Fałszywe wezwanie do zapłaty od firmy windykacyjnej – co robić?

Co zrobić, gdy firma windykacyjna żąda zapłaty nieistniejącego długu?

W opisanej sytuacji najważniejsze są dwie kwestie: po pierwsze, czy roszczenie w ogóle istnieje, a po drugie, czy firma, która się z Panem kontaktuje, ma dokumenty potwierdzające nabycie wierzytelności. Jeżeli dawny operator potwierdza, że saldo wynosi 0 zł, to jest to bardzo istotny dowód na Pana korzyść.

Nie należy wpłacać żadnej kwoty „na próbę” ani zawierać ugody tylko po to, by zakończyć kontakt. Taka wpłata albo uznanie długu może pogorszyć sytuację dowodową. Zamiast tego należy wysłać do firmy windykacyjnej pisemne zakwestionowanie roszczenia i zażądać przedstawienia dokumentów źródłowych.

W praktyce pismo powinno zawierać:

• oświadczenie, że kwestionuje Pan istnienie długu co do zasady i co do wysokości,
• żądanie wskazania podstawy prawnej i faktycznej roszczenia,
• żądanie przesłania kopii umowy, faktur, not obciążeniowych, rozliczenia końcowego oraz dokumentu cesji, jeżeli dług miał zostać sprzedany,
• informację, że dawny operator potwierdził brak zadłużenia,
• wezwanie do zaprzestania telefonicznego nacisku do czasu udokumentowania roszczenia.

Zobacz również: przedawnienie długu telekomunikacyjnego a wpis do BIG.

Jakich dokumentów może Pan żądać od firmy windykacyjnej?

Jeżeli wezwanie do zapłaty pochodzi od podmiotu innego niż pierwotny wierzyciel, należy żądać nie tylko dokumentów dotyczących samego długu, ale też dokumentów potwierdzających przejście wierzytelności. Wynika to z art. 509 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którymi wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę związane z nią prawa.

W praktyce firma windykacyjna powinna być w stanie wykazać:

• z jakiej umowy miał wynikać dług,
• jak został obliczony,
• kiedy stał się wymagalny,
• że wierzytelność rzeczywiście nabyła albo działa w imieniu wierzyciela,
• że dane osoby, do której kieruje wezwania, są prawidłowe.

Jeżeli tego nie robi, nie ma Pan obowiązku przyjmować jej twierdzeń za prawdziwe. Samo pismo z kwotą zadłużenia nie jest jeszcze dowodem istnienia zobowiązania.

Czy taki dług może być przedawniony?

Bardzo często tak. Zgodnie z art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny termin przedawnienia wynosi co do zasady 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Roszczenia operatorów telekomunikacyjnych wobec konsumentów najczęściej są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą, więc co do zasady przedawniają się po 3 latach.

Po nowelizacji przepisów sąd w sprawie przeciwko konsumentowi bierze pod uwagę upływ terminu przedawnienia z urzędu. Wynika to z art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że po przedawnieniu nie można skutecznie dochodzić roszczenia od konsumenta przed sądem, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności przewidziane w art. 117¹ Kodeksu cywilnego.

To jednak nie oznacza, że windykator automatycznie przestanie pisać lub dzwonić. Dlatego w piśmie warto podnieść jednocześnie dwa argumenty:

• dług nie istnieje, bo pierwotny wierzyciel potwierdza brak salda,
• nawet gdyby roszczenie istniało, to najpewniej jest przedawnione.

Jeżeli temat dotyczy także innych roszczeń dochodzonych po czasie, warto zobaczyć materiał o przedawnieniu opłaty za jazdę bez biletu.

Czy firma windykacyjna może dzwonić bez końca i straszyć?

Nie. Firma windykacyjna może podejmować legalne działania informacyjne i wzywać do zapłaty, ale nie może stosować presji sprzecznej z prawem, podawać nieprawdziwych informacji, podszywać się pod organ państwowy, sugerować nieuchronnej egzekucji bez tytułu wykonawczego ani naruszać prywatności.

Jeżeli telefony są częste, natarczywe, wykonywane o nietypowych porach albo zawierają groźby i wywieranie presji, może to wykraczać poza dopuszczalną windykację. W skrajnych przypadkach zachowanie takie może wypełniać znamiona uporczywego nękania z art. 190a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, jeżeli wzbudza uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia albo istotnie narusza prywatność.

Warto jednak zaznaczyć, że odpowiedzialność karna zależy od konkretnych faktów: częstotliwości kontaktów, treści rozmów, ich wpływu na pokrzywdzonego i zgromadzonych dowodów. Nie każde wezwanie do zapłaty będzie od razu przestępstwem.

Jeżeli kontakt przybiera postać stałego wydzwaniania i presji psychicznej, pomocny może być także materiał: uporczywe nękanie przez telefon.

Czy mogą wpisać Pana do BIG albo straszyć rejestrem dłużników?

Wpis do biura informacji gospodarczej nie jest dowolny. Warunki przekazania danych określa ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Co do zasady wierzyciel musi spełnić ustawowe przesłanki, w tym istnienie wymagalnego zobowiązania oraz wcześniejsze wezwanie do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu.

Jeżeli dług nie istnieje albo dane są nieprawidłowe, przekazywanie informacji do BIG może być bezprawne. W takiej sytuacji można żądać usunięcia danych, a w razie potrzeby złożyć reklamację, skargę do Prezesa UODO lub dochodzić ochrony dóbr osobistych na podstawie art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego.

Jakie pisma warto wysłać?

W typowej sprawie warto wysłać dwa pisma:

1. Do firmy windykacyjnej – zakwestionowanie długu, żądanie dokumentów, sprzeciw wobec dalszego kontaktu telefonicznego do czasu udowodnienia roszczenia, wezwanie do zaprzestania naruszeń.
2. Do pierwotnego wierzyciela – prośba o pisemne potwierdzenie braku zadłużenia i informację, czy wierzytelność była kiedykolwiek sprzedana lub powierzona do windykacji.

Jeżeli dawny operator już potwierdził brak salda, proszę zachować to pismo, e-mail albo zrzut z konta klienta. Najlepiej mieć dokument z datą, nazwą operatora i jednoznaczną informacją, że nie ma zaległości.

Jak odpowiadać na wezwanie do zapłaty?

Odpowiedź powinna być spokojna, konkretna i wysłana w sposób dający dowód nadania. Najbezpieczniej wysłać ją listem poleconym albo e-mailem z potwierdzeniem doręczenia, jeżeli firma prowadzi korespondencję elektroniczną.

Jeżeli doszło do wpłaty na rzecz oszusta, zobacz również materiał o tym, jak odzyskać pieniądze po oszustwie.

Gdzie zgłosić bezprawne działania windykatora?

To zależy od charakteru naruszeń:

• UOKiK – gdy problem dotyczy nieuczciwych praktyk rynkowych wobec konsumentów.
• Powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów – gdy potrzebuje Pan pomocy w sporze z przedsiębiorcą.
• Prezes UODO – gdy firma bez podstawy przetwarza dane osobowe albo przekazuje nieprawdziwe dane o zadłużeniu.
• Policja lub prokuratura – gdy działania przybierają formę gróźb, podszywania się, oszustwa lub uporczywego nękania.
• Sąd cywilny – gdy konieczne jest żądanie zaniechania naruszeń, usunięcia skutków naruszenia albo zadośćuczynienia na podstawie art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli kontakt przeradza się w uciążliwe wiadomości, wydzwanianie albo nękanie, nie kasuj SMS-ów, e-maili i historii połączeń. To podstawowy materiał dowodowy.

Czy trzeba iść do sądu?

Niekoniecznie. W wielu sprawach wystarcza jedno dobrze przygotowane pismo z załączonym potwierdzeniem braku zadłużenia. Jeżeli jednak firma windykacyjna wniesie pozew albo uzyska nakaz zapłaty, trzeba zareagować w terminie. Wtedy nie wolno ignorować korespondencji z sądu.

Jeżeli przyjdzie nakaz zapłaty, należy sprawdzić termin i sposób zaskarżenia wskazany w pouczeniu. W zależności od trybu może to być sprzeciw albo zarzuty. Istotne jest wtedy podniesienie braku istnienia długu, braku legitymacji czynnej powoda oraz przedawnienia.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce różnią się sprawy o nieistniejący dług, dług przedawniony i zwykły błąd w danych.

FAQ

Czy muszę oddzwaniać do firmy windykacyjnej?

Nie. Nie ma obowiązku prowadzenia rozmów telefonicznych. Może Pan zażądać, aby wszelka komunikacja odbywała się wyłącznie na piśmie.

Czy brak odpowiedzi oznacza uznanie długu?

Samo milczenie co do zasady nie oznacza uznania długu, ale w praktyce lepiej odpowiedzieć i wyraźnie zakwestionować roszczenie. To porządkuje materiał dowodowy.

Czy windykator może wejść do mieszkania albo zająć konto?

Nie. Firma windykacyjna nie ma uprawnień komornika. Zajęcie rachunku może nastąpić dopiero w egzekucji prowadzonej przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego.

Czy przedawniony dług trzeba zapłacić?

Nie ma obowiązku zapłaty tylko dlatego, że ktoś przysyła wezwania. W relacji z konsumentem sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu zgodnie z art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego.

Kiedy mówić o nękaniu?

Wtedy, gdy kontakt jest uporczywy, nadmierny i realnie narusza prywatność albo wzbudza poczucie zagrożenia. Ocena zawsze zależy od konkretnych faktów i dowodów.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 23, art. 24, art. 117 § 2¹, art. 117¹, art. 118, art. 509 § 1 i § 2 – ISAP.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 190a.

3. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych – ISAP.

4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt VI ACa 84/11 – przywoływany w praktyce sporów dotyczących naruszenia dóbr osobistych przez nieprawidłową windykację.