokazuje praktyczne skutki kolejnych okresów niezdolności do pracy.

Czy trzeba poinformować pracodawcę wcześniej?

Przepisy nie nakładają obowiązku wcześniejszego informowania pracodawcy o ciąży właśnie z tego powodu, że kończy się urlop wychowawczy. Dla ochrony przed wypowiedzeniem znaczenie ma sam stan ciąży, ale w praktyce pracodawca musi o nim wiedzieć albo powinien zostać o nim skutecznie poinformowany.

Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży oraz urlopu macierzyńskiego, z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie. Jeżeli więc pracownica jest w ciąży, korzysta z ochrony, ale przy ewentualnym sporze trzeba wykazać, że w chwili wypowiedzenia była w ciąży. Zdarza się to np. wtedy, gdy pracodawca nie wiedział o ciąży w dniu składania oświadczenia.

Od strony organizacyjnej rozsądne jest uprzedzenie pracodawcy, że nie dojdzie do faktycznego powrotu do pracy, lecz nie jest to warunek ważności zwolnienia lekarskiego. Jeżeli jednak sytuacja jest konfliktowa, warto zachować dowody: e-mail, SMS lub potwierdzenie rozmowy.

W kontekście świadczeń po ustaniu zatrudnienia przydatny bywa także artykuł o tym, jak działa ciąża a zasiłek, bo pokazuje, jak bardzo znaczenie ma moment pozostawania w stosunku pracy.

Jakie świadczenie przysługuje po porodzie?

Jeżeli w dniu porodu pracownica pozostaje w stosunku pracy, co do zasady nabywa prawo do urlopu macierzyńskiego oraz zasiłku macierzyńskiego. Podstawą prawa do urlopu macierzyńskiego jest art. 180 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a podstawą prawa do zasiłku macierzyńskiego jest art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Jeżeli pracownica ma więcej niż jeden stosunek pracy, prawo do świadczeń ocenia się odrębnie dla każdego tytułu ubezpieczenia. W takiej sytuacji pomocny może być materiał o zasiłku macierzyńskim z dwóch stosunków pracy.

Tabela: co dzieje się w zależności od daty L4

Podsumowanie

Jeżeli urlop wychowawczy kończy się zgodnie z planem, nie trzeba go dodatkowo przerywać. Od pierwszego dnia powrotu do pracy można być niezdolną do pracy i korzystać z e-ZLA.

Nie ma obowiązku przepracowania jednego dnia. Kluczowe jest tylko to, aby zwolnienie lekarskie obejmowało dzień następujący po zakończeniu urlopu wychowawczego, ponieważ za sam okres wychowawczego zasiłek chorobowy nie przysługuje.

FAQ

Czy muszę pojawić się w pracy choćby na chwilę?

Nie. Jeżeli lekarz wystawi e-ZLA od dnia powrotu po urlopie wychowawczym, nie ma obowiązku fizycznego stawienia się w pracy.

Czy trzeba przepracować jeden dzień, żeby dostać chorobowe?

Nie. Przepisy nie uzależniają prawa do świadczeń od przepracowania jednego dnia po wychowawczym. Liczy się to, że urlop już się skończył, a niezdolność do pracy powstała od dnia powrotu.

Czy L4 wystawione jeszcze w trakcie urlopu wychowawczego daje zasiłek?

Nie za dni przypadające na urlop wychowawczy. Wynika to wprost z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej.

Kiedy powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Przepisy nie wskazują jednego obowiązkowego terminu. Dla celów organizacyjnych można uprzedzić pracodawcę wcześniej, ale dla ochrony prawnej ważne jest, aby w razie sporu móc wykazać, że w chwili wypowiedzenia pracownica była w ciąży.

Czy po porodzie będzie przysługiwał zasiłek macierzyński?

Co do zasady tak, jeżeli w dniu porodu trwa stosunek pracy i istnieje tytuł do ubezpieczenia chorobowego. Szczegóły mogą zależeć od rodzaju umowy i przebiegu zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – ISAP
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – ISAP